Solidaire Economie

Eindhoven niet alleen de slimste maar ook de sociaalste

2012-01-27T05:19:00.000-08:00

Nieuwjaarsreceptie Stichting Voedselbank Eindhoven eo

Vrijdagmiddag 20 januari vond de feestelijke receptie plaats van de Voedselbank Eindhoven. De groep van 300 genodigden bestond naast de ruim 120 vrijwilligers uit sponsoren, leveranciers van voedsel en leden van het comité van aanbeveling. Daarnaast ook gemeenteraadsleden, waaronder ook de SP, Ouderenpartij, PvdA en Groen Links.
De gemeentelijke politici waren uitgenodigd om speciaal aan hen uitleg en verantwoording af te leggen over de activiteiten en ontwikkeling van de Voedselbank, die financiële steun krijgt van de gemeente Eindhoven. Het afgelopen jaar bedroeg de subsidie € 40.000 waarvan meer dan de helft weer aan dezelfde gemeente afgedragen wordt als huurvergoeding voor het pand.

Dat het geld goed besteedt wordt maakte voorzitter van het bestuur Pieter Tankink duidelijk in zijn toespraak. Inmiddels worden wekelijks zo’n 450 pakketten verspreid op 6 uitdeelpunten in verschillende wijken van Eindhoven. Dat is voor zo’n 1000 mensen genoeg eten voor 3 à 4 dagen.
De laatste tijd melden zich wekelijks zo’n 15 a 20 nieuwe cliënten aan en de verwachting is vanwege de bezuinigingen van de overheid en de economische crisis dat het er in de toekomst nog meer zullen worden. Mensen komen alleen tijdelijk voor voedselhulp in aanmerking als hun netto besteedbaar inkomen minder bedraagt dan € 175 per maand, oftewel zoals burgemeester Rob van Gijzel het later zei dat is minder dan € 6 per dag! De Voedselbank werkt ook nauw samen met bureau Sociaal Raadslieden zodat cliënten geholpen worden om uit deze armoedesituatie te komen.
De Voedselbank Eindhoven bestaat sinds 2004 en heeft zich enorm ontwikkeld. Inmiddels beschikt de organisatie over grote koel- en vriesruimten waar duizenden kilo’s voedsel bewaard kunnen worden.
Daarnaast heeft de Voedselbank de beschikking over een Vrachtwagen met koelinstallatie, zodat voedsel ook gekoeld getransporteerd kan worden.
Ondanks het grote aantal vrijwilligers(incl. bestuur en coördinatoren) is de organisatie als zeer professioneel te beschouwen. Ze voldoen aan alle eisen die de Voedsel- en Warenautoriteit stelt, alsook aan de zware eisen van de voedselindustrie zelf zoals HACCP-normen voor voedselhygiëne.
Logistiek is het distributiecentrum goed georganiseerd. Op twee dagen wordt het voedsel verdeeld over kratten die daarna naar de verdeelcentra gaan of naar de lokale voedselbanken.
Het distributiecentrum aan de Kanaaldijk–Noord levert ook aan omringende gemeenten waar een voedselbank is.
Het voedsel is afkomstig van leveranciers en groothandel dat anders vernietigd zou moeten worden omdat het overtollig is. Daarnaast gaat het om partijen die afgekeurd zijn vanwege een verkeerde verpakking of beschadigde verpakkingen. Nooit wordt er echter voedsel uitgedeeld dat over de uiterste houdbaarheidsdatum is. De voedselbankorganisatie kan nog verder groeien en ook een grotere stroom cliënten aan, zei Peter Tankink aan het einde van zijn verhaal.

Daarna nam Rob van Gijzel het woord waarin hij zei onder de indruk te zijn van het functioneren van de Voedselbank. Door politici wordt er vaker gezegd dat Voedselbanken niet nodig zouden moeten zijn. Dat ze er toch zijn dankzij particulier initiatief is een grote steun voor de cliënten die kennelijk in grote armoede verkeren. Daarom steunt de Gemeente Eindhoven de lokale Voedselbank en zo beloofde van Gijzel zal dat ook in de toekomst blijven doen. Ondanks de bezuinigingen wil het college van B&W de voedselbank structureel blijven steunen. Eindhoven moet “niet allleen de slimste maar vooral ook de sociaalste regio zijn” zo benadrukte van Gijzel. Het is hartverwarmend dat het hele college het belang ervan inziet om de meest kwetsbaren in onze samenleving te steunen.

Als laatste overhandigde van Gijzel de sleutels van de nieuwe bestelbus (incl. koel-vriesruimte en een laadklep die beschikbaar is gesteld dankzij subsidies van sponsoren zoals het Coöperatiefonds van de Rabobank en anderen.

Armoede en Daklozen in Eindhoven

2012-01-27T04:15:00.000-08:00

Politiek Café weSP over armoede en daklozen.

Donderdagavond 19 januari stroomde het kleine zaaltje in Grand Café Usine langzaam vol met belangstellenden. Hans Horsten was weer de gespreksleider en introduceerde als eerste Hugo en Piet van Rooij van stichting (Z)Onderdak.
Beide heren staan in Eindhoven beter bekend als Sjors en Sjimmie. Zij waren jarenlang de drijvende krachten en DJ’s van discotheek Hollywood. Nog steeds verzorgen zij als duo gezellige discoshows met het publiek in de hoofdrol.

Stichting (Z)Onderdak trekt zich het lot aan van daklozen en deelt overlevingspakketten uit. Zij beschouwen zichzelf als een Eerste Hulp. Daarnaast brengen ze daklozen in beeld zodat deze groep ook een gezicht krijgt en de lokale politiek en bevolking kennis kan nemen van deze vaak verwaarloosde groep mensen. Op de website staan al meerdere filmpjes. Het aanwezige publiek krijgt ook een filmpje te zien dat door de broers gemaakt is. Op de vraag van Hans Horsten waarom zij als muzikale entertainers deze overstap gemaakt hebben vertelt Hugo dat zij uit de tijd van Hollywood twee Engelse jongens kenden. Jaren later ontmoetten ze een van deze jongens (Gary) weer, maar nu was hij dakloos en verwaarloosd. Een ander voorbeeld ging over een man die zijn vrouw en kinderen verloor en daardoor helemaal doordraaide en aan de drank geraakte. Zo verloor hij ook zijn baan en werd dakloze. Meer van dergelijke verhalen zijn ook te lezen in het boek “Van miljonair tot krantenjongen” uit 2008 van Sander de Kramer.
De boodschap was duidelijk. Het kan iedereen overkomen door een ongelukkige samenloop van omstandigheden en daarom moeten wij deze groep medemensen helpen.

Er wordt gelukkig veel zorg geboden aan deze groep zwervers maar vooral de nazorg zou nog veel beter moeten. Daar schort het nu vaak aan. Na een half jaar durend afkickprogramma of na een gevangenisstraf komen ze toch weer op straat en dan is er geen begeleiding meer. Dan is de kans groot dat ze weer terugvallen in oude gewoontes. Door de strengere regels krijgen daklozen ook heel vaak bekeuringen van de politie die ze echter toch niet kunnen betalen. Uiteindelijk moeten ze dan de gevangenis is, wat voor deze groep helemaal niet zo erg is omdat ze dan wel onderdak hebben en voedsel krijgen.

Dankzij een motie van de SP in december 2011 heeft de gemeenteraad het besluit genomen dat deze winter de nachtopvang open moet blijven zodat geen dakloze in de buitenlucht hoeft te slapen. Iedereen, ook mensen van buiten Eindhoven wordt toegelaten. Dat heeft gewerkt volgens Piet van Rooij want de afgelopen weken hoeven zij gelukkig geen slaapzakken meer uit te delen. Eerst was men bang dat dit een aanzuigende werking zou hebben en meer daklozen (en Oost Europeanen zonder vaste verblijfplaats) naar Eindhoven zou trekken die dan gebruik maken van deze goedkope overnachtingsmogelijkheid.
Uit recente cijfers blijkt dat er maar een tiental nieuwe mensen bijgekomen zijn. Dus heeft de gemeentecommissie deze week besloten het besluit de hele winter te handhaven, zo vertelde SP-fractievoorzitter Bianca van Kaathoven.
Hans Horsten vroeg hoe groot de groep daklozen in Eindhoven is, maar daar kwam geen antwoord op. Er is geen betrouwbaar registratiesysteem. Alleen de organisaties voor nachtopvang zoals Neos en Novadic-Kentron kennen het aantal mensen dat gebruik maakt van de faciliteiten, maar dat is zeker niet de hele groep.

Daarna kwam Pieter Tankink, voorzitter van het bestuur van de Voedselbank Eindhoven aan het woord. Hij vertelde dat het momenteel “booming business” is. Wekelijks zijn er 15 tot 20 nieuwe aanmeldingen van cliënten en dat zullen er het komende jaar waarschijnlijk alleen nog maar meer worden.
Opvallend is ook de grote groep jongeren onder de 35 jaar, die momenteel cliënt zijn bij de Voedselbank. Tankink constateerde dat de huidige jonge generatie kennelijk niet geleerd heeft om met geld om te gaan en daardoor al vroeg te maken krijgt met schuldhulpverlening. Hij had zich ook zeer geërgerd aan een uitspraak van premier Rutte die kort geleden nog beweerde dat echte armoede in Nederland niet bestaat.
Hij komt kennelijk niet meer onder het volk. Armoede komt niet alleen in de categorie bijstandsgerechtigden voor, maar ook bij mensen die werken.

De Voedselbankorganisatie bestaat in Eindhoven al sinds 2004 en is uitgegroeid tot een professioneel distributiecentrum met ruim 120 vrijwilligers en zes uitdeelpunten in verschillende wijken van Eindhoven. Daarnaast vervult het een regiofunctie voor de omliggende gemeenten met een lokale voedselbank. De Voedselbank heeft al een aantal jaren subsidie ontvangen van de Gemeente Eindhoven. In 2010 zo’n € 40.000,- waarvan meer dan de helft weer aan de gemeente afgedragen wordt als huur voor het beschikbaar gestelde bedrijfspand aan de Kanaaldijk-Noord.
Wekelijks worden er zo’n 450 voedselpakketten uitgedeeld waarvan zo’n 1000 mensen drie a vier dagen per week kunnen eten.

Hierna ging men onderling met elkaar in gesprek over de vraag hoe armoede en de problematiek van de daklozen aangepakt moeten worden. Vrijwel iedereen was het erover eens dat de lokale overheid maar ook de verschillende maatschappelijke organisaties te versnipperd en te verkokerd werken. Het ontbreekt aan een coördinatorrol of een eindverantwoordelijke die voor algehele afstemming zorgt, zo stelde Bianca van Kaathoven. Zij werkt zelf ook in de gehandicaptenzorg en ziet daar hetzelfde gebeuren.
Daarna kreeg het publiek de gelegenheid om vragen te stellen en maakte daar ook volop gebruik van. Na het inhoudelijke deel was er de gezellige Nieuwjaarsborrel en was er nog genoeg te bespreken.

Het kan Anders!

2012-01-14T16:10:00.000-08:00

Zaterdagmiddag (14-01-2012)zijn we met twee bestuursleden en een gemeenteraadslid
naar Nijmegen gereden voor de presentatie van een gemeenschappelijke linkse oproep om de crisis duidelijk anders aan te pakken dan het huidige kabinet. Deze oproep van PvdA, SP en Groen Links heeft men “een ander NL” genoemd. Symbolisch gezien is er natuurlijk geen betere plek dan “de Vereeniging” in de oude “Karl Marx stad”.
In een bomvolle zaal met vele honderden mensen stelde gastvrouw Astrid Joosten de drie aanwezige fractievoorzitters Job Cohen, Jolanda Sap en Emile Roemer meteen allerlei vragen over het programma en de samenwerking. De partijen willen juist nu in de economie investeren in plaats van bezuinigen. De overheid moet juist nu infrastructurele projecten en duurzame energieprojecten opstarten zodat er meer werkgelegenheid ontstaat.
Na een toelichting werden ze opgeroepen om de gemeenschappelijke oproep te bekrachtigen door het zetten van hun handtekening op het grote doek. Jolanda Sap deed dat ook rechtsboven, Job Cohen in het midden en Emile Roemer natuurlijk aan de linkerzijde. Dit werd met luid applaus door de zaal ontvangen.

Daarna volgde een muzikale onderbreking verzorgd door de Rappergroep Bl3nder met een hoog decibelgehalte. Vervolgens kwam columnist Pieter Hilhorst aan het woord, die een pleidooi hield om zelf actief te worden en onze democratie weer op te eisen. De democratie handelt wel namens ons maar vooral ook buiten ons om. We hebben een nieuw sociaal contract nodig waarbij de democratie weer ván het volk, dóór het volk en vóór het volk is. De overheid wordt nu vaak ervaren als afstandelijk en bureaucratisch en de instellingen van de overheid maken mensen machteloos. Hilhorst gaf als positief voorbeeld het Broodfonds, waarbij zzp’ers bij ziekte een uitkering krijgen van hun collega’s.

Hierna hield Emile Roemer zijn nieuwjaarstoespraak. Emile benadrukte dat de linkse samenwerking niet vandaag pas begon. Bij meerdere acties en manifestaties de laatste tijd zijn de linkse partijen al gezamenlijk opgetrokken om een vuist te maken tegen het huidige kabinet.

De drie fractievoorzitters zijn ook net terug van een kort bezoek aan de provincie Kunduz in Afghanistan om zich ter plekke te laten informeren over de politiemissie.
Nu zien we dat juist de rechtse partijen in korte tijd veel afbreken aan sociale voorzieningen en regelingen waar bijna 100 jaar door linkse partijen voor is gestreden. Dat moet gaan veranderen en daar is een linkse samenwerking hard voor nodig. Samen moeten we een vuist maken voor een socialer beleid. Roemer haalde ook de drie leiders van de schoonmakers-stakingsactie op het podium om ze te bevragen over het verloop van de acties. Ron Meyer (FNV-bondgenoten) was strijdlustig en gelooft in een goede afloop want de eisen zijn realistisch. Hij riep de fractieleiders op om eens te proberen een toilet schoon te maken in 90 seconden. Dat is namelijk de huidige norm.
Aanstaande donderdag volgt een nieuwe schoonmakers-actie in Rotterdam getiteld “Mars voor respect”. Roemer heeft meteen aangegeven hierbij ook aanwezig te zullen zijn.

Vervolgens zorgde Nathalie Baartman voor een luchtige sketch. Haar twentse accent zorgde voor een humoristische toon maar de voorbeelden hadden een duidelijke boodschap. Ze eindigde met een column over de zwarte prins, verwijzend naar het bekende verhaal van Le Petit Prince. De zwarte prins bleek de jonge asielzoeker Mauro te zijn, die van het huidige kabinet terug moest naar Angola. Voorlopig mag hij nog blijven met een studievisum. Mauro vroeg politici om hun hart te laten spreken!

Jolanda Sap deed in haar nieuwjaarstoespraak ook een oproep aan het publiek om de petitie te tekenen die momenteel op Internet staat en al 97.000 ondertekenaars heeft. De petitie roept de regering op om het beleid te wijzigen zodat jongeren die al langer in Nederland verblijven gaan vallen onder een pardonregeling (zie http://www.kinderpardon.nu/petitie.php ).
Sap was hoopvol omdat er meer signalen zijn dat het huidige kabinet snel zou kunnen vallen. Zij memoreerde ook de regeringswisseling in Denemarken. Daar heeft een linkse meerderheid de regering na 10 jaar overgenomen van rechtse partijen met gedoogsteun van een populistische partij.
Daarnaast nodigde Sap D’66 en Christen Unie uit om zich ook aan te sluiten bij deze linkse oproep.
Ze sloot af met een oproep voor een socialer en groener Nederland.

Daarna volgde nog een betoog van wetenschapsjournalist Govert Schilling , die zich afvroeg waar het massale protest blijft van de bevolking tegen de huidige economische en mondiale crisis.
Zanger/gitarist Jan Rot zorgde voor een muzikaal intermezzo. Hij bracht een speciale aubade aan Jolanda Sap en vertolkte een Nederlandse versie van het bekende liedje “This land is your Land”van Woody Guthrie, dat luidkeels werd meegezongen door de aanwezigen.

Als laatste kwam Job Cohen met zijn toespraak die, weliswaar afgelezen van papier, indruk maakte in de opsommingen en vergelijkingen. Het kan anders in deze crisis en dat is slechts een kwestie van de juiste keuzes. Het gaat juist nu om “werk, werk en werk”! Daarnaast uiteraard goede zorg en onderwijs, zeker voor de allerzwaksten.
Aan het publiek heeft het niet gelegen, want die ondersteunde de boodschap met luid applaus.
Moge het aanwezige enthousiasme nog lang naklinken en tot veranderingen leiden in de politiek.
Op naar een linkse samenwerking en hopelijk regering.

Een ander Europa en een andere economie.

2012-01-13T13:18:00.000-08:00

Europa en de Crisis: een boekbespreking

In de reeks “Europa in de praktijk” zijn recentelijk weer een aantal publicaties verschenen waaronder deze kleine, eenvoudig geschreven brochure van veertig bladzijden. De reeks is betaald met geld uit het Europafonds en is bedoeld om maatschappelijke organisaties de kans te geven de burgers te informeren over Europa. Slechts 2% van het budget komt terecht bij organisaties die kritisch staan tegenover Europa en daaraan hebben we deze reeks te danken.

Deze brochure is samengesteld door het IIRE en comité Ander Europa.
Het IIRE (voluit International Institute for Research and Education) is een onderzoeksinstituut voor activisten en onderzoekers uit de hele wereld. Zij organiseren ook cursussen, seminars en discussiebijeenkomsten. Dit instituut werd in 1981 opgericht door de marxistische econoom Ernest Mandel en heeft zijn hoofdvestiging in Amsterdam en sinds kort ook vestigingen in Manilla en Islamabad.
Het marxistische gedachtegoed kun je ook een beetje proeven in de publicatie door het veelvuldig gebruik van het woord kapitalistische economie. In wetenschappelijke literatuur en in de moderne media gebruikt men eerder termen als neoliberalisme, deregulering van het financiële systeem of globalisering als verklaringen voor de crisis. Deze begrippen komen ook hier en daar in de brochure terug.

De oorzaak voor de huidige crisis is volgens het boekje de kapitalistische economie zo kunnen we lezen op blz 7. Dit (kapitalistische) systeem dat streeft naar groei en winst leidt tegelijkertijd tot instabiliteit met conjunctuurcycli als gevolg en daarnaast uitputting van natuurlijke hulpbronnen en vernietiging van het milieu .
Zij pleiten dan ook voor een economisch systeem dat zou moeten draaien om duurzaamheid in plaats van winst en het voorzien in elementaire behoeften. Met deze aanbeveling ben ik het volledig eens al is de boosdoener niet het winst maken op zich, want dat hoort automatisch bij ondernemen.
De oorzaken zijn veel complexer en laat zich eerder verklaren door deregulering, de vrije marktideologie, de globalisering en de eigendomsverhoudingen die de rijken en kapitaalverschaffers steeds meer bevoordelen.
Comité Ander Europa is de andere organisatie die heeft meegewerkt aan deze brochure. Dat instituut is ontstaan uit de campagne tegen de Europese grondwet bij het referendum in 2005.
Zij willen een visie op een ander (socialer) Europa ontwikkelen en publiceren regelmatig en organiseren ook discussiebijeenkomsten.

Ondanks de eerdere kritiek over de verklaring van de crisis is de brochure er wel heel goed in geslaagd om voor de gemiddelde burger duidelijk en eenvoudig te beschrijven hoe de crisis in Europa is ontstaan en zich heeft ontwikkeld. Daarbij maken ze bewust geen gebruik van literatuur of voetnoten en ook geen ingewikkelde economische of financiële begrippen.
De verschillende hoofdstukjes zijn:
- Steeds weer een crisis.
- Van verzorgingsstaat naar neoliberalisme.
- De Europese crisis en de Euro.
- Hoe Europa op de crisis reageerde en eindigt met
- Een andere economie, een ander Europa.

In het hoofdstukje Europa en de Euro staat ook duidelijk te lezen dat de invoering van de Euro een brug te ver was, omdat er geen gemeenschappelijke Europese economische en fiscale politiek bestaat. Dan is het vragen om moeilijkheden zoals we nu kunnen zien in de zuidelijke landen Portugal, Italië, Griekenland en Spanje (ook wel denigrerend de PIGS genoemd). Achteraf hebben de verantwoordelijken van toen zoals minister Gerrit Zalm en staatsecretaris Vermeent dat ook ruiterlijk toegegeven.
Terugkijkend waren er toen ook al critici. Zo wordt een artikel uit de Volkskrant van 13 februari 1997 aangehaald waarin 70 economen een linkse kritiek schreven op de invoering van de Euro en EMU (Europese monetaire unie). Achteraf blijkt dat zij gelijk hadden.

Strengere begrotingsregels, meer schulden genereren(via ESF of ESM), de aanpak van het IMF en nog meer onderlinge concurrentie zullen geen fundamentele oplossing brengen voor de crisis zo wordt in het boekje duidelijk gemaakt. De auteur kwalificeren de huidige aanpak van de crisis door de Eurolanden als onvoldoende en onzinnig. Dat strookt ook met de visie van de SP over de aanpak van de Europese crisis. We hebben juist meer Europese democratie nodig in plaats van meer Europese (financiële) technocraten. Die laatste groep hebben de touwtjes strak in handen in Griekenland en Italië.
De meest bedenkelijke mythe die bij de Europese leiders bestaat is dat de schulden de oorzaak zijn van de crisis! Men vergeet kennelijk dat de schulden van landen vooral ontstonden door slecht financieel beleid van overheden en de financiële hulp aan banken die gered moesten worden.

We hebben kortom een ander (socialer en democratischer) Europa nodig en een andere economie die op een duurzame, groene en eerlijke manier voorziet in de menselijke levensbehoeften.
Niet gericht op groei maar op welzijn, samenwerking en solidariteit.
Daarvoor zullen we moeten strijden zoals ook in Noord Afrikaanse landen is gebeurd (tijdens de Arabische Lente) en bij manifestaties van de wereldwijde Occupybeweging.
Samenvattend is dit boekje een aanrader voor iedereen die wil begrijpen wat er momenteel in Europa aan de hand is. Het is met name een aanrader voor middelbare scholieren en studenten voor de vakken economie, politicologie en maatschappijleer.
P.S. De brochure is gratis te downloaden via http://www.andereuropa.org/brochures/

Occupy moet eisen stellen

2011-11-09T15:00:00.000-08:00

De overheid moet het kapitalisme redden!

Zo luidde de titel boven het artikel van de econoom Robert Reich in de NRC van 9 nov. j.l. Illustratief daarbij was een foto waarbij hij de Occupybeweging in Los Angeles een hart onder de riem stak Hij heeft gelijk. In veel boeken die recentelijk zijn verschenen, waaronder die van Hans Achterhuis en Maarten van Rossem, is overduidelijk aangetoond dat het neo-liberalisme een utopie is ! De onzichtbare hand van de markt heeft niet gewerkt omdat er partijen en groepen zijn die het vrije handelssysteem voor eigen gewin hebben gebruikt.
Dat is de 1% (bankiers en industriëlen) die de samenleving (de andere 99%) steeds verder naar de afgrond drukt. We zien het nu in vele landen en in Seattle 1999 kwam het tot een eerste uitbarsting van een groep die zich “andersglobalisten” noemden en nu hebben we de wereldwijde occupybeweging . Zij brengen het grote ongenoegen tot uitdrukking en wensen veranderingen. Terecht en dat kan ook als zij richting de politiek hun eisen stellen.

Ruim 90% van de bevolking wil een sociale, rechtvaardige en democratische samenleving.
Occupy Nederland (gesteund door de meerderheid van de bevolking) moet drie duidelijke, realiseerbare eisen stellen:
1.De invoering van een maximuminkomen (Balkenendenorm) maar voor de gehele bevolking. Dus ook specialisten, kunstenaars, sporters, professoren en ondernemers.
Inkomens de erover heen gaan worden 100% wegbelast.
De heilzame werking van deze maximumgrens zal iedereen verbazen. Opeens draait
het dan niet meer om meer geld te verdienen maar gewoon je werk (goed) doen.
2.De invoering van de Tinbergennorm. Econometrist Jan Tinbergen heeft al in 1970 berekend dat het verschil tussen het hoogste en laagste inkomen in een samenleving niet meer moet zijn dan een factor 7. Hij is de enige Nederlandse econoom die de Nobelprijs ooit won. De Engelse wetenschappers Wilkinson & Pickett (The spirit level) hebben in een recente gedegen studie de enorme maatschappelijke voordelen van een beperkte inkomensongelijkheid opnieuw aangetoond.
3.De geldschepping moet in handen komen van de overheid, zo staat het ook in de
Amerikaanse grondwet al is de praktijk anders. Nu hebben private banken
waaronder de FED, de BIS en de Nederlandse bank o.a. dit monopolie met alle
gevolgen van dien. Zij verdienen enorme bedragen door iedereen (personen, bedrijven
en overheden) op te zadelen met schulden tegen hoge rentes. Dat is niet nodig als de
overheid haar verantwoordelijkheid neemt. De staatsbank van Noord Dakota bewijst
dat het kan. Geld is per slot van rekening de brandstof van de hele samenleving.
De politiek moet de signalen serieus nemen en werkelijk luisteren naar de 99% meerderheid opdat het parlement en de senaat deze maatregelen snel doorvoeren.

Als deze eisen worden ingewilligd door het in wetgeving om te zetten kan Nederland (en ook Europa als ze hetzelfde doen) een begin maken met de opbouw van een sociale democratische en duurzame samenleving. Onder deze randvoorwaarden kan het bedrijfsleven, het onderwijs, de wetenschap en de kunst zich naar haar eigen kwaliteit ontwikkelen, niet gehinderd door perverse financiële prikkels.

Protest tegen financiële systeem

2011-10-06T04:58:00.000-07:00

15 Oktober vreedzame protestactie #OccupyDenHaag

Hieronder een ingekorte tekst van schrijver Geert Kimpen, die vandaag ook op de Niburu website stond. Het verwoordt wat veel mensen momenteel ervaren.

"Ik weet niet hoe het u vergaat, maar met verbijstering volg ik het financiële nieuws op radio, tv en in de kranten.
Voor het eerst in mijn leven heb ik een soort van onderbuik gevoel over een mondiale crisis die zijn weerga niet kent.
Ik ben geen doemdenker, geen Maya-adept die denkt dat er in 2012 allemaal schokkende zaken gaan gebeuren, geen complot-aanhanger. Maar het slechte nieuws dat onafgebroken over ons heen dondert, boezemt me angst in.
Dat bedrijven failliet kunnen gaan, lijkt me evident. Dat banken omver kegelen, vond ik erg schokkend maar is inmiddels eigenlijk al vertrouwd nieuws geworden. Maar dat nu ook landen op het punt staan in te storten, vind ik huiveringwekkend. Geen landen in Afrika, noch in Zuid-Amerika, nee, hier vlakbij, bondgenoten in onze Europese Unie.
Ik zie de zenuwachtigheid in de ogen van onze politieke leiders, die nog nauwelijks hun natuurlijke kalmte en zelfvertrouwen kunnen bewaren. Ik neem notitie van de vele geheime tops die plaatsvinden en waarvan niemand weet wat er precies bedisseld wordt. Ik onderga gelaten de ene afkondiging na de andere van op til staande bezuinigingen, donkere prognoses, en net als ieder ander, heb ik nog geen flauw idee welke impact al deze rampspoed op jouw of mijn leven concreet zal hebben.
Het enige dat ik wel weet, of voel, is een onbehaaglijk gevoel van ongelooflijk opgelicht te zijn. Een soort onmachtige kwaadheid van genaaid te zijn door een financieel systeem dat dol is gedraaid waarvan jij en ik niet de voordelen genoten, maar nu wel de rekening van moeten betalen.
Miljarden vliegen ons om de oren als grootheden die niemand meer kan vatten. Niemand begrijpt hoe soms in een weekend tijd, met druk overleg op geheime locaties, enkele miljarden gevonden kunnen worden om een bank overeind te houden. Hoe het mogelijk is dat we blijkbaar wel miljarden 'ergens op een rekening' hebben staan om Griekenland te redden. Maar hoe onverbiddelijk anderzijds onze leiders beweren dat we moeten bezuinigen op alles wat voor ons mensen lief en noodzakelijk is.
Hoe kunnen we begrijpen dat er miljarden naar andere banken en landen gesluisd worden, en dat voor alles waarvoor wij dachten belastingen te betalen, ons pensioen, onze zorgkosten, ons onderwijs, steeds minder en minder geld is?
Maar het meest verbijsterd nog ben ik door ons stilzwijgen. Gelaten zitten we als konijnen in de enorme gloeilamp van onze televisie te kijken. Alsof we gehypnotiseerd zijn. Lamgeslagen, monddood gemaakt. Versuft door brood en spelen.
Wij hebben de crisis toch niet veroorzaakt? Wij hebben toch geen misdadige financiële producten bedacht die ons deden geloven dat ze onze winst zouden verdriedubbelen, maar gebaseerd waren op lucht, en alleen enkele bankiers en aandeelhouders steenrijk maakten? Wij hebben toch geen onverantwoorde hypotheken verschaft? Wij hebben toch niet betoogd dat we perse de euro wilden? Wij hebben ons toch niet verrijkt met exuberante bonussen waarvan je meerdere dorpen een jaar lang zou kunnen onderhouden?
Maar toch ondergaan we het apathisch. We komen niet de straat op. Niet voor onszelf, noch voor onze kinderen, en al helemaal niet voor de miljoenen mensen in de Hoorn van Afrika die op dit moment sterven van honger en dorst. We gedragen ons als onmachtigen. We begrijpen in het beste geval dat we gemanipuleerd worden. Dat wij onrechtmatig rekeningen moeten betalen van zaken waar we niet om gevraagd hebben. Dat al onze inspanningen om iets van ons eigen leven te maken, ontmoedigd worden, belast, en we verpulverd worden onder deprimerend makend nieuws. We verschuilen ons in onze huizen en slikken als makke schapen dat er geen geld meer is voor de zwaksten in onze samenleving, en gaan haast geloven dat ontwikkelingshulp weggesmeten geld is. We verschuilen ons onder ons warme dekbed en hopen dat de storm wel zal overwaaien en dat de schade voor ons eigen leven wel zal meevallen.
Waarom zeggen we niet collectief "nee"? Waarom nemen we geen voorbeeld aan de volkeren in Tunesië en Egypte, die het ook niet langer pikten, en net zolang de straat opgingen, tot hun leiders met pek en veren verjaagd werden? Is het omdat we Rutte zo'n sympathiek joch vinden? Dat we denken dat zo'n gestudeerde jongen het wel beter zal weten dan ons eigen gezonde verstand?
Wij zijn vergeten dat geld gebaseerd is op geloof. Geld an sich is niets waard. Ja, vroeger nog wel, toen we een goudstandaard hadden, waarbij het geld een symbolische weergave was van de goudvoorraad. Het was een simpel en briljant geldsysteem, door niemand minder dan door het grote genie Isaac Newton bedacht. Nu is geld precies dat waard waarvan wij bereid zijn te geloven dat het waard is. Al die miljarden waar onze leiders mee goochelen, bestaan immers niet. Het is een pure virtuele werkelijkheid die geen enkele grondslag meer heeft in de werkelijke wereld. De Fed, in Amerika, drukt dollars tegen de klippen op, zonder enig gevoel voor realiteit. Of tenminste zonder gevoel voor onze realiteit. Onlangs ontdekte ik tot mijn verbijstering dat de Fed niet de centrale bank is van Amerika, maar een privé bank, die de privé belangen van zijn eigenaren dient. Naar verluidt een groepje steenrijke families die de hele wereldeconomie in handen hebben en gijzelen.
En dat kan alleen maar, zolang wij bereid zijn te geloven in de enorme leugen die geld is geworden. In werkelijkheid zijn het enkel cijfers in een computer. Cijfers die van het ene moment op het andere gewist kunnen worden. Cijfers die enkel waardeloze briefjes papier vertegenwoordigen, maar geen werkelijke waarden meer in de wereld. Een enorme luchtballon die ontzettend op knappen staat.
En de enigen die deze waanzin een halt kunnen toeroepen, zijn wij. Onze politici, onze bankiers en onze mega-ondernemingen vechten krampachtig om dit logge onbegrijpelijke vehikel in stand te houden. Deze oude manier van denken waarbij wij mensen een massale veestapel zijn die gemolken worden door een kleine elite die er alles aan gelegen is hun fortuin en macht te beschermen.
Wanneer wij eenvoudigweg besluiten dat we niet langer geloven in dit corrupte systeem, dat we de leugen doorprikken dat alleen een mondiale economie, schaalvergroting, een gemeenschappelijke munt ons verlichting zou brengen, dat wij eenvoudigweg besluiten dat we niet langer geloven in dit geldsysteem, dan stort het in elkaar. Natuurlijk zal dat een enorme puinhoop zijn. Maar de dingen die werkelijk wat waard zijn, zoals ons dagelijks brood en ons drinken, die zullen weer naar waarde gewaardeerd worden, en niet de schimmige manipulaties van snelle jongens in vlotte pakken die ons met verdeel en heersdenken in het gareel houden.
Het wordt tijd dat we een nieuwe munt durven te omarmen, gebaseerd op werkelijke waarde en we de kettingen van de rente afgooien en verbieden. Want dat rente een virtueel monster is dat alleen maar groter en verschrikkelijker wordt, dat moeten we op zijn minst nu toch wel geleerd hebben.
We moeten de moed hebben om opnieuw te beginnen. De moed hebben om in te zien dat we belazerd worden. En dat het geen excuus is dat we het zogenaamd niet meer snappen, omdat men het bewust allemaal zo ingewikkeld en complex voorstelt. In wezen is het natuurlijk ongelooflijk simpel. Ieder kind snapt het. Als het 1 euro zakgeld krijgt, kan het wel een snoepje kopen, maar niet een fiets. Zo simpel is het.
Laten we massaal de straat op gaan. Dag na dag na dag. Net zoals in het Midden-Oosten. Net zolang tot het gezonde verstand weer regeert. Laat ons excuus naar komende generaties niet zijn: "Wir haben es nicht gewust". Want we staan er nu allemaal bij, en we kijken er naar. We worden geregeerd door angst. Maar angst is slechts voor één ding bang. dat wij niet langer bang voor hem zullen zijn". Aldus schrijver Geert Kimpen.

In de VS zijn de #occupywallstreet protesten ontstaan op 17 september. Zij protesteren voor vrijheid en gelijkheid voor de 99% en kijken daarbij naar Wall Street. De 99% dient niet alleen een eerlijk aandeel te krijgen in de rijkdommen van de wereld, maar ook een gelijk beslissingsrecht te hebben.
Ondertussen hebben vele duizenden Amerikanen op woensdag 5 oktober een protestmars gehouden door het financiële district van New York. Het was de grootste actie in de twee weken durende protesten tegen de sociale ongelijkheid, de bankenreddingen en de grote invloed van het bedrijfsleven op de politiek.

In Nederland is nu #OccupyDenHaag opgezet en dat is een actie in samenwerking met de #globalchange en #occupytogether. Voor 15 oktober aanstaande staan er wereldwijd #occupy-demonstraties gepland.
In Nederland wordt op die dag vanaf 12.00 uur het Binnenhof in Den Haag bezet.
Het is tijd voor een vreedzame revolutie !

Troonrede of Trendrede?

2011-09-26T05:21:00.000-07:00

2012 het jaar van de Verbinding !

Van politici verwacht je dat zij een overkoepelende visie hebben op de samenleving en ontwikkelingen daarbinnen en daarop hun toekomstige beleid afstemmen.
In deze crisistijd lijkt het echter overal kommer en kwel. Het gaat momenteel alleen nog maar over bezuinigingen, het overheidshuishoudboekje op orde brengen en de economie weer laten groeien.
Een inspirerend toekomstbeeld vinden we ook niet terug in de Troonrede die de Koningin jaarlijks uitspreekt maar wordt opgesteld door de Minister president en dit jaar dus Mark Rutte van de VVD. Hij verweet zijn voorganger Balkenende in eerdere troonredes ook dat ze weinig inspirerend waren. De troonrede van Rutte is echter van hetzelfde laken een pak.

Gelukkig hebben we daarnaast de Trendrede en die is wel zeer inspirerend.
Voor de tweede keer heeft een groep van elf trendwatchers het initiatief genomen om hun actuele visie uit te dragen. Het zijn Christine Boland, Tony Bosma, Marcel Bullinga, Goos Eilander, Tom Kniesmeijer, Richard Lamb, Norbert Mirani, Carl Rohde, Hilde Roothart, Ronald van den Hoff en Marie-Lou Witmer die ons dit cadeau geven. In een document van elf bladzijde tekst geven zij ons een goed beeld van de huidige gang van zaken en zoeken vooral naar lichtpuntjes en ontwikkelingspatronen. Zij geven vele voorbeelden die bij het grote publiek waarschijnlijk nauwelijks bekend zijn. Het nadeel daarvan is dat zij geen bronverwijzing of volledige vermelding gebruiken.

De auteurs kennen hun klassieken en gebruiken een citaat uit het boek “Scheeps-jongens van Bontekoe” van Johan Fabricius: ”Dat we kerels van stavast moeten zijn, van één zin en van één hart”! In deze onzekere en angstige tijden een prima oproep aan burgers om af te gaan op zijn/haar innerlijk kompas.

Een mooi stuk gaat ook over cirkels van vertrouwen, waarbij Nederland een levend laboratorium voor de rest van de wereld zou kunnen zijn. "We kunnen creatief denken, durven te spelen en te delen"! Dat zijn allemaal eigenschappen om een flinke stap vooruit te zetten. "We zijn een land van flexibilteit en kleinschaligheid en daarin schuilt onze kracht".
Er staat ook prachtig proza in zoals de zin: “ We hebben menselijkheid, troost en schoonheid nog om de woedevulkaan tot bedaren te brengen” of ”de creatieve geesten met een sterk intern anker, die geen muren optrekken maar verbindingen leggen”. Het is niet moeilijk om te duiden wie of wat de schrijvers hier bedoelen.

Het jaar 2012 zou het Jaar van de Verbinding kunnen worden volgens de auteurs:
“…als mensen durven uit te gaan van de toekomstpotentie…, vernieuwing koesteren en voeden zodat deze de kans krijgt boven… de kille kleibodem uit te komen”.
Al met al een echter aanrader. Voor de volledige tekst zie http://www.scribd.com/doc/64816510/TrendRede-2012

Toch een plutocratentax ?

2011-09-08T06:40:00.000-07:00

Belasting op hogere inkomens.

In het NRC stond deze week een redactioneel artikel met als titel “Liever geen plutocratenheffing” . Het artikel is een reactie op recente oproepen van miljonairs zoals Warren Buffet in de VS en een zestiental personen in Frankrijk om de belastingen voor topverdieners en vermogenden in deze crisistijd juist hoger te maken. De auteur van het NRC artikel noemt dit denigrerend een rijkeluisheffing en noemt het symboolpolitiek en niet de oplossing van de crisis.

Inderdaad is dat niet de oplossing van de crisis, maar het geeft de bevolking wel het idee dat iedereen meebetaalt aan de crisis en niet alleen de ambtenaren en de gewone werkende bevolking die hun besteedbaar inkomen zien dalen, hun pensioenen zien verdampen en de inkomensongelijkheid zien toenemen.
In Frankrijk heeft de regering wel meteen een voorstel ingediend om de inkomstenbelasting boven de € 500.000 met 3% te verhogen. In Italië en Spanje overweegt men dit ook. In Frankrijk spreekt men pas van hoge inkomens vanaf een half miljoen Euro! In de VS spreekt Obama van hoge inkomens vanaf $ 200.000!

In Engeland kwam meteen een reactie van 20 vooraanstaande economen om de huidige voorgestelde inkomstenbelasting van 50% bij inkomens boven de 150.000 ₤ (= € 170.000), juist zou moeten worden afgeschaft, omdat een dergelijke maatregel slecht zou zijn voor de economie en de werkgelegenheid. Rijke mensen investeren meer in de economie is hun redenering, die echter niet op een wetenschappelijk bewijs kan rekenen. Integendeel. De studie van Wilkinson & Pickett (boek : “The Spirit Level”) toont juist aan dat een kleinere inkomensongelijkheid in een land zeer positieve maatschappelijke en sociale gevolgen heeft.
Het is dus niet alleen een stokpaardje of hobby van linkse politieke partijen en populisten om de hogere inkomens zwaarder te belasten. Ook Nobelprijswinnaar Jan Tinbergen heeft in vele economische studies al in de jaren 70 van de vorige eeuw gepleit voor een kleine inkomensongelijkheid (Tinbergennorm).

Premier Rutte zei in een reactie dat het voor Nederland niet nodig is want wij hebben al een hoge belastingvoet van 52% bij een belastbaar inkomen boven de € 55.000,-.
De huidige regering wil toch de inkomensvoet voor het maximum tarief verlagen zodat mensen al eerder onder de hoogste categorie vallen.
Dat is inderdaad fors vergeleken met de inkomstenbelasting in andere Europese landen. Heel opvallend is echter niet alleen de hoogte van het percentage die in Europa varieert van soms 30, 40 en dus bij ons dus 52% !
Belangrijk is vooral ook vanaf welk inkomensniveau. De hogere inkomensgrens van € 1,7 ton (GB), $ 2 ton (VS) of € 5 ton( Frankrijk) tegenover een halve ton Euro in Nederland. In Nederland kennen we de Balkenendenorm waarbij het salaris van de minister president (het zwaarste ambt ) als maximum geldt voor alle topsalarissen in de publieke sector. Dus rond de € 200.000 zien wij als maximale grens.
Een maximum tarief van 52% bij een belastbaar inkomen van een halve ton is wel een grote aanslag! Een hoger opgeleide leraar, ambtenaar of zelfstandige komt hierin al gauw terecht. Netto hou je procentueel hetzelfde over bij een inkomen van € 50.000,
€ 500.000 of € 5.000.000,- maar absoluut gezien praat je over enorme verschillen!

De midden inkomens worden in Nederland veel te zwaar belast en daarom zou de hoge inkomensgrens in Nederland juist naar € 100.000 moeten gaan voordat het 52% tarief geldig is. Dat geld kan gemakkelijk gehaald worden bij de hoogste inkomenscategorie vanaf € 1 ton die onder het nieuwe tarief van 55 % valt. Dat zou pas echt rechtvaardig zijn.
Daarnaast zou de vermogens- en erfrechtbelasting ook veel progressiever mogen zijn.
Een jaarlijkse vermogensheffing van 4% op kleine spaarsaldi is een zware premie maar niet voor hoge spaarvermogens.

We vergeten daarnaast vaak dat de rijken onnodig aanspraak kunnen maken op alle sociale regelingen van AOW, kinderbijslag en hypotheekrente aftrek. Onroerend goedmiljonair Jan Mens vertelde bij Knevel & van de Brink dat dat echt onnodig was!

Verder is het zo dat de afdrachten voor de meeste sociale premies een inkomensgrens hebben. De hogere inkomens hoeven deze sociale premies niet eens te betalen en de lagere en middeninkomens moeten dit wel.
Een verschuiving van belastingen waardoor minder inkomsten- en vermogensbelastingen en meer consumentenbelastingen (zoals BTW, benzine-, alcohol- en tabaksaccijnzen) zou ook te prefereren zijn.
Het belastingstelsel kan dus wel veel beter en rechtvaardiger, zoals oud-hoogleraar fiscaal recht Dieter Brüll al decennia geleden beweerde.

Ruim een eeuw Socialistische Politiek

2011-08-15T05:27:00.000-07:00

LINKS van Sjaak van der Velden:
Een Boekbespreking

Dit in 2010 verschenen boekje bij uitgeverij Aksant, geeft een gedegen historische beschrijving van bijna 130 jaar socialistische politiek in Nederland. Deze nieuwe uitgave is een geactualiseerde versie van zijn eerdere boek “Van SDB tot SP ”.
De auteur is zelf lid van de SP al vanaf 1972 en actief als publicist ook voor het Wetenschappelijk SP-tijdschrift Spanning.

Het is onmogelijk een goede samenvatting te geven van alle historische feiten en omstandigheden van al die verschillende socialistische partijen die in Nederland een politieke rol hebben vervuld.
Als je het boek gelezen hebt raak je er wel diep van doordrongen hoeveel strijd er in ruim een eeuw tijd geleverd is. Een strijd tegen de gevestigde orde, tegen de overheid en tegen de kerken. Toch heeft deze jarenlange democratische strijd vele sociale verworvenheden opgeleverd waar we trots op mogen zijn. Een achturige werkdag, een minimumloon, een pensioen en velerlei sociale wetgeving zijn het resultaat geweest.
Daarnaast is er ook een felle onderlinge strijd geweest over principes en doelstellingen tussen dogmatici en pragmatici, tussen democratisch en anarchistisch ingestelde partijen, tussen pacifistische en marxistische, tussen trotskistische en maoïstische groepen, tussen arbeiders groepen en intellectuelen. Deze strijd was meestal niet vruchtbaar en verdeelde ook mensen en groepen.

Van der Velden geeft wel handige tijdsbalken en een soort van stamboom om zichtbaar te maken hoe sommige partijen weer afsplitsingen waren van andere partijen.
Achter in het boek geeft van der Velden ook de cijfers van de ledenaantallen van de verschillende partijen en het aantal socialistische Kamerzetels vanaf 1888.
Dat laat duidelijk zien dat het socialisme ondanks wat krimpbewegingen toch steeds populairder wordt en in 2006 het grootste aantal zetels ooit behaalde. Het werden er 65 van de in totaal 150 Kamerzetels verdeeld over Groen Links (7), de SP (25) en 33 voor de PvdA
Datzelfde zien we ook terug bij het aantal leden. In 2010 waren er in totaal bijna 122.000 mensen lid van Groen Links, PvdA of SP. Dat zijn er echter veel minder dan in de hoogtijdagen van de PvdA. Die had in zes verschillende jaren tussen 1956 en 1965 alleen al meer dan 140.000 leden. Er zijn dus zeker nog groeimogelijkheden.

Zo is het maar bij weinig mensen bekend dat de huidige VVD een afsplitsing is van de PvdA. In 1948 traden een aantal liberale democraten uit de PvdA en richten een nieuwe partij op namelijk de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie.
De PvdA is opgericht in 1946 door personen die al eerder in de sociaal democratische arbeiderspartij (SDAP) prominent actief waren. De PvdA zou een nieuwe brede volkspartij moeten worden met socialistische beginselen maar zonder klassenstrijd.

De partij Groen Links is in 1989 ontstaan uit een samengaan van PPR (Politieke Partij Radicalen), PSP (Pacifistisch Socialistische Partij), CPN (Communistische Partij Nederland) en EVP(Evangelische Volkspartij). Op dit moment kun je bij Groen Links niet meer van een socialistische partij spreken maar eerder van een groene, liberale partij.

De huidige Socialistische Partij (eerder nog als Socialitiese Partij geschreven) is in 1972 ontstaan uit een aantal splintergroeperingen zoals Marxistisch –Leninistisch Centrum Nederland (MLCN) en de Marxistisch Leninistische Partij Nederland (MLPN). De eerste veranderde haar naam in KEN (Kommunistische Eenheidsbeweging Nederland). Uit de KEN ontstond weer een afsplitsing die zich Kommunistiese Partij Nederland (KPN – ML). De toevoeging stond voor Marxistisch-Leninistisch. De KPN-ML veranderde haar naam in 1972 in SP.
Een gedetailleerdere beschrijving van de SP-ontstaansgeschiedenis is te lezen in het boek van Kees Slager; “Het geheim van Oss”. In de ruim vier decennia dat de SP nu actief is heeft zij zich tot een brede socialistische partij ontwikkeld met een groot ledenaantal en vele actieve afdelingen. Via buurtonderzoeken en ludieke acties probeert zij dicht bij de burger en arbeider te staan, de media te halen en via het democratisch bestel sociale veranderingen te bewerkstelligen. De SP is actief in de gemeentelijke, provinciale en in de landelijke politiek.

Dit boek is een aanrader voor elke linkse burger om je bewust te worden van de roerige socialistische geschiedenis in Nederland, maar ook om hoop te putten voor de toekomst, want alle strijd is niet voor niets geweest!

Neo-liberalisme als Utopie

2011-07-26T06:24:00.000-07:00

De Utopie van de vrije markt, door Hans Achterhuis
Een boekbespreking.

Filosoof Achterhuis heeft in 2010 een opmerkelijk boek geschreven dat in 2011 al zijn 4e druk beleefde. Inmiddels zijn er al 10.000 exemplaren van verkocht en dat is heel goed nieuws,want hoe meer mensen kennis nemen van de inhoud van dit 300 bladzijden dikke boek hoe eerder we stappen kunnen zetten om het marktkapitalisme grondig te herzien.
Sinds april van dit jaar is Achterhuis benoemd als “Denker des Vaderlands” voor een periode van 2 jaar als winnaar van de Socrates Wisselbeker.

Achterhuis is vooral bekend door zijn boek uit 1980 De markt van welzijn en geluk. Daarin geeft hij een kritisch en gedegen beeld van de welzijnsmarkt en is daarmee ook te beschouwen als een nauwe geestverwant van filosoof Ivan Illich.

Achterhuis is gepromoveerd op een proefschrift over Albert Camus. Hij was als docent sociale filosofie verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. In 1988 werd hij bijzonder hoogleraar milieufilosofie te Wageningen en van 1990 tot zijn emeritaat(pensioen) in 2007 hoogleraar wijsbegeerte aan de Universiteit van Twente. Het werk van Achterhuis kenmerkt zich door de verbinding van filosofie met actuele maatschappelijke vraagstukken. Zo schreef hij verder over ontwikkelingshulp, gezondheidszorg, schaarste, geweld, technologie, milieu-problematiek en utopieën. Dit nieuwste boek gaat over de economie en in het bijzonder het marktkapitalisme. De auteur heeft de bijzondere gave om voor een groot publiek complexe onderwerpen zowel breed alsook diepgaand te beschrijven en analyseren om dan met een scherpzinnig oordeel te komen indachtig de principes van Spinoza. Een goede filosoof, zo stelde hij bestudeert menselijke en maatschappelijke verschijnselen zonder vooringenomenheid. Meteen bekent Achterhuis dat hij dit zelf als het ging om economische vraagstukken eigenlijk pas veel te laat heeft gedaan, zoals zo velen van ons. Datzelfde erkent ook Marcel van Dam in zijn laatste boek “Niemandsland”(2009). Waarom zijn de verschijnselen van een terugtredende overheid, de toegenomen marktwerking en deregulering in veel sectoren gedurende de laatste decennia bijna onopgemerkt voorbij gegaan en heeft het neoliberalisme ook onze samenleving in zijn greep gekregen?

Oud-minister en PvdA-leider Wouter Bos moest in zijn Den Uyl-lezing “De derde weg voorbij” ook concluderen dat het neoliberalisme ontwrichtend heeft gewerkt. Van de Nederlandse politici heeft alleen oud SP-leider Jan Marijnissen al veel eerder gewaarschuwd voor deze ontwikkelingen in zijn boek Tegenstemmen (1996).
Achterhuis verwijst en citeert daarbij ook NRC redacteur Marc Chavannes met zijn bundel “Niemand regeert: de privatisering van de Nederlandse politiek” (2009). Achterhuis refereert ook veelvuldig aan het boek van Naomi Klein “De shock doctrine”(2007) waarin vele internationale voorbeelden worden gegeven hoe de Chicago-school van Milton Friedman en Nobelprijswinnaar landen in tijden van economische crises dwingt om een neoliberale politiek te volgen met verstrekkende maatschappelijke gevolgen voor sectoren als overheid, onderwijs en gezondheidszorg.
Dat is de kernvraag in dit boek plus de ontmaskering van het neoliberalisme en het vrije marktdenken als utopie!

De grootste ontdekking van Achterhuis in zijn zoektocht naar de ideologen die het neoliberalisme een theoretisch fundament hebben gegeven is de persoon van de van oorsprong Russische Alissa Rosenbaum die in de VS als schrijfster en ideologe Ayn Rand een enorme bekendheid heeft genoten en de belangrijkste inspirator is geweest voor de machtige Alan Greenspan. Greenspan was tot 2006 president van de Fed en hij heeft jarenlang het financiële beleid van deregulering voor het gehele financiële systeem consequent uitgevoerd. Mede als gevolg daarvan is de grote hypotheekcrisis van 2007 ontstaan, die later omsloeg naar een financiële crisis en uiteindelijk een economische en wereldwijde landencrisis veroorzaakte waar we nog jaren mee te maken zullen hebben.

Deze Ayn Rand (1905 -1982) is in Europa nauwelijks bekend maar in de VS is ze een ster en bekende schrijfster. Ze heeft 4 romans geschreven die grote bestsellers werden. Volgens een onderzoek van het weekblad Time is haar laatste roman “Atlas Shrugged” (uit 1957) het meest verkochte boek in de VS ná de bijbel. In dat boek wordt een ideaalwereld geschetst, die zij Atlantis noemt en waar het neoliberalisme tot in de meest extreme vorm is doorgevoerd. De grootste held in het boek is de leider en superondernemer John Galt.
Rand of Rosenbaum heeft als jong meisje met haar familie moeten vluchten uit St.Petersburg tijdens de Oktoberrevolutie in 1917. Berooid zwierven ze door het land en konden pas na jaren weer terugkeren naar St. Petersburg. Daar wist ze wel de Universiteit te halen waar ze korte tijd geschiedenis en filosofie studeerde.
Het collectivisme van de Sovjetsamenleving werd door haar als extreem onderdrukkend ervaren. In 1926 slaagde ze erin om een uitreisvisum te verkrijgen waarmee ze naar de VS kon gaan en waar ze snel haar weg vond.
Haar gedachtegoed dat ze in de VS ontwikkeld heeft noemde ze het Objectivisme. Feitelijk is het een extreme vorm van het neoliberalisme waar de vrijheid van het individu vooral economisch alle ruimte moet krijgen en niet gehinderd mag worden door een overheid. Het communisme noemt Achterhuis een collectivistische utopie en het Objectivisme van Rand een individualistische utopie. Vanuit haar vroegere ervaringen in Rusland is het begrijpelijk dat zij een uitgesproken tegenstander was van een staatseconomie en het arbeiderszelfbestuur als grootste gevaar voor de economie zag. Alleen succesvolle ondernemers kunnen, volgens haar, de juiste beslissingen nemen om de economie verder te helpen. Zij is de vleesgeworden ideologe van de Amerikaanse Droom zoals verwoordt in :”Private interest leads to public benefit”!

Laten we allereerst even stilstaan bij een paar begrippen die essentieel zijn voor een goed begrip van het boek van Achterhuis. Dat is allereerst het begrip utopie en ook het veelvuldig gebruikte begrip dystopie dat zelfs in de van Dale niet te vinden is. Achterhuis geeft geen eigen definitie en verwijst naar zijn eerdere boek “De erfenis van de utopie”(1998).
Een veel voortkomende uitleg van utopie is: droombeeld, hersenschim of illusie. Een andere verklaring is ook wel “een volmaakte toestand die niet te bereiken is”. Dus een niet realiseerbaar ideaalbeeld.
Bij dystopie moeten we precies aan het tegenovergestelde denken, dus een anti-utopie. Dat is een utopie maar als een toekomstbeeld met fatale ontwikkeling. In zijn eerdere boek heeft Achterhuis het marxistisch communisme ook als een utopie beschreven.
Het bijzondere van dit boek is dat het heel uitgebreid een beschrijving geeft van de klassieke liberalen (John Locke, Adam Smith en Jeremy Bentham) en daarna ook van de neoliberalen
(Ayn Rand, Friedrich von Hayek en Milton Friedman). Dit onderscheid is van belang al zei VVD- coryfee Frits Bolkenstein ooit dat hij geen idee had wat het neoliberalisme onderscheidt van het liberalisme. Dat zei hij omdat het neoliberalisme vooral een negatief beeld oproept.
Het onderscheid bestaat wel degelijk in de literatuur en de genoemde ideologen.
De klassieke liberalen en vooral Adam Smith realiseerde zich dat je een overheid nodig hebt om streng toezicht te houden op het financiële verkeer en voor nationale defensie, rechtspraak en het voorzien in en onderhouden van publieke diensten en instituties. Denk hierbij aan infrastructurele werken en algemeen toegankelijk onderwijs en gezondheidszorg.
Friedman en Greenspan die graag verwijzen naar Adam Smith vergeten echter deze zaken.
Zij vinden dat de “zichtbare hand van de overheid” juist moet verdwijnen. De vrije markt biedt de belangrijkste garantie voor de goede werking van “de onzichtbare hand”!
John Maynard Keynes was nog meer dan Adam Smith voorstander van een sterke overheid en niet alleen voor de genoemde kerntaken maar ook om in te grijpen in de economie als dat nodig was. Dit Keynesianisme was de belangrijkste politieke denkrichting wereldwijd vanaf de jaren na WOII tot in de 70-jaren van de vorige eeuw waarna het geleidelijk verdrongen is door het neoliberalisme.`Als je de feitelijke economische resultaten van die twee perioden objectief vergelijkt dan is duidelijk dat het Keynesianisme veel beter scoort. In de periode 1951 tot 1980 bedroeg de mondiale economische groei gemiddeld 4,8 %, terwijl onder het neoliberalisme de gemiddelde groei van 1989 tot 2009 maar 3,2% bedroeg. Dat is nog maar één indicator. Verder zou je moeten kijken naar werkgelegenheid en inkomensverdeling om het beeld nog completer te maken. Vanaf de wereldwijde bankencrisis zien we trouwens een herleving van het Keynesianisme doordat overheden actief banken (moeten) steunen.
De auteur slaagt erin om het neoliberalisme te ontmaskeren en te laten zien dat een groot deel van de mensheid een utopie najaagt met dramatische maatschappelijke gevolgen.
Het rampenkapitalisme gaat echter nog steeds door zo laat Achterhuis zien met een voorbeeld over ontwikkelingshulp en zelfs het “moderne waterbeheer”, waar prins Willem-Alexander zijn naam aan verbonden heeft.
Het boek schiet echter tekort omdat het ons geen weg toont welke economische richting dan wel gewenst is. Een element van de vroegere economieën was wel de gemeenschappelijke gronden, de zogenaamde meent of in Engeland de commons. Door de opkomst van het kapitalisme en later het neoliberalisme werden deze privileges weggevaagd en ontstond het particulier bezit en geaccumuleerd bedrijfsbezit, waardoor boeren hun zelfstandig bestaan verloren en gedwongen werden als loonarbeiders in fabrieken te gaan werken.

De vrouwelijke Nobelprijswinnares voor de economie 2009 was Elinor Ostrom. Zij heeft veel studies gedaan naar het gemeenschappelijk beheer van visgronden, watervoorraden, landbouwgronden of natuurgebieden. Dat prima functioneert als er goed gecommuniceerd en er goede afspraken worden gemaakt voor een duurzaam beheer. We hebben dus een economisch model nodig waar solidariteit of wederkerigheid een belangrijk rol vervult in plaats van de op eigenbelang ingestelde markt- en consumentenideologie. Een van de eerste stappen zal toch een rechtvaardigere inkomensverdeling moeten zijn. Zoals Tinbergen al in 1970 bepleitte moet het verschil tussen de hoogste en laagste inkomens in een bedrijf maximaal een factor 5 zijn. Voor een heel land zou dat een factor 7 moeten zijn. Net zoals we een minimuminkomen hebben ingevoerd zal er ook een maximuminkomen moeten komen om dat te bewerkstelligen.
In een recente studie van Wilkinson en Pickett, verschenen als boek “The spirit level”, wordt empirisch en gedegen wetenschappelijk aangetoond hoe belangrijk de inkomensverdeling is voor een samenleving. Een kleinere inkomensongelijkheid heeft meteen aantoonbare effecten op onderwijsprestaties, gezondheidszorg, criminaliteit etc.
De exorbitante zelfverrijking van bankiers, directeuren en ondernemers zal dan definitief voorbij zijn. In plaats van hun eigenbelang gaat dan misschien het algemeen belang een rol spelen in hun denken en handelen zoals dat ook bij maatschappelijk verantwoord ondernemen gepropageerd wordt.

Wie controleert het CBS?

2011-07-17T13:11:00.000-07:00

Welke Cijfers Kloppen??

Het CBS heeft de media deze week via een persbericht laten weten dat het besteedbaar inkomen of de gemiddelde koopkracht in 2010 met 0,8 % is gedaald. CBS-cijfers over de inflatie laten echter heel andere cijfers zien . Zo komt 2011 zeker uit op 2,5% inflatie op jaarbasis en voor 2010 was het ook al boven de 2%.
Kijk je daarnaast ook naar andere ontwikkelingen zoals hogere gemeentelijke belastingen, bijna geen CAO loonsverhogingen in de meeste sectoren de afgelopen twee jaar, hogere energieprijzen en duurdere levensmiddelen, dat vraag je je toch af welke cijfers echt kloppen en wie het CBS controleert?!
Inflatiestijging en koopkrachtdaling zijn politiek zeer gevoelige onderwerpen waar bijvoorbeeld de vakbonden met argusogen naar kijken omdat zij op basis daarvan de CAO onderhandelingen ingaan en indexatie verlangen in het geval van uitkeringen en pensioenen.
Het komt de regering goed uit als de inflatie en dus geldontwaarding beperkt is.

Willem Middelkoop heeft in zijn boek “Als de dollar valt” op meerdere plaatsen beweert dat de burger juist bij inflatiecijfers vaker voorgelogen wordt.
Mij zou het niet verbazen als het nu weer is gebeurd.
Zo heeft de organisatie die zich bezig houdt met schuldhulpverlening in Nederland bekend gemaakt dat zij in 2010 van 80.000 huishoudens aanvragen voor hulp hebben gekregen en dat zijn er 25.000 meer dan in 2009!
Bureau Kredietregistratie (BKR) heeft de Telegraaf gemeldt dat bijna 650.000 consumenten te maken hebben met schulden. Zij kunnen hun leningen niet meer afbetalen en verkeren in financiële problemen. Vooral in het eerste halfjaar van 2011 is het aantal mensen met problemen flink opgelopen. Opvallend daarbij is dat het niet alleen om (alleenstaande) bijstandsgerechtigden gaat, maar ook steeds vaker werkende mensen met een modaal inkomen van € 33.000 die ook niet meer rond kunnen komen.

- Een recent bericht in de media ging over middelbare scholieren die vaak al behoorlijke schulden hebben opgebouwd tot wel € 8.000, veroorzaakt door hun te dure mobiele telefoons.

Het is duidelijk dat de werkelijkheid veel ernstiger is dan de officiële cijfers ons voorhouden.
De EU heeft inmiddels een tweede stresstest laten uitvoeren onder grote banken om na te gaan hoe stabiel deze zijn bij een eventuele verdere verslechtering van de economische en financiële situatie van bedrijven en landen.

Je zou je echter moeten afvragen of het niet eens tijd wordt dat de overheid een soort van stresstest laat afnemen bij burgers? Hoeveel tegenslag en terugval in besteedbaar inkomen kunnen zij nog opvangen? De overheid is er toch vooral voor de burger en niet alleen voor de banken ?!!

Hoe redden we Griekenland?

2011-06-23T04:21:00.000-07:00

Europese Schuldencrisis.

Op uitnodiging van onze afdelingsvoorzitter ben ik woensdagavond 22 juni meegegaan naar het fameuze Café Dudok in Den Haag waar de landelijke SP een thema-avond had georganiseerd over de schuldencrisis van Griekenland en de noodzakelijke Europese aanpak.

Rond 20.00 uur opende partijvoorzitter Emile Roemer de discussieavond in een volgepakt zaaltje. De belangstelling was onverwachts heel groot en veel mensen moesten teleurgesteld worden omdat er geen plaatsen meer waren. In het publiek waren ook veel SP-parlementariërs en partijraadsleden te herkennen.
Samen met Ewout Irrgang was hij het afgelopen weekend zelf twee dagen in Griekenland geweest om ter plaatse te spreken met verschillende personen en groeperingen. In het tv programma Knevel en van den Brink op dinsdagavond gaf hij een eerste lezing van zijn indrukken en bevindingen. Zo vertelde hij dat de aangekondigde BTW verhoging van 11 naar 23% hard is aangekomen bij de gewone burger. Daarnaast bleek ook dat er zo’n 23.000 MKB bedrijven failliet waren gegaan, hetgeen aangeeft hoe ernstig de economische situatie is.

Daarna nam financiën woordvoerder Ewout Irrgang het woord die ook als discussieleider zou optreden. Allereerst vertelde hij het standpunt van de SP met betrekking tot Griekenland. De SP is niet voor verdere uitbreiding van leningen aan Griekenland omdat de schuld, nu 150% van het BNP en oplopend tot 170%, onhoudbaar is geworden en dus gesaneerd moet worden. Daarmee wordt bedoeld dat een deel van de schuld gewoon kwijtgescholden moet worden, zoals dat ook gebeurt bij een burger die in een schulhulpverleningstraject belandt. Natuurlijk is Griekenland niet het enige land met zo’n hoge schuld want bijvoorbeeld Japan heeft een nog hoger schuldpercentage, maar die hoeven veel minder rente te betalen en de economie groeit daar gemiddeld veel meer. Dus de combinatie van hoge schuld, hoge rente en lage economische groei maken het voor Griekenland feitelijk onmogelijk in 20 jaar en zelfs met hele strenge bezuinigingen om er weer bovenop te komen.
Het is niet meer dan rechtvaardig om Griekenland te helpen, want alleen maar meer leningen maken het land alleen maar zwakker. Toch willen de meeste politieke partijen en Europese landen hier nog niet van horen. Veel Duitse, Franse banken en vooral ook de Europese Centrale Bank hebben voor grote bedragen Griekse staats-obligaties op de balans staan. Een Griekse schuldsanering zou voor hen desastreus kunnen zijn en dat is weer niet goed voor het Europese imago en de Euro.Het gaat dus vooral om het Europese prestige en de Europese belangen die op het spel staan.

Heleen Mees (econoom, jurist en PvdA-lid) kreeg daarna het woord voor een korte column met de titel Europees renteraadsel. Zij liet een slecht leesbare grafiek zien waarin de rentetarieven op staatsobligaties voor landen als Griekenland, Spanje, Portugal, Ierland en Duitsland te zien waren van de afgelopen 30 jaar. Opvallend daarbij was dat die rentetarieven op staatobligaties voor Griekenland, Portugal en Ierland vóór toetreding tot de Euro al heel hoog waren, soms wel tot 15 en 17%. Na toetreding tot de Euro zakken die tot het Europese gemiddelde van zo’n 5%, maar sinds het uitbreken van de financiële crisis in 2008 lopen die nu weer sterk op tot bijna even hoge percentages als daarvoor.
Haar conclusie was dus duidelijk. Deze landen hadden nooit zomaar toegelaten mogen worden tot de Euro. Dit was informatief maar niet zeer belangwekkend want inmiddels is ook gebleken dat Griekenland met de cijfers heeft gerommeld, daarbij geholpen door de Amerikaanse bank Goldman Sachs. De toenmalige minister Zalm heeft wel een tijdlang bezwaren gehad tegen toetreding van Griekenland maar is uiteindelijk ook over stag gegaan.
Daarna nam Ewout Irrgang het weer over en introduceerde twee prominente hoogleraren economie, te weten Herald Benink van de Universiteit van Tilburg en Alfred Kleinknecht van de Technische Universiteit Delft . Een derde genodigde professor Sweder van Wijnbergen liet helaas verstek gaan. Kennelijk waren de organisatoren hier niet van op de hoogte want ze keken vaker onrustig waar deze persoon toch bleef. De inhoudelijke bijdrage van Kleinknecht was beperkt, omdat het ook niet echt zijn vakgebied is. Met zijn uitgesproken accent, die zijn Duitse herkomst verraadt, had hij wel een paar pakkende slogans. Benink was daarentegen heel goed op de hoogte en kon het ook voor een groter publiek heel duidelijk uitleggen. Als hoogleraar Banking & Finance mag je dat ook verwachten.

Toch werd het geen fel debat tussen voor- en tegenstanders want over de meeste kwesties was men het wel eens. Enkele belangrijke vragen kwamen naar voren zoals uitspraken van minister de Jager en ook DNB president Wellink dat Europa geen keuze heeft en Griekenland wel moet helpen. Als dat land failliet gaat en daarna ook mogelijk de ECB, Franse en Duitse banken dan zou een vergelijkbare Europese crisis ontstaan als na de val van de Amerikaanse bank Lehman Brothers.Benink relativeerde dat met duidelijke argumenten en gelooft niet in zo’n desastreus rampenscenario. Veel Griekse beleggers en banken gaan er al van uit dat Griekenland haar schulden niet kan afbetalen, dus zal het niet als een echte verrassing komen.
Daarna kwam de kwestie aan de orde of een mogelijk faillissement van Griekenland ook de andere zwakke Europese landen zoals Portugal, Ierland en Spanje zal meeslepen in een vrije val. Ook daar waren de deskundigen niet echt bevreesd voor. Bij Griekenland gaat het echt om staatsschulden door structurele tekorten bij begrotingen en in de economie. Bij de andere landen zijn de schulden veroorzaakt door de huizenbubbel en zijn dus anders van aard.

Vervolgens kreeg SP- Europarlementariër Dennis de Jong het woord voor zijn column. Ondanks zijn wat sjofel, Engels ruiten colbertje had hij een sterk inhoudelijk verhaal. Hij had zelf ervaren hoe machtig de bankenlobby in Brussel is. Er is zelfs een permanent overleg tussen de bankenlobby en het Europese parlement . Hij is terecht bang dat het parlement en de Europese commissie te zeer meegaan met deze financiële en bancaire belangen waarbij de belangen van de burger en de democratie onder grote druk staan. De nieuwe Amerikaanse film “Inside Job” die momenteel in een aantal bioscopen draait geeft ook een goed inkijkje in de innige verwevenheid tussen de FED, Goldman Sachs en het Ministerie van Financiën in het Witte Huis.
Als sprekende voorbeeld gaf de Jong het feit dat maatregelen om de bankenbonussen te beperken via Europese wetgeving op een laag pitje staan.Hetzelfde geldt met de invoering van een bankenbelasting zoals de Tobin-tax, waarover ook alleen “gesproken” wordt.
Heel blij was de Jong met de komst van een nieuwe Europese organisatie genaamd “Finance Watch”, die tegenwicht moet gaan bieden aan de bankenlobby en het parlement van onafhankelijke informatie kan voorzien.

Hierna werd de paneldiscussie weer voortgezet met een prangende vraag of de Eurozone wel zo groot moet blijven met 27 landen of beter opgedeeld kan worden in meerdere groepen. De deskundigen waren voor een opdeling in twee of drie zones met de noordelijke landen in een Seuro (sterke Euro) en de zuidelijke landen in een Zeuro en eventueel een derde groep met Oost-Europese landen.
Vanuit het publiek kwam ook de vraag of de rijke Grieken en bedrijven niet in staat zijn om de Griekse staatsschuld flink te helpen verlichten. Griekenland heeft inderdaad een aantal hele sterke en rijke sectoren zoals de rederijen die tot de grootste ter wereld behoren, maar gek genoeg door een wet vrijgesteld zijn van belastingen!?
Ook veel hogere beroepen hebben hele gunstige belastingafspraken kunnen maken waardoor de fiscus miljarden misloopt. Dat kun je echter achteraf niet meer terugvorderen. Nieuwe wetgeving en een strenger belastingregime moeten uitkomst bieden maar dat kan nog jaren duren. De inkomensongelijkheid zou flink moeten worden aangepakt maar ook dat kost veel tijd.

Emile Roemer sloot de avond af en bedankte de organisatoren en de aanwezigen.
Hoe interessant en belangrijk dit onderwerp ook was; na twee uur zitten op een keiharde, rechte houten stoel was iedereen denk ik heel blij met de borrel en een hapje na afloop.

Botte afwijzing van minister Kamp

2011-04-29T15:03:00.000-07:00

Wel onderzoek naar pensioenen!.

Twee door een kamermeerderheid aangenomen moties verzochten de verantwoordelijke minister Kamp om een onderzoek te verrichten naar de beursprestaties van pensioenfondsen en de terugstortingen van pensioenfondsen aan bedrijven gedurende de afgelopen 10 jaar.
Deze week antwoordde minister Kamp de Tweede Kamer dat hij daartoe niet bereid was.
Hij wilde liever vooruit kijken in plaats van naar het verleden en het onderzoek zou een te groot tijdsbeslag vragen van zijn departement !
Is dit in het belang van de samenleving en de pensioengerechtigden in het bijzonder? Of duikt de minister liever niet in de vuile was, omdat een partijgenoot en oud VVD-politicus mogelijk in opspraak komt? Het is bekend dat Ed Nijpels een lucratief baantje heeft gehad in het bestuur van het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (nu APG geheten) en niet vanwege zijn financieel economische kennis.

Pensioenfondsen hebben miljarden verloren tijdens de recente financiële en economische crisis. Als gevolg daarvan is de dekkingsgraad flink gezakt en zijn pensioenen bevroren en gaan de premies waarschijnlijk omhoog en krijgen wij pas later ons pensioen. De pensioengerechtigden draaien dus op voor de verliezen.
In de gouden jaren toen de pensioenfondsen wel zeer hoge dekkingsgraden behaalden werd zelfs geld teruggesluisd naar bedrijven (en de overheid).
Dankzij een rechtszaak die momenteel loopt in de zogenaamde vastgoedfraude waarbij o.a. twee directeuren van het Philips Pensioenfonds en het Bouwfonds betrokken zijn weten we nu dat er meerdere verdachte vastgoedtransacties zijn geweest waarbij de directeuren zelf veel geld verdiend hebben maar het Philips pensioenfonds zwaar hebben benadeeld. Vastgoedprojecten werden te duur gekocht of te goedkoop verkocht zo blijkt nu ook uit een in opdracht van Philips uitgevoerd onderzoek.
Zo is ook bekend geworden dat Philips rond 2000 een tijdlang zelfs geen pensioenafdrachten hoefde te betalen voor haar werknemers en dat ging om 200 à 250 miljoen euro per jaar. Daarnaast heeft het pensioenfonds in die jaren zelfs geld teruggestort aan Philips ter waarde van 640 miljoen Euro. Dat gebeurde ook bij Unilever en de Rabobank.
Als die onttrekkingen er niet waren geweest zouden veel pensioenfondsen er nu veel beter voorstaan.

Werknemers zijn wel verplicht aangesloten bij een pensioenfonds maar hebben er meestal geen zeggenschap over. Het bestuur ligt in handen van de overkoepelende werkgevers- en werknemersorganisaties (vakbonden). Nieuwe wetgeving is aangenomen om ook gepensioneerden toegang te geven tot het bestuur.

In maart 2010 kwam de Nederlandse Bank al met een vernietigend oordeel over het beleggingsbeleid en de beleggingsstrategie van veel pensioenfondsen. DNB constateert onder meer ‘dat pensioenfondsen geen goed zicht hebben op het eigen vermogen’. Dat is ronduit verbijsterend, omdat de dekkingsgraad wordt vastgesteld juist op basis van dit eigen vermogen en omdat uit die dekkingsgraad weer de indexatie van de pensioenen volgt.

Deze week werd bekend dat de Nederlandse Bank een nieuw onderzoek heeft afgerond naar de deskundigheid van pensioenfondsen. De conclusies zijn ontluisterend!
"De meeste pensioenfondsen hebben niet de kennis in huis om de risico’s van hun beleggingen goed in te schatten en te beheren"! Een groot deel van de pensioenreserves worden uitbesteed aan professionele vermogensbeheerders en de pensioenfondsen zijn niet goed in staat deze partijen te controleren. Vaak rekenen ze hoge kosten en zijn die niet transparant maar verdisconteerd zijn in het beleggingsresultaat.

Bij de pensioenfondsen zelf zijn de beheerskosten vaak heel hoog. Zo moeten goede doelenorganisaties voldoen aan strenge eisen met betrekking tot de uitvoeringskosten om in aanmerking te komen voor een keurmerk en officiële erkenning, waar de pensioenfondsen zeker niet aan voldoen.
Zo ontstond er ook veel commotie toen een actualiteitenprogramma onthulde dat pensioenfondsen (of vermogensbeheerders uit hun naam) belegden in de wapenindustrie en met name fabrikanten van clusterbommen. Sindsdien hebben pensioenfondsen hun beleggingsbeleid aangescherpt.
Dit alles geeft aan dat er veel is mis gegaan bij onze pensioenfondsen en dat uiteindelijk de burger daar de dupe van is. Er is dus alle reden voor een alomvattend en diepgaand onderzoek naar het functioneren van de pensioenfondsen en als de minister dat nu afwijst dan moet de Tweede Kamer zelf een parlementair onderzoek instellen.
Ons pensioengeld is dat zeker waard !

De rol van Europa

2011-04-20T06:08:00.000-07:00

Europa en de financiële Markten
- een boekbespreking-

“Europa in de praktijk” is een reeks van 10 publicaties van Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (SOMO) en Comité Ander Europa die in 2011 en deels in 2012 zullen verschijnen.

SOMO bestaat al sinds 1973 en richt zich op duurzame ontwikkeling – op sociaal, ecologisch en economisch gebied- . Eind jaren 70 had SOMO ook een eigen afdeling in Eindhoven. Zo heb ik tijdens mijn studententijd zelf stage gelopen bij SOMO en onderzoek gedaan naar Philips. Nu is SOMO gevestigd in Amsterdam (zie ook www.somo.nl)

Comité Ander Europa is pas ontstaan in 2005 na het referendum over Europa.
Beide zijn maatschappelijke onafhankelijke organisaties die enerzijds het belang van een sociaal Europa benadrukken maar anderzijds heel kritisch zijn over het huidige ondemocratische en neoliberale beleid.
Zo worden in de publicatie “Europa en de financiële markten” de oorzaken van de huidige financiële en economische crisis besproken en de rol die Europa daarin heeft gespeeld. Het is een dun boekje van 37 bladzijden dat zo eenvoudig mogelijk voor een groot lezerspubliek is geschreven om de ontstane situatie uit te leggen.

De huidige crisis is in eerste instantie ontstaan door de hypotheekcrisis in de VS die vervolgens banken en hypotheekverstrekkers in grote problemen bracht. Toen Lehman Brothers omviel omdat de overheid in de VS deze bank niet wilde steunen sloeg de crisis over naar Europa en andere delen van de wereld. In veel Westeuropese landen bleken de banken ook veel van deze slechte hypotheken op de balans te hebben staan, die daardoor ook in de problemen kwamen en gesteund moesten worden door de overheid.
Zo ontstond de bankencrisis en als gevolg daarvan ook een landencrisis omdat veel overheden door het geven van de steun aan banken en verzekeraars zelf ook grote schulden moest maken. Zo moesten landen als Griekenland en Ierland ook met enorme bedragen gesteund worden door het Europese Noodfonds. Eenzelfde lot wacht Portugal.
De optelsom van deze ontwikkelingen is dat we daardoor ook een economische crisis hebben gekregen omdat banken weinig geld meer uitlenen en zelf moeten “sparen” en daarnaast overheden weinig geld hebben voor beleid en extra gaan bezuinigen. Daardoor hebben bedrijven en later ook burgers het steeds moeilijker gekregen.
Het IMF schatte de verliezen als gevolg van de crisis over 2008 al op 3,4 en halverwege 2009 al op 12 biljoen dollar. Dat is 20% van de jaarlijkse totale productie van de wereldeconomie.
De International Labor Organisation (ILO) heeft becijferd dat de crisis alleen al in 2009 wereldwijd 27 miljoen mensen hun baan heeft gekost. Het aantal Amerikanen dat in armoede leeft is gestegen van 39,8 naar 43,6 miljoen in 2009. Dat is één op de zeven!
De burger is uiteindelijk de dupe van het casinokapitalisme.
De dieperliggende oorzaak is echter het neoliberale beleid met weinig regels voor en nauwelijks toezicht op financiële instellingen en het opgelegde vrije kapitaalverkeer.
Landen hebben daardoor nauwelijks wettelijke bevoegdheden om schadelijke kapitaalstromen en grondstoffen- of valutaspeculaties tegen te houden. Banken, hedgefondsen en beleggingsfondsen hebben met hun supersnelle computers vrij spel en de mogelijkheid om miljarden aan dollars of Euro’s in fracties van seconden over de hele wereld te verplaatsen en daardoor landen en zelfs hele regio’s in gevaar kunnen brengen. De huidige crisis is zeker niet de eerste. In haar boek De shock doctrine heeft Naomi Klein minutieus meerdere eerdere crises beschreven zoals in Mexico(94/95), Azië (97/98), Argentinië (99-2002) en gebruikt daarbij de term “rampenkapitalisme”.
De financiële handel heeft een omvang van 4.000 miljard dollar per dag, daarvan is slechts 2% gerelateerd aan de “echte” economie (producten en diensten). De winsten op kapitaal zijn vele malen hoger dan de winsten op productieve arbeid. Het financiële verkeer staat dus helemaal niet meer in dienst van de economie en samenleving maar is een eigen leven gaan leiden daardoor geholpen door overheden.
Al in het verdrag van Rome uit 1957, dat de oprichting van de Europese Economische Gemeenschap (EEG) bezegelde, stond een bepaling dat “alle beperkingen op het vrije verkeer van kapitaal tussen lidstaten en tussen lidstaten en 3e landen verboden zijn”(63.1).
De echte liberalisering van het kapitaalverkeer kwam pas in de jaren tachtig op gang. Onder druk van de financiële markten en haar sterke lobby kwam de Europese Commissie in 1985 met concrete voorstellen. In 1999 kwam het actieplan voor financiële dienstverlening en dat was ook de hoeksteen van de Lissabonstrategie in 2000.
De meeste economen en politici geloofden heilig in de vrije markt voor producten en financiële diensten omdat vrije concurrentie zou leiden tot de laagste prijzen.
Inmiddels kennen we de gevolgen. Vandaar de hoop dat nieuwe wetgeving een herhaling van dergelijke crises zullen voorkomen. Helaas is dat echter nog steeds niet het geval.
Zo zijn er wel nieuwe toezichthouders gekomen in Europa en de VS , zijn de eigen vermogenseisen voor banken verhoogd en zijn er regels gesteld aan het handelen van hedgefondsen en is goedkeuring vooraf nodig voor nieuwe financiële producten.
De politieke en internationale besluitvorming is echter traag en nog steeds spelen nationale belangen een grote rol. Ten aanzien van het neo-liberale denken, het vrije kapitaalverkeer en de omvang van de financiële sector zien we echter weinig structurele en fundamentele wijzigingen. Zolang dat niet gebeurt is de maatschappij en de burger weer de dupe bij de volgende crisis die zeker zal optreden. Dat kan de ineenstorting zijn van de VS zijn als de dollar valt, een creditcardcrisis of een andere schuldencrisis.
Al met al een lezenswaardig boekje dat de burger flink wakker schudt!

Armoede werkt niet!

2011-03-21T01:52:00.000-07:00

Armoede en 80/20 regel.

In mijn vakgebied de bedrijfskunde kennen we de 80/20 regel en dat is een vuistregel die stelt dat bij een bedrijf 20% van de klanten/afnemers voor 80% van de omzet zorgt. Datzelfde geldt ook aan de inkoopkant. 20% van de leveranciers levert 80% van de waarde aan ingekochte goederen. Verder geldt het ook voor de waarde van de voorraden bij een bedrijf.
Pijnlijk wordt het echter als blijkt dat deze vuistregel ook geldt voor de vermogensverdeling onder de bevolking. 80% van de bevolking heeft samen maar 20% van het totale vermogen van in totaal € 1200 miljard( jaar 2010) en de 20 % rijkste mensen hebben 80% van het vermogen(zie tabel hieronder).

Deze cijfers zijn afkomstig van SP 1e Kamerlid Reuten en zijn gebaseerd op CBS cijfers uit 2010.
Nog schrijnender wordt het als je verder beseft dat 60% van de bevolking samen maar 2% van het vermogen heeft en de 10% rijkste groep 60% van het totale vermogen heeft. Nederland is dus geen lichtend voorbeeld van een eerlijke vermogensdeling.
Die ongelijke vermogensopbouw is voornamelijk terug te herleiden op een ongelijke inkomensverdeling. Daarvan hebben Jan Tinbergen in 1970 en recent de onderzoekers Wilkinson en Pickett al aangetoond hoe desastreus dat uitpakt voor een groot aantal maatschappelijke factoren( onderwijs, gezondheid, veiligheid etc.) . Zie ook mijn eerdere artikel hierover op 27 december 2010 op dit weblog.

Andere cijfers bevestigen deze ontwikkeling. Zo is het aantal jongeren dat een bijstandsuitkering ontvangt tussen 2008 en 2010 gestegen met 64 %. Dat betekent dat 35.000 mensen jonger dan 27 jaar in de bijstand zitten. Het totaal aantal mensen in de bijstand neemt ook toe. De teller staat op 307.000 mensen vergelijken met 259.000 mensen eind 2008.
Kijk je specifiek naar kinderen (in armoede) dan blijkt ook dat dit aantal is gestegen tot 1:11 oftewel 9,1 %. Dan gaat het om 311.000 kinderen onder de armoedegrens(cijfers CBS van 2009). Deze kinderen kunnen daardoor bijna nooit uitstapjes maken, op vakantie gaan, niet bij een sportvereniging en ze hebben weinig speelvriendjes of vriendinnetjes. De bijzondere bijstand en een organisatie als Stichting Leergeld proberen de ergste nood te ledigen.

Het is in dit zeer welvarende land een gotspe dat de samenleving en zeker de overheid een dergelijke situatie laat voortbestaan. Alleen de SP en de laatste tijd ook de PvdA proberen deze zaken op de politieke agenda te krijgen. Eerlijk delen moet niet alleen een politieke leuze worden maar dagelijkse praktijk. Daarvoor is wel wetgeving nodig!

Sociaal of Liberaal?

2011-03-03T05:00:00.000-08:00

Uitslag Statenverkiezingen 2011

In alle debatten vooraf was duidelijk dat het ook een test is voor de huidige regering van VVD, CDA en gedoogpartner PVV. Zo heeft de SP de verkiezingsleuze Protest gebruikt dat ook gelezen kan worden als Pro- test. Nu heeft de PVV nog geen zetels in de Senaat en zullen de regeerpartners samen in mei ook geen meerderheid halen. De laatste prognoses geven aan dat de coalitie maar kan rekenen op 37 van de 75 zetels.

De PVV heeft wel een grote winst geboekt door meteen op 10 zetels in de Eerste Kamer uit te komen. De VVD komt op 16 zetels en het CDA op 12 zetels. Het CDA heeft daarmee een flinke klap gekregen door 9 zetels te verliezen, want ze hadden 21 zetels. Hier wreekt zich dus de interne onvrede in CDA-kringen waarbij een derde deel van de leden deelname aan de regering met gedoogsteun van de PVV eigenlijk niet zag zitten. Gek genoeg treedt dat effect niet op bij Groen Links die wel de nieuwe Afghanistan-missie van de regering steunt maar daardoor veel interne kritiek te verduren kreeg. Toch boekte de partij nog een kleine winst en kwam uit op 6,3% van de stemmen en dat was in 2007 nog 6,1% .

Kijken we vooral naar de resultaten op provinciaal niveau dan zijn er ook grote verschuivingen. Het CDA zal voor het eerst in de geschiedenis niet meer de grootste partij in Noord Brabant zijn. Ze zijn bijna gehalveerd zo blijkt uit de cijfers.Van de 31% van de uitgebrachte stemmen in 2007 zijn ze gezakt naar 17,4 % nu.
De VVD neemt het stokje van het CDA over en wordt de grootste partij met 20,7 % van de stemmen. De PVV komt op 14%, D’66 haalt 8%, Groen Links 5,9%. De SP daalt van 21% naar 13,8%, maar wordt wel de 4e partij in grootte in Noord Brabant. De PvdA verliest ook een klein beetje van 14 % naar 13,4% en wordt de 5e partij. Omgerekend naar zetels in de provinciale Staten betekent dat: VVD 12, CDA 10, PVV 8, SP 8, PvdA 7, D’66 5 en Groen Links 3 zetels. De VVD mag de nieuwe coalitiebesprekingen gaan beginnen en zal wel met CDA en PVV iets proberen te regelen. Samen hebben zij 30 zetels van de in totaal 55 zetels in de Staten.

De SP heeft het in Eindhoven nog net iets beter gedaan door als 3e partij 15,2 % van de stemmen te halen. Net iets minder dan de VVD met 17,9% en PvdA met 16,8% maar ruim groter dan PVV met 12,1% en D’66 met 11 %
Kijk je naar de randgemeenten dan zie je een vergelijkbaar beeld. In Veldhoven is de SP 3e geworden met 15,1%. In Helmond ook 3e met 16,4 %. In Geldrop ook 3e met 16,3% en in Valkenswaard 5e met 13,4% . De Eindhovense regio scoort dus nog beter dan heel Noord-Brabant. Een op de zeven stemmers kiest hier voor de SP en heeft het hart dus op de goede plaats,links!

Ook in Limburg is een kleine aardverschuiving opgetreden. Daar wordt de PVV in een klap het grootste met 20,6%, gevolgd door het CDA met 19,4%, VVD met 16%, PvdA 13,5% en SP 11,9% . Hier wordt de SP dus de 5e partij. Hier mag de PVV dus de coalitiebesprekingen gaan starten. Hoe zich dat in beleid vertaald en in de praktijk zal uitpakken zullen we met grote belangstelling volgen.

Kijk je naar heel Nederland dan is de VVD ook de grootste partij geworden met 19,6% van de stemmen, op de 2e plaats komt de PvdA met 17,3%, gevolgd door het CDA met 14,2% , de PVV met 12,4% en als 5e de SP met 10,2%. De PvdA heeft de campagne gevoerd met als slogan dat “het moet Eerlijker” . Bij alle kabinetsplannen tot nu toe in het onderwijs, de zorg en de overheid lijken de zwakste partijen het meest te lijden te krijgen en worden de rijken veelal ontzien. De burgers in het land vinden kennelijk dat het ook eerlijker kan.
Vergeleken met de resultaten van de Tweede Kamerverkiezingen van juni 2010 heeft de SP het nog net iets beter gedaan. Toen haalden ze 10 % vd stemmen en leverde dat 15 zetels op in de 2e kamer. Voor Emile Roemer die zijn uiterste best heeft gedaan in de campagne, gesteund door honderden vrijwilligers een opsteker! De Eindhovense SP-afdeling mag trots op dit resultaat.

De loze beloften van de PVV !

2011-03-01T02:34:00.000-08:00

Hoe Sociaal is de PVV van Wilders??

In het verkiezingsprogramma waarmee Geert Wilders de Tweede Kamerverkiezingen in ging stonden hele duidelijke linkse standpunten. Zo wilde hij geen verhoging van de pensioenleeftijd en was hij tegen verruiming van het ontslagrecht. Ook wilde hij de topinkomens aanpakken en moest er meer geld naar de ouderenzorg. Dat was voor Wilders als ex-VVD’er toch heel opmerkelijk.
Later heeft hij het beeld gelanceerd dat de PVV de ideale partij voor “Henk en Ingrid” is, de gewone doorsnee Nederlanders.
Behalve met de Islamretoriek heeft de PVV mede dankzij deze standpunten veel stemmen getrokken uit de linkse politieke hoek en een grote verkiezingswinst behaald.
Nu we weer gaan stemmen voor de Provinciale Staten en daarmee indirect voor de Eerste Kamer is het goed om eens te kijken wat de PVV, sinds ze als gedoogpartner van het kabinet van VVD en CDA actief is, vooral heeft gedaan.
Je kunt wel mooie beloftes doen, maar hoe is de praktijk? Welke moties worden door de PVV nu wel en niet gesteund in de Tweede Kamer.
Dan ontstaat een heel ander beeld.

De verhoging van de pensioenleeftijd waarvan Wilders tot op de dag van de verkiezingen zei dat het een breekpunt was, heeft hij meteen ingeleverd in het gedoogakkoord. Jammer dan. Dat heeft iedereen in de media ook kunnen vernemen. Er zijn echter maar weinig mensen die ook het stemgedrag in de Tweede Kamer volgen. Gelukkig heeft het wetenschappelijk bureau van de SP dat wel gedaan en daarover gepubliceerd (o.a. in Spanning februari 2011).
Dan ontstaat toch wel een ontluisterend beeld. Zo was er een motie van de PvdA om flexwerkers dezelfde rechten te geven op uitkeringsduur en hoogte in de sociale zekerheid als werknemers met een vast contract. Een zeer sociale motie die juist tijdelijk personeel en uitzendkrachten een eerlijke gelijke behandeling geeft. Helaas haalde het voorstel het niet omdat CDA, VVD, PVV en SGP tegen stemden! Het CDA heeft kennelijk haar christelijk sociale idealen ook al lang overboord gegooid.
Geert Wilders heeft ook al heel vaak laten blijken dat hij heel kritisch is tegenover het Koningshuis. Toch verwierp hij een motie om de bijzondere fiscale positie van leden van het Koninklijk Huis te beëindigen.

Zelfs op het gebied van veiligheid, een kernthema van de PVV, blijkt Wilders opeens een ander stemgedrag te vertonen. Een motie om de zogenaamde Montfransmiddelen te behouden, waarmee cameratoezicht, straatcoaches en andere projecten betaald worden om overlast te beperken, heeft de PVV niet gesteund.
Een andere opvallende motie kwam van de SP om de topsalarissen in de cultuursector en in de zorg aan banden te leggen. Maar ook hier stemde de PVV tegen. De PVV was zelfs tegen het opstellen van een armoedebeleid !?
De SP diende ook een motie in om de witteboordencriminaliteit beter aan te kunnen pakken door aanzienlijk meer financiële rechercheurs aan te stellen, maar ook die motie strandde.
De PVV stemde ook samen met VVD en CDA voor bezuinigingen op jonggehandicapten en sociale werkplaatsen en voor het afschaffen van de alleenstaande ouderkorting en het korten op de huurtoeslag.
Hoezo is PVV sociaal???
Het wordt tijd dat iedereen het ware gezicht van de PVV ziet en dat is in overeenstemming met de positionering die ze als fractie in de Tweede Kamer innemen, juist ja uiterst rechts !
De kiezers (Henk en Ingrid in het bijzonder) hebben nu weer een nieuwe kans om een partij te kiezen die hun belangen wel vertegenwoordigd en die geen huichelaar is. Kies bewust!

Kleinschalige, intermediaire Technologie

2011-01-07T13:17:00.000-08:00

“Hoe Kleiner, hoe beter!” van E.F.Schumacher
- een boekbespreking –

Fritz (roepnaam) Schumacher werd in 1911 geboren in Bonn. Zijn vader was een hoogleraar in de economie en de wetenschap van de politiek. Fritz studeerde economie en wetenschap van de politiek in Oxford en vervolgde zijn studie later aan de Columbia Universiteit in New York. In 1934 keerde hij terug in Duitsland maar vluchtte in 1937 naar Engeland vanwege het opkomende nazisme. Twintig jaar was hij in dienst van de Britse Staatsmijnen. Vanaf 1970 werd hij directeur van Scott Bader & Co, een bedrijf op basis van arbeiderszelfbestuur.

Dit al in 1979 uitgegeven boek heeft als oorspronkelijke titel “Good Work” is het laatste in een reeks van 3 boeken en is pas 2 jaar na de dood van Fritz Schumacher verschenen. Een collega en vriend heeft het boekje samengesteld op basis van een aantal lezingen die Schumacher in zijn laatste levensjaar hield in de VS. De meeste mensen kennen vooral zijn eerste boekje “Small is Beautiful”(in 1973 in Nederland uitgegeven onder de titel “Hou het klein”).

Het minst bekend is zijn tweede boekje “Gids voor de verdoolden” (gide for the perplexed) dat meer een filosofisch raamwerk is, een gids naar de morele waarden. Het eerste boek werd een groot succes en heeft er grote groep mensen geïnspireerd en daarmee is hij de geestelijk vader van de kleinschaligheidsbeweging geworden. In Nederland vertegenwoordigt door Stichting Mens en Milieuvriendelijk Ondernemen (MeMo), de Kleine Aarde, de Twaalf Ambachten, Stichting Kleinschalig Ondernemen (Stok) etc. Maar ook vakgroepen van Technische Universiteiten en Hogescholen hadden wel een studie- of werkgroep Aangepaste of Intermediaire technologie die zich met de ideeën van Schumacher bezig hielden, zo ook aan de TU/e waar ik zelf gestudeerd heb vanaf 1977-1984.
Mede ook door zijn ideeën was ik samen met enkele medestudenten van de studierichting Technische Bedrijfskunde actief om een boekje en tentoonstelling over Kleinschalig Ondernemen te ontwikkelen die later door heel Nederland heeft gereisd. Ook stonden wij aan de wieg van de oprichting van een Bedrijfskunde Wetenschapswinkel, die ruim 25 jaar heeft bestaan. Tijdens mijn studie heb ik ook enige jaren vrijwilligerswerk gedaan bij de kredietcommissie van Stichting Memomunt te Amsterdam en de Stichting Stok te Eindhoven.
Het is na bijna 40 jaar weer een hele ervaring om juist zijn laatste levenswerk Good Work in zijn geheel te herlezen. Na zoveel tijd kun je het nog meer op waarde schatten en heeft het nog steeds niet aan actualiteit of urgentie ingeboet.
Schumacher maakt al meteen duidelijk dat het huidige economische systeem feitelijk onhoudbaar is omdat het gebaseerd is op (te) goedkope fossiele brandstoffen en grondstoffen en zeer gewelddadig is voor de natuur en het milieu. Het voortdurend op groei gerichte economische systeem brengt de samenleving en de aarde ernstig in gevaar. Schumacher legt de schuld daarbij niet zo zeer bij het kapitalistische systeem van concurrentie en vrijhandel maar veel meer bij de technologie die veel te kapitaalintensief en vooral te grootschalig is!

Hij pleit dan ook de ontwikkeling van een meer kleinschalige, weinig kapitaalintensieve, intermediaire technologie. Door anderen wordt het ook wel aangepaste technologie genoemd, omdat deze technologie moet passen in een bepaalde omgeving, de daar aanwezige kennis en hulpbronnen. Met het door Schumacher opgerichte instituut Intermediate Technology Development Group zijn in enkele jaren tijd veel van dergelijke technologieën ontwikkeld, zoals kleinschalige, arbeidsintensieve en kapitaalarme steen-, meel-, spaanplaat-, keramiek-, textiel- en cementfabriekjes.
Deze organisatie heeft ook veel modern gereedschap en bruikbare landbouwwerktuigen ontwikkeld voor ontwikkelingslanden. Daarmee late ze zien, bewijzen ze dat het kan, dat het werkt en zeer vooruitstrevend is. Bij ontwikkelingshulp geldt tegenwoordig ook steeds meer het motto: “geef mensen de hulpmiddelen zodat zij zichzelf kunnen ontwikkelen in plaats van gratis noodhulp, voedsel of kredieten”.
Schumacher was ook een actief voorstander van biologische, kleinschalige landbouw die de vruchtbare aarde niet uitput. Dus zonder zware mechanische tractoren of combines, pesticiden, onkruidverdelgers en kunstmest. Als oprichter van de Soil Association probeerde hij in Engeland vooral deze vorm van landbouw en tuinbouw te ontwikkelen.

De oorspronkelijke titel Good Work is eigenlijk beter dan de Nederlandse titel en dermate belangrijk omdat Schumacher’s kritiek tegen grootschalige technologieën vooral gericht is op het geestdodende, zielloze werk dat het voor bijna alle productiemedewerkers oplevert.
Het is geen werk dat de mens nog uitdaagt om zijn creativiteit en vakmanschap en dus zijn mens-zijn te ontwikkelen! Grootschalige productie en ingewikkelde complexe technologische producten laten de mens zielloos achter. Hij kan er niets meer aan verbeteren of repareren.
We hebben daarom behoefte aan een technologie op menselijke maat, liefst zo kleinschalig, eenvoudig en kapitaalsarm. Dat kan zeker voor de menselijke basisbehoeften van voeding , huisvesting, kleding ed. Schumacher was realist genoeg om te beseffen dat een dergelijke technologie niet kan voor de productie van een tanker, vliegtuig of een raket. Hij wilde ook niet terug naar die goede, oude tijd, iets wat tegenstanders hem en zijn navolgers via kreten als “geitenwollen sokken mensen” verwijten. Met moderne kennis en inzichten betere producten en fabrieken ontwikkelen die de mensen dienen, dat was zijn doel.
Letterlijk omschreef hij de doeleinden van elke menselijke arbeid als volgt:
1.productie van noodzakelijke en nuttige goederen en diensten.
2.gelegenheid om onze talenten en kwaliteiten te gebruiken, te oefenen en verder te ontwikkelen, te vervolmaken.
3.dienstbaarheid aan en samenwerking met andere mensen om het menselijk aangeboren egoïsme te overwinnen.
Schumacher blijkt een zeer christelijk en ook spiritueel geïnspireerd iemand te zijn, die de Bijbel maar ook het Boeddhisme goed kent. In felle bewoordingen laat hij zich zeer kritisch uit over de het huidige materialistische wetenschapsdenken en de Darwinistische evolutieleer die de mens heeft beroofd van een ziel en geest. Alleen het lichaam telt nog maar en dus mag arbeid niet fysiek te zwaar belastend of ongezond zijn. Het gaat echter om meer, veel meer!
Onderwijs en opvoeding moeten daarom ook jonge mensen helpen zichzelf te ontwikkelen, want een mens is geen nummer of soort maar een uniek wezen, ja zelfs een heelal.
Niet welvaart maar geluk en welzijn moeten voorop staan. We moeten af van het blinde vertrouwen in meer groei van het bruto binnenlands product. Word wakker mensen!

Een menselijke Economie

2011-01-03T09:43:00.000-08:00

Onderstaand artikel wordt ook gepubliceerd in het volgende nummer van het tijdschrift Apokalyps in 2011

Een menselijke economie, van Ad Broere

-een boekbespreking-

Mijn ontmoeting met deze auteur en bedrijfsadviseur vond plaats op 16 november 2010 toen hij een lezing gaf op de Fontys Hogeschool Bedrijfsmanagement & Techniek, de school waar ik als docent werkzaam ben. De titel van die lezing was ook de titel van zijn nieuwste boek “Ending the global casino”. Voor docenten en studenten gaf hij een inkijkje in het huidige financiële systeem dat momenteel zo onder vuur ligt door de crises. Broere(geboren 1948) is econoom en oud-bankier en kan daardoor de ingewikkelde financiële begrippen helder uitleggen. Hij begon de aanwezigen eerst te testen met de vraag of ze ooit van de BIS of de WIR hadden gehoord. Weinigen durfden hun vinger op te steken, maar hun nieuwsgierigheid was gewekt. In zijn gastcollege noemde hij ook zijn in 2009 bij uitgeverij ASPEKt uitgegeven boek “Een menselijke economie”, dat ik meteen heb aangeschaft.
Ook in dat boek beschrijft Broere uitgebreid de omstreden rol van de bank der banken, de “Bank for International Settlements (BIS). Deze in 1930 opgerichte bank is gevestigd in Bazel. Op deze bank berust de verdenking dat deze actief het Hitler en Stalin-regime zou hebben gefinancierd (ook te lezen in het boek van Anthony Sutton “Wall Street and the rise of Hitler”). Inmiddels is deze bank uitgegroeid tot het coördinerende centrum van de centrale banken wereldwijd en is het de spil in de internationale monetaire politiek. Bij de laatste G20-top heeft het meer bevoegdheden (o.a. 250 miljard SDR extra om opkomende economieën te kunnen steunen). De BIS dreigt uit te groeien tot een wereld centrale bank zonder dat landen, regeringen of de VN hier enkele controle over hebben.
Formeel zijn er 55 leden bij de BIS en dat zijn de centrale banken van landen. In het bestuur hebben 20 presidenten van de centrale banken zitting, zoals ook Nout Wellink. Door deze bank zijn ook de Basel akkoorden (I, II en III) opgesteld, die eisen stellen aan het hele internationale financiële banksysteem. Zoals ook Caroll Quigley in zijn boek “Tragedy and hope” al in 1966 beweerde is het probleem dat Centrale banken geen overheids-of staatsbanken zijn, maar dat de meeste ervan zoals de BIS en FED eigenlijk private ondernemingen zijn. Wie de aandeelhouders zijn wordt niet bekend gemaakt?! Willem Middelkoop met zijn boek “Als de dollar valt” heeft hier ook over geschreven. Hij wordt door Broere genoemd als intellectuele financiële journalist. Als tegenvoorbeeld komt hij met de Zweedse JAK bank, die geen rente geeft op spaartegoeden maar ook geen rente vraagt op leningen. Je moet wel lid zijn en dat zijn er inmiddels al zo’n 36.000 (2008).
Een ander voorbeeld is de WIR, een in Zwitserland in 1934 door een aantal ondernemers opgerichte bank, die een eigen munt, de WIR (lettterlijk “wij =van ons”) introduceerde . De WIR is een gesloten systeem waarbij de girale munt niet inwisselbaar is voor andere valuta. Hij wordt als betaalmiddel geaccepteerd door de aangesloten bedrijven en er wordt geen rentevergoeding voor gegeven. Dat bevordert dat het geld een hoge omloopsnelheid heeft en vooral stimulerend werkt voor de lokale economie. Volgens Broere heeft het systeem in de 75 jaar nooit gefaald en is uitgegroeid tot 1,6 miljard WIR. Dit gebruikt hij als voorbeeld om het belang van lokale en regionale aanvullende geldsystemen te benadrukken, zoals ook door de Belgische oud-bankier Bernard Lietaer (boek “Het geld van de toekomst”) en Margrit Kennedy (met boek “Regional currencies”) worden bepleit.
Als belangrijkste voordelen noemt Broere:
1. loskoppeling van het officiële geldsysteem
2. stimulering van regionale economische bedrijvigheid
3. de gecreëerde toegevoegde waarde komt ten gunste van de regio
4. minder behoefte aan transport, energie en dus ook CO2-uitstoot.
5. vooral stimulering van het Midden- en Kleinbedrijf, de motor van de economie.
In Nederland kennen we ook een aantal regionale valuta en is vooral Stichting Stro (ook internationaal) hiermee actief. In de VS tijdens de grote depressie in de jaren 30 van de vorige eeuw bestonden er ook een groot aantal lokale valuta zoals de plenty, Ithaca hours, Berk shares en de Detroit cheers.

Het leuke van het boek is dat Broere ook de striphelden Olivier B Bommel (de Bovenbazen) en de steenrijke Dagobert Duck uit Donald Duck gebruikt om de werkelijkheid te analyseren. Het voorstellingsvermogen van Maarten Toonder en Walt Disney zat soms heel dicht bij de kern van bepaalde financiële processen.
Als oud-bankier is Broere uitstekend in staat om heel ingewikkelde financiële producten zoals derivaten als Collateralized Debt Obligations (CDO’s) en Credit Default Swaps (CDS’s) prima uit te leggen aan een doorsnee publiek. Dat is een belangrijke toegevoegde waarde van het boek. Hetzelfde geldt met de problemen van ons huidige financiële stelsel waar groei en ook rente de drijfveren zijn maar de werkelijke economie en samenleving grote schade toebrengen.
Hij is niet onder de indruk van de nieuwe trend van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen waarmee grote bedrijven en multinationals tegenwoordig graag pronken.
Als voorbeeld geeft Broere de vijf grote oliemaatschappijen (Exxon, Shell, BP, Texaco en Total) die samen over 3 jaar (2004 t/m 2006) ruim $ 200 miljard winst hebben gemaakt en daarvan bijna de helft uitgekeerd hebben als dividend aan de aandeelhouders en maar een fractie besteden aan de ontwikkeling van alternatieve duurzame energieopwekking.
Broere gelooft meer in de groeimotor van de economie, het Midden- en Kleinbedrijf. Hij haalt ook de econoom E.F.Schumacher nog eens aan die in zijn boek uit 1973 “Small is beautiful”, pleit voor de menselijke maat in bedrijven. Broere is ook gecharmeerd van Baumgarten en McDonough die met hun boek “Craddle tot Craddle” voor een ware duurzaamheidsrevolutie hebben gezorgd.
Zo goed als Broere in staat is om duidelijk te maken dat de banken ons niet kunnen helpen om uit de crisis te komen zo mager zijn helaas zijn oplossingen. Al zijn de elementen van een menselijke maat, een sterke MKB-structuur, duurzaamheid en lokale munten wel zinvolle aspecten. Hij komt echter niet met een samenvattende, overkoepelende visie voor een “menselijke economie”. Broere laat overduidelijk blijken dat hij een afkeer heeft van “-ismen”, waaronder het communisme, liberalisme en kapitalisme. Toch noemt hij als lichtend voorbeeld het succesvolle bedrijf van Scott Bader waar een vorm van arbeiderszelfbestuur heerst, omdat de oprichter Scott Bader alle aandelen heeft verdeeld onder de werknemers. Zij zijn dus ook eigenaar/aandeelhouder zijn.

Als definitie van een menselijke economie geeft Broere de omschrijving van “een economie waarin ruimte wordt gegeven aan de mens om zichzelf vrij te maken van alle conditioneringen en handelen”. Dat klinkt voor mij als een abstracte utopie, zeker wanneer je zijn hoofdstuk over consumentisme hebt gelezen. Voor mij zou een menselijke economie een economie zijn die voorziet in de werkelijke menselijke behoeften van alle mensen nu en in de toekomst en op een zodanige manier dat we de natuur, het milieu en de wereld geen blijvende schade berokkenen. Simpel gezegd zou een menselijke economie een economie moeten zijn die in dienst staat van de mensheid.
Broere heeft ook een afkeer van systemen en structuren, want de mens moet centraal staan! Ook dat lijkt me een ongewenst doel want zonder systemen of structuren vervalt de wereld in chaos. Dat kan zeker voor de economie, waar het gaat om schaarse goederen die efficiënt en effectief gebruikt moeten worden, niet de bedoeling zijn.

Inkomensongelijkheid en Welzijn

2010-12-27T15:54:00.000-08:00

Onderstaand artikel is gepubliceerd in het tijdschrift Driegonaal jaargang 32, no.1/2 augustus 2011

“The Spirit Level: why equality is better for everyone”
van R.Wilkinson en K.Pickett
- een boekbespreking-

De auteurs zijn beide hoogleraar aan de universiteit van York en schreven dit boek na tien jaar studie.
Wilikinson heeft economische geschiedenis gestudeerd en jarenlang onderzoek gedaan naar sociale factoren die van invloed zijn op de gezondheid. Pickett, zijn levenspartner, heeft haar sporen verdient in de epidemiologie. Dit in 2009 voor het eerst uitgegeven boek bij Penguin Books bevat een schat aan statistische informatie en vele meta-analyses over meerdere landen en jaren. De basiscijfers zijn afkomstig van een 20 tal internationale landen alsook van de verschillende Staten van Amerika
De uitkomst is verrassend eenvoudig maar tegelijkertijd schokkend: er bestaat een nauwe correlatie of sterk verband tussen enerzijds de inkomensongelijkheid in een land en anderzijds een groot aantal sociaal maatschappelijke factoren zoals misdaad, gezondheid, onderwijs en zelfmoord. Met als belangrijkste conclusie: “Hoe kleiner de inkomensongelijkheid hoe beter al deze cijfers uitvallen”!
Gek genoeg vind je een dergelijk verband niet wanneer je naar indicatoren zoekt voor de rijkdom van een land (bruto nationaal product (BNP)/hoofd van de bevolking of gemiddeld inkomen in een land). Het is dus geen kwestie van welvaart of genoeg geld hebben om al deze maatschappelijke problemen aan te pakken.
De diehards onder de statistici zullen zich meteen afvragen of deze correlaties ook werkelijk significant zijn. Het antwoord luidt ja en de cijfers staan ook in het boek. De volgende vraag is of er dan ook een werkelijk causaal verband bestaat. Dat is veel moeilijker te bewijzen al doen de auteurs een poging. Er is pas sprake van een causaal verband als er een tijdsvolgorde is. Een stukje bewijs komt uit het gegeven dat 5 jaar na het instorten van het communisme in Rusland de inkomensongelijkheid sterk is gestegen en als gevolg daarvan daalde de gemiddelde levensverwachting. Ja, is dus sprake van een tijdsvolgorde. Het moeilijkste deel om te bewijzen dat er een causaal verband is om alle andere mogelijke factoren uit te schakelen, die van invloed kunnen zijn. Dat is complex en zou nog jaren van onderzoek vergen.

Dit boek en onderzoek toont onomwonden datgene wat Jan Tinbergen al decennia eerder bepleitte namelijk een vaste verhouding tussen de hoogste en laagste inkomens in een bedrijf (factor 5) en later ook in een land (factor 7). Zijn de verschillen groter dan werkt dat in een bedrijf contraproductief. Bij een land leidt dat tot ongewenste maatschappelijke effecten.
Dit wordt ook wel de Tinbergennorm genoemd. Hij wordt ook wel de grondlegger van de econometrie genoemd en is de enige Nederlandse econoom die ooit de Nobelprijs voor de economie kreeg. Gek genoeg ontbreekt iedere verwijzing naar Jan Tinbergen volledig, terwijl de bronnenlijst ruim 450 publicaties en nog meer auteurs noemt waaronder ook enkele Nederlanders.

De auteurs stellen ook dat inkomensongelijkheid wel eens een uitdrukking zou kunnen zijn van de mate van hiërarchie in een samenleving. In termen van het onderzoek naar culturele verschillen van prof. G. Hofstede heb je het dan over machtsafstand. De auteurs stellen echter dat ze daar geen gegevens over konden vinden, wat ook een gemis is.
De interessante vraag die opdoemt is of ongelijkheid in welvaart, onderwijs en/of macht ook een dergelijk sterk verband oplevert als inkomensongelijkheid m.b.t. deze sociaal-maatschappelijke factoren. Dat is iets voor later onderzoek stellen de auteurs.
Daar hoeven politici echter niet op te wachten. Wil men de sociaal-maatschappelijke problemen van armoede, overgewicht, zelfmoord, criminaliteit, babysterfte, lage levensverwachting, werkeloosheid, percentage tienermoeders en zelfs schooluitval en lage schoolprestaties aanpakken dan hoeft men hiervoor slechts één instrument te gebruiken: het beperken van de inkomensongelijkheid!
Bedenk eens wat voor hoge maatschappelijke kosten (en inzet van mensen) hiermee gemoeid zijn, om al deze afzonderlijke problemen (deskundig) aan te pakken, zonder dat dit feitelijk een heel goed resultaat oplevert. Het is als het dweilen met de kraan open. Het kan dus anders!

Het verkleinen van de inkomensongelijkheid kan op velerlei verschillende manieren via bv progressieve belastingheffingen of inkomensafhankelijke regelingen voor zorg en onderwijs.
De meest effectieve manier is echter om behalve een basisinkomen of minimuminkomen ook een maximuminkomen in te voeren. Natuurlijk geldt dat niet alleen voor de overheidssector zoals bv. de Balkenendenorm, maar ook voor het bedrijfsleven en zelfs voor de vrije beroepen. Dit heb ik ook in mijn boekje “Trias Politica Ethica” uit 2006 al bepleit.
Verrassend genoeg kent het boek ook een hoofdstukje over de idealen van Franse Revolutie: vrijheid, gelijkheid en broederschap. Zij beschouwen dit als de peilers van een betere samenleving al is hun uitleg wat kort door de bocht. Vrijheid omdat men onder het juk van de aristocratie en kerk uit wilde. Broederschap of Solidariteit vatten zij op als sociale cohesie en wederzijdsheid in sociale relaties. En gelijkheid (financieel) beschouwen zij als een voorwaarde voor de andere twee idealen. Kennelijk hebben de auteurs nog nooit gehoord van de Sociale Driegeleding zoals door R.Steiner beschreven.
Het beperken van de inkomensongelijkheid is dus geen voorstel van een linkse politieke partij maar een wetenschappelijk feit en alle politici zouden dit ongeacht hun voorkeur moeten nastreven, als ze het werkelijk goed voor hebben met de samenleving! Hier ligt een effectief medicijn voor maatschappelijk welzijn !

De titel is ook heel verrassend, want ondanks dat het om sociaal-maatschappelijke en economische thema’s gaat hebben de auteurs de voorkeur gegeven aan een “niet materiële” titel, namelijk “the spirit level”. Spirit heeft echter vele betekenissen zoals geest, (levens-) kracht, levenslust, energie, moed en vuur. De auteurs bedoelen echter het geestelijk welzijn of niveau. Geestelijk als tegenhanger van materieel, zoals geluk of welzijn tegenover welvaart en niet te verwarren met spiritualiteit of geesteswetenschap.
De auteurs verwijzen ook naar wetenschappelijk onderzoek van de Nederlandse bioloog F. de Waal, die het gedrag bestudeerde van de apensoort Bonobo’s. De Waal ontdekte dat er onderling in belangrijke mate sprake was van sociale relaties, empathie en altruïsme. De Bonobo is genetisch gezien nauw aan de mens verwant. Dat is tegengesteld aan wat Darwin met zijn evolutietheorie en Survival of the fittest of Struggle for life ons wil doen geloven.
De conclusie van Wilkinson en Pickett deed mij direct denken aan een belangrijke stelling uit de geschriften van Marx en Engels die beweerden dat: “de onderbouw (de materie en de economie) de bovenbouw (het denken,de relaties tussen klassen, de cultuur) bepaalt”.
Feitelijk hebben Wilkinson en Pickett nu ook bewezen dat er een dergelijk determinisme is, al gaat het vooralsnog louter om de inkomensongelijkheid en niet om de macht over of eigendom van bijvoorbeeld de productiefactoren.

Zie ook de publicaties van Jan Tinbergen vanaf 1970 over dit onderwerp:
•1970. "A Positive and a Normative Theory of Income Distribution," Review of Income and Wealth, Blackwell Publishing, vol. 16(3), pages 221-34, September.
•1975: Income distribution
•1977. "How to reduce the incomes of the two labour elites?," European Economic Review, Elsevier, vol. 10(2), pages 115-124.
•1980. "Two Approaches to Quantify the Concept of Equitable Income Distribution," Kyklos, Blackwell Publishing, vol. 33(1), pages 3–15.
•1981. "Income inequality. Trends and international comparisons”, Lexington, Mass.: D. C. Heath and Company, 1979; 191 pp.," Journal of Comparative Economics, Elsevier, vol. 5(3), pages 322-325, September.
•1983. Jan Tinbergen & Eckard Wegner, "Zu einem makroökonomischen Modell der Einkommensbildung", Swiss Journal of Economics and Statistics (SJES), Swiss Society of Economics and Statistics (SSES), vol. 119(I), pages 69–78, March.
•1984: Paul Batenburg & Jan Tinbergen. "Income distribution: A correction and a generalization," Review of World Economics (Weltwirtschaftliches Archiv), Springer, vol. 120(2), pages 361-365, June.

Parlementair Financieel Onderzoek

2010-11-30T08:24:00.000-08:00

Onderstaand artikel is ook gepubliceerd op de SP-website, afdeling Eindhoven in de rubriek Opinie vanaf 1 december 2010

Commissie De Wit II

In al het rumoer rondom de PVV kamerleden was er de afgelopen weken maar weinig media aandacht voor het besluit van de Tweede Kamer om de parlementaire
enquetecommissie onder leiding van SP-kamerlid Jan de Wit het groene licht te geven. Dit vervolg onderzoek naar de aanpak van de financiële crisis door de Nederlandse overheid heeft een hogere status gekregen zodat de commissie nu ook politici onder ede mag verhoren. Het eerste onderzoek naar de oorzaken van de financiële crisis heeft een gedegen rapport opgeleverd met aanbevelingen die breed gedragen werden door de 2e Kamer.

Nu gaat het om nog veel belangrijkere zaken, want het gaat om de besteding van tientallen miljarden belastinggeld aan banken die dreigden om te vallen.
De gemiddelde burger is daar erg verbolgen over omdat zij uiteindelijk opdraaien voor de uitwassen in het financiële systeem. Er wordt zelfs gesproken over casinobanken die zeer hoge risico's hebben genomen om maar zoveel mogelijk korte termijn woekerwinsten te maken.
Zij namen die risico's omdat de banken wisten dat zij te groot waren om failliet te kunnen gaan ("too big to fail "). De overheid zou hoe dan ook bijspringen.

Inmiddels hebben overheden de regels voor banken aangescherpt. In Europa onder andere door de Basel III akkoorden die onder het voorzitterschap van Nout Wellink zijn opgesteld. Daarin worden banken verplicht hogere eigen vermogenseisen te hanteren. Toch is het de vraag of dat voldoende is, omdat het Baselcomité bestaat uit Centrale Bankiers die eerder in hun toezicht ook tekort zijn geschoten, zo concludeert ook de commissie de Wit. In de VS heeft men het meest uitgebreide pakket aan maatregelen genomen om de banken te reguleren. Het betreft 1000 bladzijden tellende wetgeving die Obama door het congres en de senaat heeft geloodst.
De president van de Bank of England, Mervyn King , heeft echter nog steeds twijfels en zegt dat hogere kapitaalbuffers een volgende crisis niet zullen voorkomen. Hij wil de financiële sector verder herstructureren door banken op te splitsen in spaar- of nutsbanken en handels- /investeringsbanken. De nieuwe regering in Engeland heeft daarom ook een onderzoekscommissie (Independent Commission on Banking) ingesteld die in 2011 met resultaten moet komen. Simpel gezegd zal er nog veel gedaan moeten worden om het financiële systeem weer dienstbaar en veilig te laten functioneren ten behoeve van de burger, de ondernemer en de overheid.

Gelukkig is er inmiddels ook een stroom aan literatuur over het interne reilen en zeilen van banken. Zo is er het gedegen boek van Jeroen Smit "De prooi" over de perikelen en grootheidswaan bij ABN/AMRO en ook het boek "De Kloof" van Piet Depuydt over vergelijkbare machtsspelletjes tussen Nederlandse en Belgische bestuursleden bij Fortis.
Een ander zeer boeiend boek "Een menselijke economie" van oud-bankier Ad Broere, geeft ook een historisch inkijkje in het financiële systeem en vooral de dubieuze rol van de "bank der banken" de BIS in Bazel. De overheid heeft feitelijk de macht over het geld en de geldschepping uit handen gegeven en overgedragen aan private instellingen, zoals de Fed en de BIS. Daardoor moeten zij nu ook flink betalen om geld te lenen al hebben ze wel nog enige macht over de rentebepaling.

Vele deskundigen hebben zich erover verbaasd dat de bevolking niet massaal in opstand is gekomen tegen deze praktijken. Al is er momenteel wel een actie van de Franse oud-voetballer Eric Cantona. Hij heeft op Internet een oproep heeft gedaan aan burgers om op 7 december massaal hun banktegoeden op te vragen en zo het bankensysteem te laten instorten. Als miljoenen mensen daar wereldwijd gevolg aan geven dan wordt het inderdaad hachelijk. Als de banken sneuvelen dan zijn er onder de burgers ook vele slachtoffers. Mensen die hun geld niet meer kunnen opnemen of waarvoor geen garanties zijn afgegeven door de overheid, zoals in Nederland. De Nederlandse overheid heeft zich garant gesteld voor een spaarbedrag van € 100.000 per persoon sinds de teloorgang van Icesave en de DSB. Cantona pleit ook voor een nieuw soort, namelijk burgerbanken, om te voorkomen dat we terugvallen op staatsbanken. Dus om een dergelijke bankrun te voorkomen zou de overheid eerder zelf
gestructureerd moeten ingrijpen om banken kleiner en veiliger te maken.

Commissie de Wit mag gaan onderzoeken of de grootbanken inderdaad het hele financiële en economische systeem kunnen ontwrichten als zij failliet zouden gaan.
Wie loopt er onherstelbare schade op? De aandeelhouders? Ja natuurlijk,maar zij hebben ook decennialang erg geprofiteerd van uitgekeerde dividenden en koersstijgingen. Deze partijen zouden die risico's aan moeten kunnen ook al
zijn daar grote andere banken,pensioenfondsen,de directie (via aandelenopties) en misschien zelfs regeringen bij betrokken.
De kleine rekeninghouders lopen een beperkt risico door de garantiestelling. De grote vermogenden zullen inderdaad flink verliezen, maar dat drijft hun nog niet in armoede.
Hoe staat het met het bedrijfsleven? MKB bedrijven hebben meer kredieten bij banken dan dat zij er tegoeden hebben staan. Hetzelfde geldt waarschijnlijk voor grote concerns. Dus laat grootbanken failliet gaan waarna ze een doorstart kunnen maken als kleinere banken met gezonde en veilige financiële activiteiten.
Een dergelijk faillissement zal dus geen ramp zijn met ontwrichtende gevolgen voor de hele samenleving, al zullen de sterkste schouders wel de meeste lasten moeten dragen maar dat is een toch een eerlijk sociaal principe??!!

Rechtvaardigheid & Duurzaamheid

2010-11-25T03:21:00.000-08:00

Palestijnse Rechtvaardigheid en maatschappelijke Duurzaamheid

Op uitnodiging van politiek café weSP kwamen Anja Meulenbelt en Jean-Paul Close op 18 november naar Eindhoven voor een vraaggesprek onder leiding van Hans Horsten.
In een klein zaaltje van Café/Restaurant Usine, met de vertrouwd klinkende naam "Chambre d'amis", kwamen zo'n 30 geïnteresseerden luisteren naar twee uitgesproken moedige mensen. Anja als voorvechtster van rechtvaardigheid in de Israëlisch/Palestijnse kwestie en Jean-Paul als voorvechter van een ecologische, sociale en maatschappelijke duurzaamheid.

Anja Meulenbelt, geboren in 1945, heeft dit jaar een nieuw boek geschreven getiteld: "Oorlog als er vrede dreigt" en daarvoor ook al het boek "Het beroofde Land". Beide gaan over de Palestijnse kwestie waar Anja zeer bij betrokken is geraakt door het huwelijk met een Palestijn.

De meeste mensen kennen Anja Meulenbelt van haar beroemdste boek "De schaamte voorbij" dat een feministische klassieker is geworden. Daarnaast is Anja al twee zittingsperioden senator voor de SP in de Eerste Kamer. Ze heeft aangegeven hierna te zullen stoppen om meer tijd te hebben voor haar schrijverswerk (o.a. weblog) en acties voor het Palestijnse volk.

Hans Horsten en Anja Meulenbelt. Foto: Anke van Hest

Ze was ook heel eerlijk door te zeggen dat ze nog steeds SP hoog in het vaandel heeft voor de acties die ze doen en de standpunten die ze uitdragen. Toch is ze ook teleurgesteld in de SP als het gaat om het te weinig opkomen voor problemen van vluchtelingen en de Palestijnse kwestie.

Haar nieuwste boek is het resultaat van een grondige voorstudie, zoals wel blijkt uit de 20 bladzijden literatuur en 37 bladzijden voetnoten! Ze beschrijft zeer uitgebreid de hele geschiedenis van de Palestijnse kwestie en de houding van Israël, met vooral ook veel aandacht voor de verschrikkelijke inval in Gaza in december 2008. Deze duurde 3 weken en daarbij vielen ruim 1400 doden en vele gewonden. In gruwelijke details beschrijft Anja deze gebeurtenis die beschouwd kan worden als een vorm van genocide omdat de Palestijnen in Gaza geen verdedigingsleger hadden. Israël gebruikte fosforgranaten en overtrad de regels van het internationale recht en is ook later door VN rapporteur Goldstone veroordeeld voor oorlogsmisdaden (evenals de Palestijnen trouwens, vanwege de Hamas raketbeschietingen op Israëlische burgerdoelen).

Anja is de dochter van verzetsouders, die Joodse kinderen hebben geholpen onder te duiken. Natuurlijk is Anja niet de eerste Nederlander die aandacht vraagt voor de rechten van Palestijnen. Al eerder deden dat ook Dries van Agt (met zijn boek "Een schreeuw om recht, de tragedie van het Palestijnse volk" uit 2009) en Gretta Duisenberg.

Anja heeft veel mensen uit allerlei kringen gesproken en komt al jaren in de Palestijnse gebieden en heeft de situatie steeds verder zien verslechteren. Haar titel maakt duidelijk dat het de Israëliërs helemaal niet gaat om vrede te sluiten met de Palestijnen of om een "twee staten"-oplossing te zoeken. Duikend in de geschiedenis van het ontstaan van Israël en hun ideeën van een Joodse Staat en het zionisme is het duidelijk dat Israël de volledige heerschappij wil krijgen over Palestina en ook een Joodse meerderheid voor nu en de toekomst probeert te realiseren. Nog steeds hebben de Israëliërs nooit een concreet vredesplan gepresenteerd met een oplossing voor de bezette gebieden, de vluchtelingen of de grenzen. De Palestijnen wel en die waren tot grote concessies bereid zonder dat het tot een resultaat leidde. Al met al lijkt het er sterk op dat Israël helemaal geen vredesoplossing wil. Toch maakt Meulenbelt ook duidelijk dat deze problematiek niet alleen de Palestijnen treft, maar dat ook het hele Israëlische volk hierdoor getroffen wordt.

Verrassend ook zijn sommige details zoals het feit dat men Albert Einstein ooit heeft gevraagd om premier van Israël te worden. Dat weigerde hij om praktische en principiële redenen. Later wilde hij premier Moshe Dayan ook geen hand schudden en noemde hem een Nazi ! Israël heeft ook als sinds haar ontstaan in 1948 geen grondwet en feitelijk is Israël dus ook geen democratische rechtstaat, zoals Meulenbelt uitgebreid uit de doeken doet. De in Israël wonende Palestijnen worden als tweede rangsburgers behandeld en uitgesloten van vele burgerrechten.

Vragen uit het publiek Foto: Anke van Hest

Pas als Israël een grondwet (met gelijke rechten/plichten voor alle bewoners) aanneemt en een echte democratie wordt (met scheiding van kerk en staat en een onafhankelijke rechtspraak) en daarmee dan ook het zionisme en het idee van een Joodse staat loslaat is er een oplossing mogelijk, volgens Meulenbelt. Israël verkeert ook bijna constant in een "staat van oorlog", die het leger alle bevoegdheden geeft en de politiek en burgerrechten op het tweede plan zet. Het boek geeft een heel goed inzicht in deze complexe situatie en de ontstaansgeschiedenis zowel vanuit Israëlische alsook Palestijnse kant.

Het is een onthutsend boek zoals ook Hans Horsten al in het begin aangeeft. Van het boek zijn ook maar twee recensies in de kranten verschenen (Vrij Nederland en de Volkskrant) en die waren teleurstellend. Een kop luidde zelfs "Meulenbelt dramt door"! Het is bepaald geen vakantieliteratuur, maar wel heel belangrijk voor degenen die de waarheid en alle feiten willen kennen. Die feiten heeft Anja op een zeer gedegen manier verzameld en gepresenteerd. Ze ligt daarmee vaak onder vuur en krijgt op haar weblog ook vele "hate-mails". De politieke en media elite horen deze verhalen liever niet. Zelfs Verhagen, onze vorige minister van Buitenlandse Zaken, gedraagt zich als iemand die Israël onvoorwaardelijk steunt.

Toch blijft Anja ondanks alle kritiek doorgaan om te strijden voor rechtvaardigheid en is ze toch nog een beetje optimistisch. De Vietnamoorlog is ook ooit beëindigd, omdat de geschiedenis leert dat je geen oorlog kunt winnen als je tegen een hele bevolking moet vechten. Ook het Apartheidsregime in Zuid Afrika is ooit gevallen, toen president De Klerck toenadering zocht tot Nelson Mandela.

Bewonderenswaardig hoe een 65-jarige nog zo strijdlustig is en de moed heeft om steeds maar weer terug te keren naar de Palestijnse gebieden. Ze loopt een persoonlijk risico, want het is wel zeker dat de Mossad een dossier over haar heeft. Door de huidige wetgeving in Israël kun je al voor "onschuldige" activiteiten langdurig in de gevangenis belanden. Steun verlenen aan dienstweigeraars, vluchtelingen en zelfs demonstreren is strafbaar.

Anja benadrukt dat ze zelf werkzaam is geweest in de hulpverlening en daar heeft meegemaakt hoe slachtoffers ook daders kunnen worden. De Joden waren zelf slachtoffers van de holocaust in WOII, maar hun familieleden of bloedverwanten zijn nu vaak de daders van gruwelijke wreedheden tegen het Palestijnse volk. Ook over Nederland voelt Anja Meulenbelt zich erg bezorgd sinds Geert Wilders naar het centrum van de politieke macht is opgeschoven.

Onze eeuwenoude roem van tolerante, verdraagzame en multiculturele samenleving ligt onder vuur nu de polarisatie tegen moslims toeneemt en er angst gezaaid wordt. Zelf heeft Anja zich weer opnieuw verdiept in boeken die het ontstaan van het fascisme beschrijven en is blij dat enkele intellectuelen nu openlijk durven te beweren dat Wilders fascistisch is. Het kwaad moet ontmaskerd worden! Na het gesprek gaat Anja Meulenbelt snel weg omdat ze 's nachts weer zou vertrekken naar Gaza om haar man te ontmoeten, die zelf ook lange tijd in een Israëlische gevangenis heeft gezeten.

Hans Horsten en Jean-Paul Close foto: Anke van Hest

Het tweede deel van de avond konden we kennismaken met de oprichter van de Stad van Morgen Jean-Paul Close en ging over duurzaamheid, maar dan wel met een hele brede betekenis. Hans Horsten introduceert Jean-Paul Close als filosoof, schrijver en adviseur, die bijna 25 jaar in het buitenland heeft gewoond vanwege zijn werk als algemeen directeur bij Philips.

Toen hij naar Nederland terugkwam schrok hij van het feit dat Nederland verworden was tot een koude en egoïstische samenleving. Getrouwd met een buitenlandse vrouw en twee jonge kinderen probeerde hij weer in Nederland een bestaan op te bouwen. Dat werd extra moeilijk toen bleek dat zijn vrouw niet kon aarden en hij als alleenstaande vader de zorg en opvoeding voor zijn kinderen op zich moest nemen. Dat werd niet begrepen door uitkeringsinstanties en hij belandde in een persoonlijke crisis, die echter van groot belang is gebleken voor zijn huidige opvattingen en denkbeelden. In een dergelijke situatie ga je nadenken en je afvragen wat er nu echt belangrijk en betekenisvol is: Is het geld? Macht? Nee, het gaat om menselijke waarden zoals geluk! "Zonder waarden is het leven waardeloos", zegt hij letterlijk! Wij zijn dat in onze jachtige samenleving bijna verloren, omdat alles draait om economische groei en voordeel.

Zo vertelt hij zeer bevlogen en in een stortvloed van woorden dat alleen in een crisis mensen bereid zijn hun opvattingen en gedragingen te veranderen, zoals hij zelf heeft ervaren. Hij trekt meteen de parallel met de huidige financiële, economische en milieucrisis. Pas als mensen het in hun beurs voelen gaan zij over tot actie. Nu is zo'n moment om het roer volledig om te gooien. We moeten ons niet meer afhankelijk opstellen tegenover de overheid en de hand ophouden. We moeten zelfredzaam, zelfverantwoordelijk en zelfvoorzienend worden. Dat is een persoonlijk bewustwordingsproces zo benadrukt hij.

Close geeft zelf het voorbeeld van een dienstbare ondernemer als initiatiefnemer van "De stad van Morgen". Daarnaast vertelt hij over de wankele positie van de euro, die vooral lijdt onder speculatieve acties. De overheden die maar geld blijven pompen in noodlijdende financiële instellingen en in de economie maken ons armlastig, want de burger moet aan het eind van de rit voor de kosten opdraven. Als tegenwicht hebben we lokale valuta nodig zoals de Let of de Wir in Zwitserland. Close heeft zelf in een voorstel de Eindhovense Buddy gelanceerd, maar het had ook net zo goed de Knuffel genoemd mogen worden. Die naam is ingegeven om te benadrukken dat wij die met open armen tegemoet moeten treden als iets van ons! Daarmee kunnen we lokale, sociale en zelfs ondernemersactiviteiten stimuleren en zijn we minder afhankelijk van de overheid of het financiële systeem.

Op een vergelijkbare manier zet Jean-Paul zich in voor energiecoöperaties op het gebied van zonne- en windenergie die ons minder afhankelijk maken van fossiele brandstoffen en de gevestigde orde(de grote energiemaatschappijen). Hij voorspelt dat de kosten van water en energie de komende tijd snel zullen stijgen en misschien wel hoger zullen worden dan de vaste lasten (huur of hypotheek). Close heeft zich ook laten inspireren door het voorbeeld van transition towns. Op stedenbouwkundig vlak moeten we wijken volledig gaan herontwikkelen. In plaats van wijken waar alleen achter de eigen muren en gordijnen gewoond wordt, zullen we een nieuw concept moeten ontwikkelen. Dan bedoelt hij wijken waar mensen wonen maar ook werken, recreëren, hun eigen groenten verbouwen en er volop sociale interactie mogelijk is. Kortom: lokale en autonome gemeenschappen die zichzelf besturen.

Jean-Paul vertelt dat hij met zijn initiatief ook nauw betrokken is bij energie- coöperaties in Texel en Noord Holland. Hij is niet alleen een visionair, maar ook een daadkrachtig ondernemer met realiteitszin. Op vragen uit het publiek legt hij uit hoe een energiecoöperatie opgezet zou moeten worden. Daarvoor zijn ongeveer 6000 woningen in een woonwijk nodig of een aantal grotere industriële panden. De eerste fase is het zo goedkoop mogelijk inkopen van energie waarbij de winst geïnvesteerd wordt in zonnepanelen en windmolens, met het uiteindelijke doel om geheel zelfvoorzienend te worden met alternatieve, onuitputtelijke energie!

Na deze twee bijzondere en vooral moedige sprekers hadden de aanwezigen nog veel na te praten onder het genot van een consumptie. Al met al een zeer inspirerende avond en wie er niet geweest is heeft heel wat gemist!

Socialistische Partijen

2010-09-30T07:11:00.000-07:00

Een kleine geschiedenis

Zoals de meeste mensen wel weten is de huidige SP als politieke partij in 1972 opgericht.
Het was de tijd van idealen en in het kielzog van de maatschappijkritiek van vooral jongeren zoals Provo’s, Kabouters en Flower Power ontstonden er ook nieuwe politieke bewegingen.
Toch heeft de socialistische beweging meerdere voorgangers gehad met als eerste de Sociaal-Democratische Bond (SDB) opgericht in 1881 onder leiding van Domela Nieuwenhuis.
Hij was ook de eerste socialist in de Tweede Kamer.
In 1894 kwam er een scheuring in de SDB en ontstond de Sociaal Democratische Arbeiders Partij (SDAP). Aangezien de SDAP een hervormingsgezinde en geen revolutionaire partij was verlaat in 1909 een groep radicalen de SDAP en richt de Sociaal-Democratische Partij (SDP) op waar later de Communistische Partij uit ontstaat. De SDAP gaat na de Tweede Wereldoorlog in 1946 een fusie aan waaruit de PvdA ontstaat. De SDAP stond in de volksmond ook wel bekend als de Schoolmeesters, Dominees- en Advocatenpartij. Bekende leden waren Willem Drees ( de latere Minister- president), Sicco Mansholt en Jan Tinbergen
De SDAP, onder leider van de bekende activist Troelstra (een van de 12 oprichters en in de volksmond “de twaalf apostelen” genoemd) was tot 1939 actief.
Mede onder invloed van de ontwikkelingen in Duitsland waar de NSDAP, die trouwens pas opgericht is in 1920, Hitler in het zadel heeft geholpen heeft de SDAP een slechte reputatie gekregen. Onterecht want tijdens WO II werd de SDAP door de Duitse bezetter zelfs verboden!
De SDAP kon al in 1913 ministers leveren bij haar regeringsdeelname (kabinet De Geer II) maar zag hier later onder druk van het partijcongres van af, omdat ze bang waren dat de socialisten steun zouden moeten geven aan een oorlog (WO I ) die op uitbreken stond.
De SDAP streed voor algemeen kiesrecht en sociale wetten zoals het staatspensioen.
De invoering van het algemeen kiesrecht (voor mannen en vrouwen) in 1917 leverde de SDAP ook veel zetelwinst op. Drees, ook een SDAP-lid, heeft later de AOW ingevoerd.
Zeer interessant is een rapport van de SDAP uit 1920 met als titel “Het socialisatie-rapport”(zie ook Spanning september 2010). In dit rapport wordt duidelijk dat de SDAP tegen een gewelddadige revolutie was en dat de weg naar het socialisme juist via het parlement moest gaan, in geleidelijke stappen en democratisch. Dit kwam mede omdat de oproep tot revolutie door Troelstra in 1918 in Rotterdam volledig mislukte.
De opdracht, die een commissie van 15 leden had gekregen, was om met voorstellen te komen, hoe het particuliere eigendom in een aantal bedrijfstakken geleidelijk aan kon worden opgeheven. Dat is een kernpunt van het socialisme. Zij kozen daarin opvallend genoeg voor een nieuwe insteek.
Niet de productiemiddelen in handen van de overheid/staat of in handen van de werknemers, maar juist het eigendom in handen van een gemeenschap van mensen. “De fabriek aan de gemeenschap” was hun leus! De vele voorbeelden van Trusts in de VS en GB en Stichtingen in Europa dienden als inspiratie. Zij adviseerden een vorm van autonoom publiekrechtelijk lichaam, waarin werkers, gebruikers en de gemeenschap een plaats zouden hebben.
Socialisme als middenweg tussen het vrije kapitalisme en het staatsgeleide communisme. Daarmee zou de economie veel doelmatiger en zonder verspilling kunnen werken. Helaas was de tijdsgeest toen nog niet rijp voor deze progressieve voorstellen. Toch kennen we tegenwoordig de publieke bedrijfsorganisatie en de Sociaal Economische Raad (SER) die als een overkoepelend orgaan van alle gesocialiseerde bedrijfstakken moest fungeren en voor het eerst genoemd werd in dit rapport uit 1920. De huidige ernstige economische crisis noopt tot herbezinning en misschien krijgt de socialisatiegedachte een nieuw leven?!

De eerste Socialistische Partij, met ook de afkorting SP, bestond al veel eerder en stond onder leiding van oprichter Harm Kolthek.
Deze SP haalde bij de verkiezingen van 1918 een Kamerzetel en was ook vanaf 1919 in diverse plaatsen in de gemeenteraad vertegenwoordigd. Eind jaren 20 van de vorige eeuw verdween ze echter weer uit de politiek. Kolthek volgde een opleiding tot leraar, maar zou later werkzaam zijn als smidsknecht. In 1901 vertrok hij naar Deventer waar hij werkte voor een drukkerij Voorwaarts. Kolthek beschouwde coöperaties als een van de middelen van de socialistische beweging . Hij was ook een voorstander van de vrijmaking van grond en productiemiddelen uit privé bezit.
De eerste SP was vooral een pacifistische partij en het verkiezingsprogramma ging over gelijke rechten voor man en vrouw en afschaffing van het koningshuis.
Uiteindelijk zou de oprichter zelf uit de SP stappen . Hij trok zich terug in Groningen waar hij jaren later met een nieuwe partij Recht en Vrijheid, gebaseerd op het gedachtegoed van de Amerikaanse politiek econoom Henry George en bekend van het baanbrekende boek “Progress and Poverty”, opnieuw een plek in de Groninger gemeenteraad verwierf.
Deze vereniging had ten doel het herstel van het gelijke recht van alle mensen op de grond, zoals George er ook van overtuigd was dat de sociale misstanden in de samenleving veroorzaakt werden door “het particuliere grondeigendom”.
Kolthek was ook tegen de gemaakte woekerwinsten van gemeentelijke bedrijven bij de verkoop van grond . Hij was principieel tegen grondeigendom en voorstander van een erfpachtstelsel. Met deze opvattingen was hij succesvol in Groningen en bemachtigde zelfs 5 zetels in de gemeenteraad in 1935 en 1939 en een zetel in de provincie. Toch verdween deze partij kort na het overlijden van Kolthek in 1946.
Grondpolitiek bleef echter een gevoelig politiek dossier en zelfs het latere kabinet Den Uyl is in 1977 hierover gestruikeld.
Het ideeëngoed van George krijgt tegenwoordig weer veel aandacht door o.a. Sticting Grondvest en de Bellamy Stichting. Samen maken ze ook deel uit van de Coalitie voor duurzame ontwikkeling.
Een stukje eigen geschiedenis kan helpen om ons te bezinnen waar we staan en welke kant het op moet. Zo blijkt ook telkens weer dat de huidige SP vaak in een verkeerde hoek wordt gedrukt van communistische of anarchistische bewegingen. Zo reageerde VVD leider Mark Rutte op het alternatieve linkse regeringsakkoord van Emile Roemer met de woorden:”O, heeft kameraad Roemer in zijn dacha (zo worden Russische buitenhuizen genoemd van de partijbazen) tijdens zijn vakantie wat geschreven?? Uit een andere hoek wordt de SP of haar partijvoorzitter Marijnissen vaak afgeschilderd als populistisch die alleen op ongenoegens van burgers inspeelt.
Als actie en politieke partij heeft de huidige SP een duidelijk beginselprogramma en is gestoeld op kernwaarden en een rijke voorgeschiedenis !

Rechten zijn onvoorwaardelijk!

2010-09-20T05:58:00.000-07:00

Onderstaand artikel is ook gepubliceerd op de SP-website van de afdeling Eindhoven in de rubriek Ingezonden vanaf 20 september 2010

Rechten en Plichten: een ingewikkelde puzzel !

Steeds vaker worden rechten en plichten in een adem genoemd alsof ze vanzelfsprekend bij elkaar horen als een Siamese tweeling. De vraag is echter of dat ook werkelijk zo is of dat het een politieke truc is.
Bij Rechten met een hoofdletter denken we allereerst aan rechten zoals die ook in de grondwet zijn vastgelegd, zoals het recht op gelijke behandeling (artikel 1) of het recht op vrijheid (artikel 23). Vrijheid van godsdienst, vereniging en meningsuiting zijn fundamentele rechten waar geen verplichtingen tegenover staan.
De enige beperking of voorwaarde is de aanduiding op wie de rechten van toepassing zijn, dus bv alle Nederlandse burgers. Daarnaast kun je zeggen dat in het verlengde van deze rechten het ook om plichten vanuit de overheid gaat. Zij zullen deze vrijheden moeten beschermen of de voorwaarden creëren waaronder burgers hun vrijheden kunnen praktiseren. Anders gezegd zou je kunnen zeggen dat het recht van de een (lees burger) verplichtingen oplevert voor de ander (overheid).
Dat betekent dus dat rechten onvoorwaardelijk zijn! Voor iedere burger gelden deze grondrechten zònder enige tegenprestatie of voorwaarde!
Enige nuancering zou misschien kunnen gelden voor het recht op vrije meningsuiting waarbij de wetgever wel een beperking heeft ingebouwd namelijk dat dit recht niet mag uitmonden in openlijk haatzaaien, racistische of openlijke discriminatie. Deze beperking op de vrije meningsuiting is begrijpelijk omdat de vrijheid van de een geen afbreuk mag doen aan het principe van gelijkheid of gelijkwaardigheid van de ander .
Geert Wilders moet zich binnenkort vanwege mogelijk haat zaaien om die reden verantwoorden voor de rechtbank.
Geldt die onvoorwaardelijkheid dan ook voor rechten met een kleine letter?
Denk hierbij aan het recht op een minimum bestaansniveau of bijstandsuitkering en het recht op onderwijs, op goede gezondheidszorg?
Hier zie je dat de wetgever geleidelijk aan wel steeds meer drempels opwerpt en voorwaarden stelt. Het recht op een uitkering is gekoppeld aan bijvoorbeeld een sollicitatieplicht, of een acceptatieplicht bij passend werk, of plicht tot eigen bijdrage.
Dit zou je kunnen beschouwen als een aantasting van onze rechten. Ze worden steeds meer voorwaardelijk gemaakt.
Natuurlijk kunnen rechten en plichten onafhankelijk, maar wel naast elkaar bestaan. De overheid mag ook van burgers iets vragen of eisen. Denk aan eisen voor betrokken, verantwoordelijke burgers.
Dat lijkt ook redelijk om eventueel misbruik te voorkomen of om ervoor te zorgen dat overheidsgeld rechtvaardig wordt toegekend of om de burger ook verantwoordelijk te maken.
We bevinden ons daarmee echter op een glijdende schaal, waarbij de wetgever helaas steeds verder gaat.
Zo heeft het demissionaire kabinet, in de persoon van minister Donner, in het dossier sociale zekerheid, dat feitelijk controversieel is verklaard door de Tweede Kamer, toch twee omstreden wetsvoorstellen ingediend. Het ene voorstel wil langdurig zieke werklozen verplichten om te zoeken naar ander, vergelijkbaar werk, voordat ze in de ziektewet kunnen komen.. Het andere voorstel zorgt ervoor dat de periode van de werkeloosheidsuitkering niet meer verlengd wordt met de duur van de ziekteperiode . Een schaamteloos voorstel en typisch CDA.

Zo heeft demissionair minister president Balkenende in september bij de opening van het academische jaar op de Vrije Universiteit een lezing gegeven met de titel “vrijheid in verantwoordelijkheid” en daarbij fel uitgehaald naar bankiers en topmanagers vanwege de zeer hoge salarissen en bonussen. Geheel moreel verwerpelijk, vond hij . Daarna riep hij deze managers op om tot inkeer te komen en zich te beteren. Hij vond echter niet dat de overheid als wetgever iets zou moeten doen om dit gedrag te bestraffen dan wel te voorkomen. Balkenende blijft, tegen beter weten in, geloven in zelfregulering en verwacht wonderen van een moreel appèl . Hoe naïef kun je zijn!

"Als de dollar valt" van Willem Middelkoop

2010-08-24T04:32:00.000-07:00

Onderstaand artikel is gepubliceerd op de SP-website van Afdeling Eindhoven, in de rubriek Ingezonden, vanaf 28 augustus 2010

Een boekbespreking.

Dit in 2007 voor het eerst uitgegeven boek is inmiddels al in een zestiende druk verschenen, wat een groot succes genoemd mag worden, zeker voor een financieel-economisch boek. Middelkoop is een journalist, bekend als beurscommentator bij RTL Z en ook een graag geziene gast bij programma’s als “De Wereld draait door” en “Pauw & Witteman”. Uit interesse voor de economie en monetair beleid heeft hij in de VS gestudeerd en is daar ook in contact gekomen met de actiegroep GATA. Deze club strijdt voor openheid en transparantie in de wereld van het geld en de politiek.
In bijna 200 bladzijden beschrijft Middelkoop een aantal onderwerpen in de vorm van korte hoofdstukken die steeds beginnen met een vraag. Daardoor lijkt het bijna interactief in wisselwerking met een publiek. Dat maakt het boekje zeer toegankelijk en leesbaar. Dat er toch sprake is van een gedegen kennis en voorbereiding blijkt wel uit de literatuurlijst, achter in het boek, waar 120 wetenschappelijke bronnen genoemd worden.
Op de achterflap wordt vermeld dat Middelkoop de kredietcrisis al voorspelde voordat deze optrad. In het boekje wordt beschreven hoe het onstabiele financiële systeem kon ontstaan en wat de achtergronden van de kredietcrisis zijn.
In het voorwoord gebruikt Middelkoop citaten van vooraanstaande insiders, topbankiers, zoals Paul Volcker(oud-voorzitter Federal Reserve), Jelle Zijlstra(oud- president Nederlandse Bank) en Karl Blessing(oud president Duitse Bundesbank) die openlijk hebben verklaard dat het huidige internationale financiële stelsel vatbaar is voor stevige kritiek en de economie ernstig schaadt.
Middelkoop duikt ook de historie in om duidelijk te maken dat de Fed, het stelsel van Centrale Banken in de VS, in 1913 is ontstaan. De Federal Reserve Act heeft als gevolg dat het monopolie van de geldschepping niet meer bij de overheid, maar bij een stelsel van particuliere banken is gekomen. Dit ondanks het feit dat de grondwet voorschrijft dat de overheid de zeggenschap over het geld moet hebben.
Het belang ervan wordt ook duidelijk in het citaat van baron M. Rothschild uit de achttiende eeuw die zei:” Geef mij de controle over de nationale munt, dan maakt het me niets uit wie de wetten maakt”!
Middelkoop maakt in zijn boek duidelijk dat dit grote gevolgen heeft gehad en dat de Fed ongecontroleerd zelf actief heeft bijgedragen aan vele financiële crises om er vooral financieel beter van te worden.
Een tweede belangrijke oorzaak voor de wankele financiële situatie is de afhankelijkheid van de dollar die als officiële internationale reservemunt geldt sinds Bretton Woods . In 1944 was internationaal besloten dat alle valuta gedekt zouden gaan worden door de dollar en alleen die kon ingewisseld worden voor goud. Sindsdien werd de dollar de wereldmunt en werden grondstoffen (waaronder olie) verhandeld in dollars. Dat gaf de VS een geweldige voorsprong. Begin jaren 70 besloot president Nixon, ten tijde van de Vietnam-oorlog, eenzijdig de dekking met goud te beëindigen, nadat Europese Banken enorme hoeveelheden goud uit Fort Knox hadden opgevraagd. In de statuten van het IMF, een instelling die in 1944 is opgericht naast de Wereldbank, staat ook letterlijk dat het landen verboden is hun munt aan goud te koppelen. Sinds die tijd moeten we het feitelijk dus doen met ongedekt geld(papier)!
De Fed kan daardoor ongelimiteerd de papierpersen laten draaien en de enige “rem” die er dan nog is is dat de internationale gemeenschap op de hoogte is van de omvang van de geldstromen. Daarvoor publiceren Centrale Banken hun maandelijkse en jaarlijkse geldgroei in M3-indexcijfers. De gemiddelde groei in de EU bedroeg in 2008 ruim 12 % terwijl de economie maar 3 % groeide. Toch zal iedere econoom beweren dat de geldgroei in principe niet veel groter mag zijn dan de economische groei plus inflatie. De praktijk is dus anders. In feite is er dus sprake van een enorme onderhuidse geldontwaarding. Gek genoeg heeft de Fed in 2006 besloten om geen M3 cijfers meer te publiceren, met het argument dat het “geen relevante economische gegevens bevatte en maandelijkse publicatie te duur” is???!!! Dus geen pottenkijkers meer!
Ook is het zo dat de centrale banken hun feitelijke goudreserves niet meer publiceren of onder één noemer met goudvorderingen. Zo is het dus mogelijk dat Nederlands goud in de VS ligt, maar ook uitgeleend wordt aan Indiase handelaren.
We weten wel dat vanaf 1960 tot 2006 de hoeveelheid geld in de VS groeide van $ 500 miljard tot ruim $ 10.000 miljard en dus met een factor 20 en vooral exponentieel gestegen is vanaf de tweede helft van de jaren 90 van de vorige eeuw.
Daarnaast raken de overheidsfinanciën van de VS steeds meer in onbalans. De totale Amerikaanse schulden stegen met een factor 10 tot $ 50.000 miljard de afgelopen 50 jaar terwijl de economie maar met een factor 3 steeg in dezelfde periode tot $ 10.000 miljard (beide gecorrigeerd voor inflatie). Feitelijk zijn de VS dus failliet want ze hebben voor bijna 70 duizend miljard dollar aan ongedekte financiële verplichtingen, die nooit meer weggewerkt kunnen worden door overschotten op de betalingsbalans. Ook de betalingsbalans is al decennia scheef met meer uitgaven dan inkomsten. De enige uitweg is schuldsanering maar daar is de internationale gemeenschap niet toe bereid. Tot die tijd financiert de rest van de wereld de VS. De VS wanen zich echter oppermachtig en dicteren eenzijdig het internationale monetaire beleid. Dat de dollar een keer valt is dus volgens Middelkoop onvermijdelijk, al weten we niet wanneer. Volgens de van oorsprong Indiase econoom Ravi Batra en zijn boek uit 1985 “The great depression of the 1990’s” zal het huidige kapitalistische systeem voor 2025 in elkaar storten. Hij voorspelde ook correct de val van het communistische systeem.
We kunnen daarop wachten of hierop anticiperen doordat de internationale gemeenschap kiest voor een nieuw monetair stelsel waarbij de dollar haar speciale positie verliest en er een eerlijk en rechtvaardig systeem komt van wisselkoersen. Keynes wilde dit al in 1944 voorstellen via de invoering van de Bancor, maar dat werd door de Amerikanen van tafel geveegd.
Zo laat Middelkoop ook zien dat de berekening van het inflatiecijfer, waar veel economische factoren aan gerelateerd zijn (lonen, sociale uitkeringen, huren en pensioenen) gemanipuleerd wordt. De Fed en Amerikaanse overheid hebben er veel baat bij dat de inflatiecijfers laag zijn zodat het lijkt dat er meer economische groei is. Door verschillende financiële partijen wordt ernstig getwijfeld aan de inflatiecijfers. Zo zou de inflatie in de VS in 2006 niet rond de 4 procent (officieel) liggen, maar op ruim 6,7 procent. Hoe doet men dat? De goudprijs kunstmatig laag houden door grootschalige interventies, door het veranderen van de methode voor het berekenen van de inflatie en het niet meer publiceren van M3 groeicijfers. Econoom Williams publiceerde hierover in 2004 in het rapport “The consumer price index” (zie ook www.shadow-statistics.com). Een truc is om bijvoorbeeld het begrip kerninflatie (core-rate) te hanteren waarbij de (vaak stijgende) voedsel- en energieprijzen niet worden meegerekend. “Statisticians are damn good liers” !
Nog onthutsender zijn de feiten die Middelkoop heeft weten te achterhalen over de marktmanipulatie door de Fed. Vrije markten vormen de kern van het kapitalisme, maar alleen als het in het belang is van de VS. De Fed grijpt in op Wall Street en steunt beurskoersen van Amerikaanse bedrijven. Daarnaast intervenieert zij op de markten van goud, valuta en obligaties. De wet verbiedt echter dat de Fed actief ingrijpt in het economische verkeer. Na de beurscrash in 1987 besloot de Fed echter op gezag van Reagan om een Working Group on Financial markets in het leven te roepen dat in de volksmond het “plunge protection team” werd genoemd, dat in tijden van crises en paniek snel kan ingrijpen. Een heimelijk opererende commissie grijpt iedere keer in wanneer er een beurscorrectie (=daling van 2 of meer procent op een dag) aankomt. Dat is pure marktmanipulatie.
Op de valutamarkt in New York wordt dagelijks $ 130 miljard verhandeld, het dagelijkse handelsvolume van schatkistpapier ongeveer $ 110 miljard, terwijl de aandelenmarkt relatief klein is met een volume van AEX en Nasdaq van $ 17 miljard.
De financiële macht van de Fed is zo groot dat zij ook internationaal kunnen opereren en daarbij een heel land of regio in gevaar kunnen brengen door valutaspeculaties. In het boek “The shock doctrine” van Naomi Klein zijn daarvan voorbeelden gegeven.
Na zijn analyse van het financiële internationale stelsel, roept Middelkoop mensen op om vooral zekerheid te zoeken in goud of zilver. Zelf is hij ook hierin gaan handelen. Al met al is dit boek van Middelkoop een aanrader en getuigt van gedegen science faction!

Boek Emile Roemer

2010-06-15T07:12:00.000-07:00

Onderstaand artikel is gepubliceerd op de SP-website, afdeling Eindhoven, in de rubriek Ingezonden, vanaf 16 juni 2010

Tot hier… en nu verder !
Een boekbespreking

In een handzaam boekje van zo’n honderd bladzijden geeft de nieuwe SP-lijsttrekker een inkijkje in zijn leven en wat zijn politieke drijfveren zijn. Emile is het 3e kind in een katholiek gezin met vier kinderen. Al vroeg aan de eetkamertafel leerde hij discussiëren over politieke en maatschappelijke kwesties, waarbij de linkse zoons vooral de politiek katholieke opvattingen van de ouders op de proef stelden.
Na een opleiding aan de pedagogische academie wilde hij onderwijzer worden maar kon in het begin (jaren 80) moeilijk werk vinden. In de tussenliggende periode heeft Emile ook allerlei ander eenvoudig werk gedaan als lader en losser van vrachtwagens en op een veevoederbedrijf waar zijn vader een administratieve baan had.
Hij kan het zelf niet verklaren, maar spreekt wel over een duidelijke roeping als het om het vak van onderwijzer gaat. Pas na een aantal keren vervanging van zieke leerkrachten kreeg hij uiteindelijk een vaste aanstelling aan een Jenaplanschool in Boxmeer. Gedurende tien jaar dat hij onderwijzer was heeft hij veel aandacht proberen te geven aan de kinderen, maar ieder op een individuele manier. De persoonlijke aandacht is cruciaal juist voor zwakkere leerlingen. Emile benadrukt ook het belang van kunstzinnig, creatief onderwijs zoals een jaarlijks toneelstuk. Hij zag timide kinderen opeens opbloeien als ze een hoofdrol kregen en konden schitteren.
Daarom kan Emile zich ook goed herkennen in de SP programmapunten voor het onderwijs, zoals kleinere klassen, meer beloning voor de leerkracht en extra investeringen in het onderwijs. Ook is hij extra kritisch tegenover nieuwe ontwikkelingen zoals competentiegericht leren dat zeker niet voor alle leerlingen een zegen of uitdaging is.
In Boxmeer is hij ook al vroeg actief geworden voor de SP door deur aan deur, zoals hij het zelf noemt, te colporteren. Ook daar heeft hij het discussiëren geleerd door met mensen het gesprek aan te gaan over politieke kwesties. Hij beschrijft ook enkele concrete acties die Emile en de SP afdeling en met steun van wijkbewoners in Boxmeer hebben uitgevoerd. Daarmee werd genoeg goodwill opgebouwd waardoor de SP later met twee fractieleden in de Gemeenteraad kon toetreden. Bij de volgende verkiezingen in 2002 kon de SP zelfs toetreden tot het gemeentebestuur in een coalitie met de VVD. Voor deze buitengewone situatie was een direct overleg met het partijbestuur nodig voordat Emile toestemming kreeg.
Emile werd wethouder sociale zaken en later locoburgemeester. Met voorbeelden maakt Emile duidelijk dat het heel belangrijk is om creatief met wet- en regelgeving om te gaan zodat je aan mensen maatwerk kunt bieden. Dat betekende een ambtelijke cultuuromslag want gemeenteambtenaren zijn geneigd om strikt en formeel met regels om te gaan. Een uitgesproken voorbeeld is ook hoe de renovatie van een straat is opgepakt door te beginnen bij de buurtbewoners. Samen met bewoners werd een plan ontwikkeld dat later door de gemeente is uitgevoerd. Deze ervaringen brachten Emile tot de overtuiging, zoals ook in het partijprogramma staat te lezen, dat mensen meer inspraak moeten krijgen in buurten, het werk en de politiek. Dat leidt tot betere (soms zelfs goedkopere) resultaten, meer draagvlak en vooral meer tevredenheid.
Eind 2006 wordt Emile door het partijbestuur naar Den Haag geroepen om de tweede kamerfractie te versterken, iets wat hij jaren daarvoor nog had afgewezen omdat hij in Boxmeer nog belangrijk werk had te doen. Als woordvoerder Verkeer en Waterstaat heeft hij zijn steentje kunnen bijdragen.
Emile laat ook zien over enig historisch besef te beschikken, zoals dat van een goede onderwijzer mag worden verwacht, door de regeringsperiode van Colijn aan te halen. In die jaren 30 van de vorige eeuw verkeerde het land ook in een economische crisis en juist door overmatige overheidsbezuinigingen duurde de crisis in Nederland veel langer. Van die les zouden we moeten leren, juist nu !

Vanaf het voorjaar 2010 heeft hij zichzelf kandidaat gesteld voor het lijsttrekkerschap nadat Agnes Kant plotseling was teruggetreden. De verkiezingscampagne heeft hij met veel energie geleid. Zijn kordate en humorvolle optreden in vele debatten heeft ervoor gezorgd dat de SP in de peilingen weer is gestegen en op 9 juni uitkwam op 15 zetels, terwijl het lange tijd rond de 10 zetels heeft geschommeld. Een mooi resultaat!
Er worden hem nu al bijnamen gegeven als GVR (grote vriendelijke reus naar het boekje van Roald Dahl) en knuffelbeer, al wil hij liever geen eenzijdig etiket opgeplakt krijgen.

Het boekje eindigt met de tekst van het SP-lied “De mens is meer” van Karel Glastra van Loon, kennelijk ook het lijflied van Emile, dat bondig de kernpunten van de SP verwoordt.
Al met al een zeer lezenswaardig boekje voor het grote publiek en zonder diepgaande beschouwingen dat voor SP-leden zelfs met korting kan worden aangeschaft.

Duurzaamheid in de Pers

2010-06-07T07:26:00.000-07:00

Onderstaand artikel is gepubliceerd op de SP-website, afdeling Eindhoven, rubriek Ingezonden vanaf 8 juni 2010

Duurzaamheidsinitiatieven

De laatste weken zijn er verschillende nieuwe projecten en initiatieven
op het gebied van duurzaamheid gepresenteerd. Enkele daarvan licht ik er even uit.
In Limburg is er door Gedeputeerde Staten goedkeuring gegeven aan het realiseren van twee nieuwe duurzame energiecentrales in Maastricht en een in (Greenport) Venlo. De provincie laat hiermee zien dat nieuwe kolencentrales of kerncentrales geen toekomst hebben, maar kiest bewust voor een combinatie van zonne-, wind-, water-en biomassa-energie als werkelijk duurzaam alternatief.In Venlo zullen 3,2 ha zonnepanelen worden aangelegd die 4,2 Megawatt leveren. Daarnaast 5 windturbines die 15 Megawatt leveren en een biomassaverbrandingsinstallatie van 10 Megawatt
Het gaat om investeringen ter waarde van € 140 miljoen. De provincie Limburg draagt zelf € 7,5 miljoen bij. Samen dekken de twee energiecentrales de energiebehoefte van 65.000 huishoudens. Daarmee worden de provinciale milieudoelstellingen ruimschoots gehaald.

In Gelderland wordt € 2,6 miljoen geïnvesteerd in de ontwikkeling van waterstof- brandstofcellen in elektrische aangedreven stadsbussen die in Arnhem zullen gaan rijden. Deze bussen geven geen CO2 uitstoot en zijn niet afhankelijk van accu's die toch een beperkt vermogen en dus bereik hebben. Deze hybride vorm is veelbelovend.
In Den Bosch rijden er al drie elektrische bussen, omgebouwd door All green Vehicles. Je kunt er ook een van de vier elektrische auto's huren of een
elektrische scooter. Noord-Brabant is ook volop actief met het aanleggen van een netwerk met elektrische oplaadzuilen door Enexis (onderdeel Essent). De gemeente streeft ernaar om voor juli 2010 vijftig elektrisch aangedreven voertuigen binnen de gemeentegrenzen te hebben rijden. De gemeente Den Bosch en de provincie Noord-Brabant steken elk een miljoen euro in het vervoerproject. Het provinciebestuur heeft de ambitie uitgesproken dat voor 2020 minstens 200 duizend elektrische auto's in Brabant zullen rondrijden.

In de VS is er een bedrijf Solar Roadways dat een systeem ontwikkeld heeft dat het mogelijk maakt om zonnepanelen in het wegdek van snelwegen aan te brengen.
Afgelopen maand kreeg de onderneming 100.000 dollar subsidie van de US Ministerie van Transport om deze techniek verder te ontwikkelen en te vermarkten. Binnen enkele jaren moet het asfaltzonnepaneel op de markt zijn. De bedoeling is om de Amerikaanse (en Europese) wegen in ware krachtcentrales te veranderen. Het systeem bestaat uit panelen van 3,5 bij 3,5 meter die per stuk 7,6 KWatt stroom per dag produceren. Elk paneel kost 6900 dollar. De bovenkant bestaat uit een rijoppervlak gemaakt uit gerecycled glas. Dat klinkt glad,maar door een nieuw procedé is de weg net zo ruw als een gewone rijbaan, terwijl water door kleine openingen snel weg kan lopen. De belangrijkste eigenschap van deze bovenkant is dat het zonlicht doorlaat, dat valt op zonnepanelen in de weg. Die zetten het licht om in energie, waardoor de weg
elektriciteit opwekt. Onder de panelen zit een betonnen basislaag, die de weg stevig-heid en duurzaamheid geeft. De slimme weg is niet alleen groen, maar ook nog voorzien van energiezuinige LED-lampjes. Dat geeft de beheerder van de weg de gelegenheid om bijvoorbeeld waarschuwingen als een maximum snelheid op de weg af te beelden.
Een laatste bericht op dit gebied kwam uit Utrecht waar een Duurzaamheidsverklaring gepresenteerd is onder leiding van Herman Wijffels. Werkgroepen van 7 verschillende politieke partijen hebben deze verklaring voor duurzame ontwikkeling opgesteld en ondertekend. Helaas was de SP hier niet bij betrokken. Nederland heeft nieuwe energie nodig. Daarom pleit dit partij-overstijgende voorstel voor een versnelde omslag naar een volledig hernieuwbare energievoorziening in 2050. De jaarlijkse energiebesparing wordt opgeschroefd naar 3% en de jaarlijkse groei in hernieuwbare energie wordt versneld naar 7%.
Burgers en bedrijven willen dat de overheid krachtig en inspirerend leiderschap
toont. Daarbij hoort een consistente lange termijn koers met een samenhangend pakket aan beleidsinstrumenten. Men noemt dit ambitieus een soort Deltawet, maar dan voor duurzame energie.
Een voorwaarde daarbij is een wettelijk vastgelegd teruglevertarief dat zorgt voor een consistent en stimulerend investeringsklimaat ten aanzien van hernieuwbare energie en warmtekrachtkoppeling. Een ander punt is de consequente invoering en stapsgewijze aanscherping van het algemeen aanvaarde principe dat de vervuiler betaalt door fiscale vergroening. Een Nationaal Energietransitie Fonds bevordert de financiering van energiebesparende maatregelen en investeringen in opwekking van hernieuwbare energie.
Alle energieleveranciers in Nederland moeten wettelijk een toenemend aandeel hernieuwbare elektriciteit in hun energiemix hebben. Nieuwbouw van conventionele centrales is in economische en ecologische zin niet verantwoord. De overheid bevordert energie-efficiënt gedrag door onder meer een sterk verbeterd openbaar vervoer, strengere productnormen en verplichte toepassing van energiebeheer in gebouwen. Als we onze welvaart en welzijn in de komende decennia willen zekerstellen, dan moeten we bereid zijn om de doodlopende weg van onze verspillende en vervuilende economie te verlaten en juist nu te kiezen voor de nieuwe energie die Nederland nodig heeft.

SP in de Media

2010-05-20T06:31:00.000-07:00

Verkiezingstijd

Zo’n drie weken voor de verkiezingen zijn alle partijen druk bezig zich te profileren, zo ook de SP. Met name de afgelopen week heeft de SP op een uitgesproken manier de media gehaald.
Allereerst was er deze week(18 mei) een uitgebreid artikel in de Telegraaf met als kop:”De SP vraagt om opheldering”. De SP had uitgezocht dat het topsalaris bij ontwikkelingsorganisatie SNV ruim € 180.000 bedroeg voor 2009 en dat is hoger dan de afgesproken norm voor een ontwikkelingsorganisatie onder de DG-code. Het salaris van een directeur van een dergelijke instelling mag niet meer bedragen dan het salaris van een directeur-generaal bij een ministerie en dat is € 121.000.
Dat past dus helemaal niet bij een organisatie die nota bene voluit heet Stichting Nederlandse Vrijwilligers (SNV). De SNV draait bijna volledig op overheidsgeld voor een bedrag van € 90 miljoen Euro per jaar.
Zelfs oud FNV-voorzitter Lodewijk de Waal, die momenteel voorzitter is van de raad van toezicht, heeft ingestemd met dit nieuwe beloningsbeleid. Dat is raar omdat hij in het verleden als vakbondsbestuurder vaak geageerd heeft tegen exorbitante topsalarissen in het bedrijfsleven, maar het nu opeens geen probleem vindt.
Behalve SNV-directeur Elsen zijn er in 2009, door een verandering van de bestuursstructuur, nog twee directeuren bijgekomen waarvan de salarissen nog niet openbaar zijn gemaakt. Tegelijkertijd werden er door bezuinigingen SNV-medewerkers op de Balkan en in Latijns-Amerika ontslagen. Daarmee lijkt ontwikkelingssamenwerking steeds meer een business, met marktconforme salarissen, te zijn geworden ondanks het feit dan het een non-profit Stichting is, die draait op gemeenschapsgeld !

Een tweede belangrijk en heugelijk bericht kwam uit de Tweede Kamer. Voormalig fractieleider van de SP Agnes Kant heeft daar haar initiatiefwetsvoorstel toegelicht en verdedigd. Een nieuwe wet die de marktwerking in de thuiszorg moet terugdringen.
Dankzij voortschrijdend inzicht was de PvdA nu opeens wel voor dit wetsvoorstel en daarmee lijkt er nu ook een kamermeerderheid te zijn. Dat zou een prachtig afscheidscadeau zijn voor de jarenlange inspanningen juist in haar laatste werkweek als volksvertegenwoordiger.

Gisteravond (19 mei) heeft de nieuwe partijleider Emile Roemer ook zijn eerste échte vuurdoop gehad. In het, uit de kast gehaalde en afgestofte, tv-programma Lagerhuis moest Emile aantreden en in discussie gaan met het publiek en D’66 leider Alexander Pechtold. De besproken thema’s waren de mogelijke regeringscoalities, de studiefinanciering en de pensioenleeftijd. Op al deze punten hebben beide partijen tegengestelde voorstellen gedaan.
De eerste aanval van Pechtold was de uitspraak dat de SP conservatief is, omdat zij de pensioenleeftijd op 65 jaar wil laten en de studiefinanciering alsook de sociale verzekeringen wil behouden. Roemer wist dit handig te pareren door aan te geven dat de SP juist een progressieve sociale partij is. Roemer liet zien dat hij over genoeg algemene en feitelijke kennis maar vooral ook overtuigingskracht beschikt tegenover de doorgewinterde debater Pechtold. Het was ook veelzeggend dat juist Roemer het laatste woord kreeg van presentator Witteman.

Vandaag kwamen ook de resultaten van het Centraal Planbureau (CPB) die de verkiezingsprogramma ’s heeft doorgerekend op effecten voor de economie, het milieu, de werkgelegenheid, de overheidsfinanciën en het besteedbaar inkomen voor de burger. Daaruit blijkt dat bij de SP er zelfs sprake is van een koopkrachtstijging van € 1,25 miljard, in tegenstelling tot alle andere partijen behalve de PvdA en Groen Links. Bij Groen Links blijft de gemiddelde koopkracht gelijk en bij de PvdA verbetert die licht met € 0,25 miljard . In de huidige ernstige economische crisis moeten de bezuinigingen bij de overheid dus niet afgewenteld worden op de gewone burger.
Het CPB heeft geen verdere onderverdeling gemaakt naar koopkrachteffecten voor verschillende inkomensklassen. Het is echter duidelijk dat de effecten het grootst zijn voor de lagere inkomens en dat de hogere inkomens wel een extra bijdrage moeten leveren (onder andere door verhoging van het hoogste tarief bij de inkomsten- belasting, een nieuwe inkomensafhankelijke premie bij de ziektekostenverzekering en het afschaffen van hypotheekrenteaftrek bij huizen met een waarde van meer dan € 3,5 ton). Al met al solidaire en eerlijke voorstellen. Alleen maar focussen op economische groei en een verantwoord financieel overheidsbeleid leidt af van de hoofdvraag: “Hoe is het gesteld met het welzijn van de gewone burger en hoezeer worden zij getroffen door de crisis en verdienen daarom juist de steun van de overheid?”.
Opvallend was ook dat de SP het meeste geld uittrekt voor de zorg de komende kabinetsperiode, terwijl de andere partijen daarop bezuinigen.
Tegelijkertijd zijn de SP voorstellen goed genoeg om de komende 4 jaar toch 11 miljard te bezuinigen op het overheidstekort en dat is evenveel als de PvdA en Groen Links. De VVD en CDA bezuinigen veel meer, respectievelijk 20 miljard en 18 miljard, maar duidelijk wel ten koste van de burger en de lagere inkomensgroepen.
Met deze resultaten mag de SP trots zijn en met opgeheven hoofd de campagne in gaan!

Boekbespreking Biokapitaal

2010-05-11T06:43:00.000-07:00

Onderstaand artikel is gepubliceerd in het tijdschrift Driegonaal, jaargang 31, nummer 5/6, december 2010

Andreas Weber
“Biokapitaal: De verzoening van economie, natuur en menselijkheid”

Dit boek, in 2010 in een Nederlandse vertaling uitgegeven door Ankh-Hermes, bevat een schat aan informatie over de economie maar ook over ecosystemen en filosofie.
De in Berlijn woonachtige 43-jarige auteur studeerde biologie en filosofie, maar heeft ook een ecoloog als vader en een econoom als moeder. Hij put dan ook uit verschillende wetenschappen, die voor hem als voedingsbronnen dienen. Dat is meteen opvallend te herkennen in het woordenregister, waar namen van beroemde economen, ecologen en filosofen afgewisseld worden met namen van plant- en diersoorten. In het boek is het ook herkenbaar door de afwisseling tussen enerzijds beeldende en deskundige beschrijvingen van de natuur en landschappen en anderzijds filosofische betogen, waarbij hij diepzinnig formuleert in lange volzinnen.

Het boek begint met een citaat uit 1945 van John Maynard Keynes, een van de belangrijkste grondleggers van het gereguleerde marktkapitalisme. Het luidt: “De dag is niet ver meer dat het economische vraagstuk naar de achterste rij zal worden verwezen, waar het thuishoort. Dan zullen hart en hoofd zich weer met onze eigenlijke problemen bezighouden: de vraag naar de zin van het leven en menselijke relaties, de schepping, ons gedrag en de religie”.
Deze uitspraak is de beste inleiding op het boek want de eerste hoofdstukken gaan over levensgeluk, de werkelijke waarde van het leven, de economie van het levensgeluk alsof de voorspelling van Keynes al realiteit is geworden. Weber maakt duidelijk dat niet economische groei, of meer materiële goederen/bezittingen ons werkelijk gelukkig maken. Integendeel, het maakt ons afhankelijk en onvrij.

Het kernhoofdstuk gaat over de tien geboden van een humanistische economie gebaseerd op: vrijheid, verbondenheid, waarachtigheid, grenzen, onvoorwaardelijkheid, kleinschaligheid, productiviteit, integriteit, werkelijkheid en eeuwigheid.
Als alternatief voor het doorgeschoten neo-liberalisme gebruikt Weber meestal de term humanistische economie omdat het draait om het welzijn van de mens (nu en toekomstige generaties) maar hij gebruikt ook termen als humanistische ecologie, ecologische economie en in de titel Biokapitaal. Dat is verwarrend en daarom vind ik de titel wat ongelukkig gekozen.

Weber maakt duidelijk dat het neo-liberalisme, de “laisser faire” benadering in de economie, eigenlijk de toepassing is van het Darwinisme. De natuur (en de economie) moet volledig zijn gang kunnen gaan. De evolutie is het natuurlijke gevolg van processen van concurrentie en aanpassing en zo zorgt ook de markt voor de beste economische resultaten.
Als bioloog stelt Weber echter dat de natuur en ook de economie juist duidelijke grenzen nodig hebben om gezonde kringlopen en voldoende diversiteit voort te brengen. Vandaar dat de term ecologische economie, beter dan humanistische economie, deze denkwijze het beste samenvat. Een economie die zich verantwoordt gedraagt binnen een ecologisch systeem of ecologische randvoorwaarden. Weber hecht daarom ook zeer aan de benadering van de Duitse chemisch ingenieur Baumgarten en de Amerikaanse architect McDonough, bekend geworden in het principe Craddle to Craddle(en gelijknamige boek). Producten en productieprocessen zouden zodanig ontworpen moeten worden dat afvalproducten of volledig zonder kwaliteitsverlies hergebruikt kunnen worden óf als voedingstof voor de natuur dienen.
Alleen zo kun je grondstoffen duurzaam hergebruiken en zijn economische activiteiten een weldaad voor de natuur en het ecosysteem.
De auteur gebruikt ook op meerdere plaatsen het voorbeeld van de biologische of ecologische landbouw. Een landbouwmethode die gezonde, natuurlijke producten voortbrengt zonder schade aan het ecosysteem. De gangbare, meestal grootschalige, landbouw daarentegen gebruikt grote hoeveelheden kunstmest, zware landbouwwerktuigen en gewasbeschermings-middelen (lees onkruidverdelgers) die de aarde en de natuur uitputten en zelfs zware schade toebrengen. Weber heeft kennelijk nog nooit gehoord van de biologisch dynamische landbouw, die nog verder gaat door het gebruik van preparaten die de bodemkwaliteit verbeteren en rekening houdt met planetaire cycli bij het zaaien en oogsten van gewassen.
Weber beweert zelfs dat onderzoeken in ontwikkelingslanden hebben aangetoond dat de omschakeling naar ecologische landbouw gemiddeld leidt tot een productieverhoging van ruim 90% (bron: McKibben 2007 “Deep Economy” en ook “Het einde van de natuur”Anthos Baarn).

Het voert te ver om alle 10 geboden uitgebreid te bespreken. Een aantal zal ik wel aanhalen.
1e Gebod: Vrijheid. “Een zo groot mogelijke autonomie van de individuele participant is de fundamentele voorwaarde voor een humanistische economie”. De vrijheid zal gezond werken in relatie tot het 2e gebod Verbondenheid. Er moeten ook duidelijke grenzen gesteld worden, terugkoppelingen noemt Weber dat. “Een opgedeeld economisch systeem waarbij de kleine bestanddelen elkaar wederzijds controleren, met elkaar concurreren en elkaar ondersteunen. We hebben duidelijke doelen nodig die niet door de overheid worden bepaald maar waarvan de totstandkoming aan de participanten wordt overgelaten”. Dit komt heel dicht in de buurt van wat Rudolf Steiner genoemd heeft de noodzaak van een associatieve economie.
Producenten, handelaren en consumenten overleggen onderling over hoeveelheid, kwaliteit en prijs van benodigde producten in een associatie.
3e Gebod: Waarachtigheid. Weber pleit hier voor transparante prijzen, waarbij alle kosten van natuur, milieu en samenleving ook meegenomen worden. “Internaliseer alle kosten”, Als de prijzen vrij mogen weerspiegelen waar schaarste en vraag heersen, zou het gebrek aan stabiliteit in de dampkring en de ecosystemen ook in de werkelijkheid zichtbaar worden. Maar zo beweert Weber de transparantie kan niet alleen door middel van prijzen bewerkstelligd worden. “Het vraagstuk van het algemeen of gemeenschappelijk bezit (de prestaties die de natuur levert) speelt ook een rol, die zullen kunstmatig ook in de prijzen meegenomen moeten worden”.
4e Gebod: Grenzen. “Een gezonde economie kan alleen functioneren als er een efficiënte verdeling van goederen is én de grondstoffen en goederen van de aarde rechtvaardig over alle bewoners van de aarde worden verdeeld!” Weber introduceert daarvoor Trusts, los van de overheid en de economie staande organisaties, die het algemeen bezit en beheer bewaken. Zo noemt hij natuurtrusts voor het beheer van water en natuur en een dampkringtrust, waar rechten geveild worden voor alle stoffen die in de atmosfeer terecht komen. Hij pleit zelfs voor een biodiversiteitstrust. Het menselijk erfgoed moet beschermd worden en mag geen particulier eigendom zijn! “Behalve de dampkring, landschappen, wateren, natuurgebieden en de genetische informatie over mensen en andere levensvormen, zouden we ook de infrastructuur van de samenleving( wegennetten, gezondheidszorg, informatienetwerken, cultuur en het financiële bestel) als gemeenschappelijk bezit moeten zien”.
Ook hier is het maar een kleine stap naar het gedachtegoed van R.Steiner die alle grond, natuur en productiemiddelen wilde onteigenen en in handen leggen van Stichtingen of Trusts. Dat moet een definitief einde maken aan de zelfverrijking van een kleine groep mensen die de helft van alle rijkdommen op aarde bezit.
“Grenzen stellen is een weg naar waarachtige prijzen, want grenzen signaleren schaarste”. Onder de juiste randvoorwaarden zal het wenselijke vanzelf de overhand krijgen. De tien geboden zijn daarvoor bedoeld.
De volledige overgang naar een ecologische landbouw, een volledige overstap naar een duurzame energieopwekking via zon, wind en water en de industrie als ecosysteem zijn dan de logische gevolgen.
Andere verrassende voorstellen zijn:
1. Reclames zijn een doorn in het oog van Weber. Hij pleit er niet voor om alle reclame te verbieden maar wel zwaar te belasten of beperkte reclamerechten uit te geven door een onafhankelijke organisatie die het algemeen belang bewaakt .
2. Voer direct een voorwaardenvrij basisinkomen in. Ieder burger heeft recht op een deel van de door de hele mensheid gecreëerde welvaart, die afkomstig is uit de inkomsten van de nieuwe gemeenschapssector.
3. De directe invoering van een Tobin belasting op het kapitaalverkeer of zeker op alle internationale deviezentransacties. Als dat 0,1 % zou bedragen zou dat 125 miljard dollar per jaar opleveren genoeg om de armoede in de wereld grotendeels op te lossen. De staat moet weer het beheer krijgen over de geldschepping en terughalen bij banken en financiële instellingen.
4. Het instellen van Toekomstraden (sluit aan bij het 10e gebod Eeuwigheid) . De democratie maar ook bedrijven hebben veelal een korte termijn perspectief. Naar analogie van een wijze raad van oudsten in een inheems dorp of indianenstam zou een groep van ervaren, wijze mensen over belangrijke beslissingen van de overheid een veto kunnen uitspreken. In Zwitserland, in de kantons Waadtland en Graubünden, bestaan ze al. “Deze organen hebben tot taak politieke besluiten te toetsen aan hun ecologische, sociale en technologische effecten voor de toekomst”.

Het laatste hoofdstuk van het boek gaat over de betekenis van een ecologische economie als anti-utopie. Weber maakt duidelijk dat het (neo-) liberalisme met de zogenaamde onzichtbare hand volgens Adam Smith wel een utopie is gebleken. Het najagen van individuele economische belangen op een vrije markt leidt niet tot een gemeenschappelijk nut/welzijn. Juist de ongebreidelde economische groei heeft grote schade toegebracht aan de mens, de natuur en het milieu. We hebben een economie met duidelijke grenzen nodig!

Thorbeckelezing

2010-04-13T04:30:00.000-07:00

Onderstaand artikel is geplaatst op de SP website, afdeling Eindhoven, in de rubriek nieuws vanaf 13 april 2010

Jan Marijnissen houdt Thorbeckelezing 2010

Vandaag houdt SP partijleider Jan Marijnissen de 9e Thorbeckelezing in de oude vergaderzaal van de Tweede Kamer in Den Haag.
De titel luidt:”Dimmen of gasgeven : Hoe de parlementaire democratie overeind te houden in moeilijke tijden?”
Marijnissen treedt daarmee in de voetsporen van andere bekende politici en professoren. In 1998 heeft Frits Bolkenstein de reeks geopend . De meest bekende lezing was die van Hans van Mierlo “Democratie en politieke vernieuwing” in 2000. Bij zijn recente overlijden werd dit verhaal nog geroemd als het geestelijke fundament van D’66.
Jan Marijnissen is de directe opvolger van Hans Wiegel, die in 2008 de laatste Thorbeckelezing hield met de titel: “Hoe de boel bij elkaar te houden in turbulente tijden”? De titels vertonen grote overeenkomsten, maar de inhoud zal waarschijnlijk sterk van elkaar verschillen.
De meer bekende lezingen waren van Gerd Leers in 2005 met “Leiderschap in bange dagen” en Piet Hein Donner in 2007 met als titel:” Politieke vernieuwingen helpen ons niet vooruit”.
De lezingen zijn zo opgezet dat er behalve een hoofdspreker ook een 2e lezing, een zogenaamd co-referaat, wordt gehouden. Dat zal vandaag gedaan worden door filosoof en publicist Bart Jan Spruyt, waarna een debat wordt gehouden.
Verder wordt er op deze dag ook de Thorbeckeprijs voor welsprekendheid aan een politicus uitgereikt.
Juist in deze verkiezingstijd een mooie gelegenheid voor de SP om haar eigen visie over bestuurlijke dilemma’s naar voren te brengen.

In het algemeen wordt bij bestuurlijke vernieuwing veelal gedacht aan een gekozen minister-president of burgemeester en ook meer invloed van de burger op de politieke besluitvorming via een verplicht of raadgevend referendum.
Verder is er dan de discussie over de zin/functie van de Eerste Kamer of het inkrimpen van het aantal zetels in de Tweede Kamer. Recent is daar ook nog de discussie bijgekomen over het aantal ministeries en de samenvoeging van provincies en waterschappen. Zo is ook de SP voorstander van opheffing van waterschappen en deze onderbrengen bij provincies omdat het goedkoper en democratischer is. Het socialistische programma pleit ook voor minder ministeries waardoor een betere samenwerking en samenhang in beleid mogelijk wordt.

In het SP verkiezingsprogramma 2010-2015 is hoofdstuk 3 ”U moet het zeggen” het gedeelte dat gaat over democratie en bestuur. Daarin pleit de SP voor meer zeggenschap aan de burger o.a. via landelijke, regionale en gemeentelijke referenda. Zo was de SP ook voorstander om de Europese grondwet voor te leggen aan een volksraadpleging, wat echter niet gebeurd is uit angst voor een afwijzing zoals de eerste keer.
Het AOW voorstel en privatiseringsvoorstellen in de zorg, openbaar vervoer, energiebedrijven en woningcorporaties zouden in een referendum ook zeker gesneuveld zijn.
De SP pleit vooral voor een grondwettelijk recht van petitie, zodat burgers meer grip krijgen op het parlement. Indien voldoende burgers een bepaald onderwerp belangrijk genoeg vinden moeten de volksvertegenwoordigers er ook iets mee doen.
Jan Marijnissen zal mogelijk deze punten maar vooral ook een hele persoonlijke visie naar voren brengen.

SP en Verkiezingen

2010-04-13T01:46:00.000-07:00

Onderstaand artikel is geplaatst op de SP-website, afdeling Eindhoven, bij de rubriek "ingezonden" vanaf 1 april 2010

Verkiezingsprogramma 2010-2015

Begin april heeft de SP haar concept verkiezingsprogramma aan de pers gepresenteerd. De reacties waren deels voorspelbaar, maar soms ook teleurstellend. Een aantal media en kranten noemden het programma klassiek.
Als dat over je meubilair wordt gezegd dan bedoelt men meestal ouderwets maar ook gedegen of robuust (van zwaar eikenhout gemaakt) en dus "lange tijd meegaat".
In die betekenis is de kwalificatie nog positief te noemen. Roemer liet ook voor de pers weten deze kwalificatie op te vatten als een compliment: "Men weet waar men bij de SP op kan rekenen".
Soms bedoelt men klassiek ook in de betekenis van conservatief. Dan wordt het voorbeeld aangehaald dat de SP (samen met de PVV) tegen verhoging van de AOW leeftijd is, tegen versobering van de sociale wetgeving en ook tegen versoepeling van de ontslagregelingen.
Ook hier past echter de positieve betekenis van conservatief namelijk "behoud van het goede" en niet dat de SP tegen alle veranderingen zou zijn. Integendeel, het nieuwe programma bevat tal van vernieuwings- en verbeteringsvoorstellen maar wel sociaal en rechtvaardig.
Het algemene motto was "een beter Nederland voor minder"!

De grootste, rechtse krant van Nederland, de Telegraaf, heeft het programma goed begrepen want zij kwamen met de kop "Succes wordt door SP fors afgestraft". Deze spreekbuis van de financieel welgestelden wil het publiek nog steeds doen geloven dat de rijken dat alleen te danken hebben aan hun succes en ondernemingszin.
Zij worden nu "gestraft" door een nieuw voorgestelde topbelasting van 65% en een verhoging van het bestaande toptarief van 52 naar 55%. Verder wordt de winst- of vennootschapsbelasting bij bedrijven verhoogd van 23 naar 30% en de renteaftrek beperkt tot 30% van het bedrijfsresultaat. De SP kiest er ook voor om de hypotheekrenteaftrek alleen nog maar te garanderen tot een hypotheeksom van maximaal €350.000,-. Daarboven vervalt de renteaftrek geleidelijk over een periode van 10 jaar.
Dat is echter geen straffen zoals de Telegraaf suggereert, maar een kwestie van de lasten eerlijk verdelen. Met een mooi woord ook wel solidariteit genoemd.
Het is trouwens ook zo dat rijkdom niet alleen een kwestie is van (economisch) succes. Het kan ook gaan om geërfd vermogen of "gegraai aan de top" vanwege het feit dat regelgeving nog steeds ontbreekt. Het CDA en de VVD hebben dat steeds tegengehouden.

In het nieuwe tv-programma "Oog in oog" van Sven Kockelman, afgelopen zondag, was Emile Roemer de eerste gast. Hij werd flink aan de tand gevoeld en moest op een enkel punt een antwoord schuldig blijven. Zo werd Roemer gevraagd naar een toelichting op een nieuw programmapunt, namelijk het streven naar wetgeving voor een inkomensplafond in het bedrijfsleven. Dat is inderdaad een nieuw voorstel dat veel verder gaat dat alleen de discussie over het aan banden leggen van de topinkomens in de publieke en semipublieke sector via de zogenaamde Balkenendenorm. De echte vraag is natuurlijk of de overheid op deze manier wel kan ingrijpen in het bedrijfsleven. Velen denken dat de overheid dat niet kan, maar vergeten daarbij dat de overheid dat al eerder heeft gedaan door een wettelijk minimuminkomen of loon, gerelateerd aan leeftijd, vast te stellen en dat jaarlijks ook te indexeren.

De stap naar een wet voor een maximumloon en ondernemersinkomen wordt juist door een meerderheid van de Nederlandse bevolking als zeer wenselijk beschouwd en zou daarom ook in de Tweede kamer een meerderheid moeten kunnen krijgen. Als het verschil tussen een dergelijk maximum en minimuminkomen dan ook nog hooguit een factor 10 of 12 zou bedragen, dan zouden we de enige Nederlandse econoom Jan Tinbergen, die de Nobelprijs heeft gekregen, eren. Tinbergen pleitte zelfs voor een factor 7.
Het is jammer dat Emile Roemer het belang van dit punt niet kon toelichten.
Juist de huidige inkomensongelijkheid is een doorn in de ogen van veel mensen en leidt tot frustratie en ongenoegen tegenover de politiek die er niets aan doet of vooralsnog wil doen.
Voor een werkelijk sociale en solidaire samenleving is deze stap echter noodzakelijk en minstens zo belangrijk als verbeteringen in het democratische stelsel en herstructurering van de overheid.

A new fair & green Deal !

2010-01-26T04:07:00.000-08:00

Onderstaand artikel is geplaatst op de SP-website, afdeling Eindhoven, in de rubriek Ingezonden op 25 januari 2010

Commissiewerk
Nu de openbare hoorzittingen van de commissie, die onderzoek doet naar de oorzaken van de financiële crisis, onder leiding van De Wit Tweede Kamerlid van de SP, volop bezig zijn krijgen we een aardig beeld van de complexiteit van het onderwerp. Op vele fronten is er iets flink mis gegaan al zie je juist nu dat de verschillende partijen de vinger naar de ander wijzen.

De banken hebben onverantwoord gehandeld: ze hadden een veel te laag eigen vermogen (kernkapitaal) en met spaargeld en obligaties hebben ze vele ondeugdelijke producten (verpakte slechte hypotheken) verkocht. Ook hielden ze allerlei posten buiten de balans die niet opgemerkt of gecontroleerd konden worden door accountants. Ook het beloningsbeleid met bizarre topbonussen en “gouden” afvloeiingsregelingen zetten handelaren en managers aan tot risicovol gedrag. Dat alles om nog groter en nog meer rendement te halen.

Een ratrace die ergens moest eindigen, zoals nu ook gebeurd is. Helaas zijn de kosten nu voor de samenleving, terwijl de winsten grotendeels voor de banken zelf waren.
Banken en andere financiële instellingen konden dit allemaal doen omdat het toezicht heeft gefaald en het rentebeleid van de centrale banken zodanig was dat zij konden lenen tegen de laagste rentepercentages.

De overheid heeft ook gefaald door de banken nu grootschalig te steunen met gemeen- schapsgeld, terwijl een faillissement beter was geweest. Natuurlijk gaat dat ook met pijn gepaard zoals verlies van werkgelegenheid en geld voor personen en bedrijven die grote bedragen hadden uitstaan. Met de garantieregeling zouden kleine spaarders echter wel hun geld terugkrijgen. Bij een doorstart zouden de gezonde onderdelen dan een nieuwe kans krijgen.

Nationaal maar ook internationaal worden nu maatregelen genomen om herhaling te voorkomen. Er komen hogere eisen voor het eigen vermogen (Basel akkoord), er worden meer beperkingen gesteld aan de bonussen en er komt een strenger internationaal toezicht.
President Obama gaat in de VS nog verder door een extra belasting op te leggen aan banken, om het gemeenschapsgeld terug te halen nu de banken toch weer gigantische winsten maken.
Obama wil ook een scheiding aanbrengen tussen gewone spaarbanken en zakenbanken, zodat er niet meer risicovol gehandeld kan worden met spaargeld. Als laatste mogen banken niet meer onbeperkt groeien, nog maar tot een maximaal marktaandeel van 10%. Wouter Bos heeft deze extra maatregelen gelukkig ook toegejuicht zodat het hopelijk later kan leiden tot algemene internationale afspraken. Maar is dat allemaal genoeg ?

Er zal pas echt iets fundamenteels veranderen als we ook de enorme virtuele kapitaalstromen aan banden leggen, die vele malen groter zijn dan de kapitaalstromen in de reële economie.
Stromen van elektronisch geld dat in fracties van seconden de wereld over gaat om te speculeren in valutawisselingen, grondstofprijzen, aandelenkoersen, ja zelfs regimewijzingen!
Dat dit wereldwijd tot enorme catastrofen heeft geleidt kunnen we nalezen in het goed gedocumenteerde boek “De shockdoctrine“ van onderzoeksjournalist Naomi Klein .

Dat beurshandelaren winst kunnen maken bij stijgende prijzen of koersen kan iedereen zich wel voorstellen. Het perverse spel van “short gaan” betekent echter ook dat zij winsten kunnen maken als prijzen of koersen dalen! Het is zoiets als iemand de put inpraten. Bovendien is dan de verleiding groot om ook geruchten te verspreiden waardoor ook de koersen of prijzen daadwerkelijk dalen. Dan is het echt crimineel gedrag

Om dat allemaal aan te pakken hebben we wijze wereldleiders nodig die strenge wetgeving opstellen zoals president Rooseveldt dat gedaan heeft na de Tweede Wereldoorlog.

Daardoor hebben we wereldwijd tot aan het begin van de jaren zeventig
van de vorige eeuw een enorme groei van de economie en de welvaart gehad.
We moeten allemaal gaan inzien dat het geldverkeer de slagader is van een samenleving! Geld geeft mensen een inkomen en dus een bestaan, geeft bedrijven de kans om te investeren en nieuwe producten te ontwikkelen en legt de basis voor een samenleving waar onderwijs, gezondheidszorg, wetenschap, kunst en cultuur kunnen floreren.
Het bankieren moet weer een saai maar deugdzaam beroep worden in dienst van de samenleving. Net zoals een arts, een leerkracht en een politieagent hun kwaliteiten en energie inzetten voor de ander, de gemeenschap . Een “new fair & green deal” is nu nodig en dat is pas het begin van een solidaire samenleving !

Fair & Green Deal

2010-01-04T13:06:00.000-08:00

Onderstaand artikel is geplaatst op de SP-website afdeling Eindhoven in de rubriek "Ingezonden" op 4 januari 2010

Duurzame Economie

Op donderdag 21 januari aanstaande zal aan de Universiteit van Tilburg de 3e conferentie plaatsvinden georganiseerd door een werkgroep van hoogleraren en maatschappelijke organisaties. De organisatie is in handen van het platform duurzame en solidaire economie onder leiding van professor Lou Keune.

Al eerder is hierover geschreven op dit weblog onder de titel "Duurzame economie".

Dit jaar is het thema "Fair & Green Deal, voorstellen voor een urgentie programma", en verwijst daarmee indirect naar de overheidsplannen van de VS regering en president Roosevelt na de grote depressie in de jaren 30 van de vorige eeuw onder de sprekende naam "New Deal".

De heersende crisis vroeg toen om stevige maatregelen om de economie uit het dal te trekken, de werkgelegenheid te stimuleren en de schrijnende armoede te verhelpen.

De wanhopige, economische situatie in combinatie met de substantiële, democratische winsten in de verkiezingen van 1932 maakten dat Roosevelt uitzonderlijke invloed had over het Amerikaanse congres gedurende de eerste maanden van zijn regering. Hij gebruikte deze invloed om snel een aantal uitzonderlijke maatregelen door te drukken om het wankelende banksysteem te stutten, de beurs te hervormen, de werklozen te hulp te komen en herstel van landbouw en industrie te bewerkstelligen.

Iets dergelijks hebben we in deze tijd ook nodig zo vinden een aantal hoogleraren om de wereldwijde financiële, economische, milieu-, energie- en armoedcrisis aan te pakken, te beginnen in Nederland . De eerdere conferenties hebben wel steunbetuigingen opgeleverd vanuit de politiek. Premier Balkenende heeft ook schriftelijk gereageerd dat hij de aanbevelingen mee zal nemen in zijn beleid.

De Sociaal Economische Raad heeft inmiddels van de regering de opdracht gekregen om met een advies te komen voor nieuwe graadmeters en indicatoren van duurzame en sociale groei. Die moeten als vervangers gebruikt gaan worden voor de huidige eenzijdige groei-indicator bruto binnenlands product (BBP).

Belangrijkste spreker op het congres is David Korten die een inleiding zal verzorgen. Deze voormalige professor aan de Harvard Business School is vooral bekend vanwege zijn laatste boek "Agenda for a new economy: from phantom wealth to real wealth".

Hij beweert dat de crisis is veroorzaakt door de bankiers van Wall Street. Zij hielden zich bezig met het creëren van 'phantom wealth': rijkdom die slechts bestond op de beurzen van Wall Street. Door deze fantoomrijkdom leek het alsof de economie constant aan het groeien was, terwijl het voor burgers juist zwaarder werd om de eindjes aan elkaar te knopen.

Volgens Korten moeten we van 'Wall Street' naar 'Main Street'; we moeten terug naar de basis waarin waarde wordt geproduceerd doordat er echte economische groei wordt gerealiseerd. Een economie die gebaseerd is op lokale gemeenschappen en die erop gericht is om het leven van alle mensen beter te maken, niet slechts om winst te maken. Een ambitieus verhaal, waarbij de vraag gerechtvaardigd is of hier ook politiek en maatschappelijk draagvlak voor bestaat: zijn we bereid om over de stappen op een andere manier van organisatie van onze economie? Hoe maak je die omslag en valt die überhaupt te realiseren? En wat betekent dat voor de mensen in ontwikkelingslanden, profiteren die hier ook van?

Eerdere boeken van Korten zijn "When Corporations Rule the World" en "The Great Turning: From Empire to Earth Community".

Verder zal er een internationaal debat plaatsvinden tussen J.Spangenberg (Sustainable Europe Research Institute), W. Wiertsema (ENDS) en twee Belgische wetenschappers van de Universiteit Brussel en Gent.

In de middag een parallelle paneldiscussie over een aantal verschillende onderwerpen zoals:
•mondiale herverdeling en eerlijke handel
•fair en green deal
•werkgelegenheid en inkomens
•hervorming financiële bestel
•welvaart en welzijn eerlijk meten.
Kortom een aanrader voor alle mensen die een solidaire samenleving nastreven !

Wat zijn Duurzame Produkten?

2009-12-10T06:30:00.000-08:00

Onderstaand artikel is gepubliceerd op de SP website afdeling Eindhoven in de rubriek Ingezonden op 10 december 2009

Hoe Duurzaam is DSM??

In de media duikt de naam van DSM regelmatig op als het gaat om duurzaamheid .
Ook de nieuwe bestuursvoorzitter Sijbesma wordt vaak gevraagd naar zijn visie op Maatschappelijk Verantwoord of Duurzaam Ondernemen.

Sijbesma gebruikt daarvoor dan ook graag het bijbelse begrip van goed rentmeesterschap. Je mag de aarde niet zo uitwonen dat de volgende generatie(s) geen levenskansen meer heeft. Een mooi principe.
DSM vermeldt dan ook trots op haar website dat zij weer in de top geëindigd is van de Dow Jones Sustainability World Index . Ze zijn eerste geworden in de sector chemie en vierde als je alle sectoren rangschikt.
In een recent artikel in het NRC (8 december j.l.) noemt Sijbesma het product waar hij het meest trots op is de Stanyl ForTii, een nieuw ontwikkelde kunststof die zelfs bij 300 graden Celsius niet vervormt en niet in brand vliegt. Daarom is dit materiaal ideaal in auto’s onder de motorkap als vervanging van (eindige) metalen en veel lichter in soortelijk gewicht . Daardoor kan het brandstofgebruik bij nieuwe auto’s met dit materiaal weer omlaag. Dat is milieuwinst!
Er wordt niet vermeldt of deze nieuwe plastic uit fossiele stoffen (aardolie) gewonnen wordt, want dát is niet duurzaam. Ook niet wat de milieu- en gezondheidsschade is bij productie, gebruik en afvalverwerking ? Is deze kunststof biologisch afbreekbaar of zonder kwaliteitsverlies volledig “her” te gebruiken (Craddle to craddle principe)?
Daarover wordt allemaal niet gerept en dus blijf je als lezer met vraagtekens zitten. Is dit dan het paradepaardje?

Een veel beter verhaal is de samenwerking met het wereld voedselprogramma van de Verenigde Naties waar DSM al sinds 2007 aan meewerkt. In ontwikkelingslanden bestaat op grote schaal ondervoeding en slechte voeding waardoor vitaminetekorten ontstaan en ziektes het gevolg zijn. DSM als grootste (synthetische) vitamineproducent ter wereld levert nu speciale drankjes en supplementen met vitaminen waar in een bepaald gebied een gebrek aan bestaat. Daarmee helpen ze daadwerkelijk de noden in de wereld te verlichten.

Nog veel ernstiger is echter het feit dat DSM en andere chemiebedrijven al decennialang niet afbreekbare , sterk vervuilende (chloorverbindingen) en gezondheidsbedreigende plastics (PE,PP en PVC) hebben geproduceerd die nu in de Atlantische oceaan op twee plaatsen maar blijven rondcirkelen en uiteindelijk op alle stranden in minuscule deeltjes terecht komen.
Als het huidige principe : ”de vervuiler betaalt” geldt waarom moeten de kunststofchemiebedrijven dan niet via een extra milieubelasting de taak krijgen deze vervuiling in zee op te ruimen en de stranden te reinigen ?
Daarnaast via de wet een verbod op het produceren van niet afbreekbare en niet volledig her te gebruiken plastics.

Het is goed dat er nu in Nederland een landelijke campagne is gestart om plastic gescheiden in te zamelen. De gemeenten zijn belast met de uitvoering en zo staan er in Valkenswaard bij winkelcentra al containers voor plastic afval. Je moet wel een deskundige of chemicus zijn om het onderscheid te kunnen maken welke plastics wel en welke er niet in gegooid mogen worden. Dat is jammer en bovendien is het eigenlijk al veel te laat en ook niet voldoende.
Met zetmeelmoleculen (wel hernieuwbaar en dus duurzaam) kunnen kunststofvervangers gemaakt worden die wél biologisch afbreekbaar, composteerbaar zijn en geen schade toebrengen aan het milieu. DSM kan dus nog heel veel verbeteren op duurzaamheidsgebied.

Gemeente Eindhoven en Duurzaamheid

2009-12-03T06:03:00.000-08:00

Onderstaand artikel is verschenen op de SP-website afdeling Eindhoven in de rubriek nieuws op 4 december 2009

Politiek en Bedrijfsleven werken samen aan Duurzaamheid

Dinsdagmiddag 1 december 2009 vond er in het Duurzaamheidcentrum ICSE (in de Philips Lichttoren) een strategiebijeenkomst plaats om Gemeentepolitici en ambtenaren in contact te brengen met Ondernemers en Deskundigen op het gebied van Duurzaamheid en Craddle to Craddle.

Initiatiefnemer voor deze bijeenkomst was SP gemeenteraadslid B.Gerard, die daarom van organisator de heer Gloudi als eerste het woord kreeg.
Gerard benadrukte dat de gemeentelijke plannen zoals een klimaatneutraal Eindhoven en een plan voor afvalloos produceren een brede instemming hebben gekregen in de Raad maar dat het ook ambtelijke lange termijnplannen zijn.
De gemeenteraad heeft echter ook behoefte aan concrete voorbeelden en inzichten op het gebied van duurzaamheid. Hij hoopte daarom dat er door deze bijeenkomst een goede basis wordt gelegd voor samenwerking tussen bedrijfsleven en gemeentelijke overheid op het gebied van duurzaamheid.

Met een opkomst van ongeveer zestig deelnemers, waaronder dertig mensen uit het bedrijfsleven en ruim twintig uit de gemeentelijke politiek was de middag zeer geslaagd, al merkte iemand wel op dat duurzaamheid kennelijk een mannen- onderwerp is gezien het geringe aantal vrouwen.

Daarna was het woord aan de heer Close, oprichter van Stichting “De stad van Morgen”, een platform voor specialisten om te streven naar een duurzame stad.
Na een korte uitleg van het initiatief overhandigde hij het “duurzaamheids-stokje” aan wethouder van Merrienboer, die als gespreksleider optrad.

Dit stokje is voor het eerst uitgereikt aan Balkenende tijdens de jaarlijkse Dag van de duurzaamheid 9-9-09. Door het stokje steeds door te geven wordt gehoopt dat de aandacht voor duurzaamheid als een milieuvriendelijke inktvlek door
Nederland stroomt.
Close refereerde ook aan bioloog professor Lovelock, de milieugoeroe en schrijver van het boek de Gaia-hypothese (1979), die de aarde als levend organisme beschouwt. Bij het verschijnen van zijn recente boek “De wraak van Gaia” (2007) deed hij in de media nog een dringende oproep aan alle mensen om samen te werken om het milieu en het ecosysteem te redden. Het is vijf voor twaalf !
Close sloot zijn inleiding af met een belangrijke boodschap. “Duurzaamheid is meerwaarde geven aan de klant en burger” en levert een viervoudige winst op: winst voor de maatschappij, de gemeente, natuur & milieu én de burgers !

Voor de biologische broodjes en drankjes kwamen daarna een aantal ondernemers aan het woord die vertelden hoe zij werken aan principes van Craddle to Craddle (C2C) en duurzaamheid. Na de pauze was het onderwerp duurzame energie en energiebesparing.

De ondernemer hr. van Veldhoven van EuroCeramics en producent van keramische rioleringssystemen is al sinds twee jaar C2C- gecertificeerd.

De uitgangspunten van C2C zijn beschreven in een gelijknamig boekje van Michael Baumgarten (ex-directeur Chemie van Greenpeace) en de Amerikaanse architect William McDonough. In hun visie zouden producten zodanig moeten worden ontworpen dat zij zonder kwaliteitsverlies volledig (eeuwig) hergebruikt kunnen worden of als biologisch afbreekbaar afval als voedingsstof voor het milieu dienen.
Het boekje dat zij schreven was ook C2C waarbij het papier gemaakt is van zetmeelmoleculen en de inkt vervangen is door een milieuvriendelijke stof. Bijkomend voordeel is dat het boekje waterafstotend is en bij een hogere temperatuur zomaar schoon te wassen is om hergedrukt te worden. Wil je het boekje niet meer dan gooi je het gewoon op de composthoop.
Inmiddels hebben zij met hun adviesbureau vele ondernemingen geholpen.

Bij EuroCeramics is het nu ook zo dat het afval of restmateriaal dat tijdens het bakproces ontstaat gewoon weer als grondstof kan dienen. Ook de riolerings-systemen aan het einde van de levensduur kunnen weer hergebruikt worden.
Daarmee bespaart het bedrijf dus dure grondstoffen en heeft in de toekomst mogelijk helemaal geen nieuwe grondstoffen meer nodig. Duurzaamheid is dus vooral ook economisch efficiënt en hoeft daarom ook niet duurder te zijn dan andere producten.
Ondernemer van Veldhoven noemde ook de afspraak dat gemeenten (en ook provincies) vanaf 2010 voor 50% duurzaam moeten inkopen en de landelijke overheid zelfs voor 100%. Het wettelijke verplichte Europese aanbestedingsbeleid zet C2C echter niet op voorsprong. De goedkoopste is zeker niet altijd de beste en een ondernemer moet ook een winstmarge hebben.
Verder werd geconstateerd dat C2C ook (nog) niets zegt over CO2 uitstoot (broeikasgas) of het energiegebruik. Dat zijn factoren die voor duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen wél van belang zijn.
Van Veldhoven deed zelfs een welgemeende oproep aan de partijen om hun partijpolitieke verschillen aan de kant te zetten en samen te handen ineen te slaan om meteen te gaan werken aan een duurzame stad en land.

De tweede ondernemer Starren van het kantoorinrichtingbedrijf OCS/Steelcase vertelde over hun ervaringen om duurzaamheid en C2C in praktijk te brengen.
Steelcase was het eerste bedrijf wereldwijd dat C2C gecertificeerd werd in 2006 en modieus en duurzaam vormgegeven bureaumeubilair heeft . Zij hebben als bedrijf ook het hele duurzaamheidcentrum ICSE ingericht.
Starren benadrukte dat C2C bedrijven ook stimuleert om na te denken over de hele productieketen: van ontwerp tot afvalverwerking, de totale levenscyclus.
Een aardige stelling was ook dat van Gansewinkel in de toekomst geen afvalverwerker meer is maar grondstofleverancier!

Daarna was er veel tijd om met elkaar in gesprek te gaan en vragen uit het publiek te beantwoorden. Gezien de aard van de vragen was het meteen duidelijk, dat er veel kennis onder de toehoorders aanwezig was en kwam men al snel bij de echte dilemma’s.
- Moet C2C ook lokaal gemaakt worden? De transportafstand is niet alleen belangrijk maar ook CO2 uitstoot.
- Hoe streng zijn de criteria van de overheid voor duurzaam inkopen (niet dus)?
- Zouden C2C producten niet beter gehuurd of geleased moeten worden in plaats van verkocht? Ja, dat zou beter zijn want dan blijven producten in bezit van de producenten.
- Meerdere vragen gingen ook over de gemeentelijke rol van afvalinzameling en beheerder infrastructuur waaronder riolering.
Moet dat niet overgeheveld worden naar bedrijven? Ja, dat zou goed kunnen.

Wethouder van Merrienboer bleek een goede gespreksleider te zijn en was inhoudelijk natuurlijk goed op de hoogte.
Een inspirerende middag met dank aan de SP afdeling Eindhoven.

Centrum voor Duurzaamheid & 40 jaar COS

2009-11-30T04:55:00.000-08:00

Onderstaand artikel is verschenen op de SP website Afdeling Eindhoven op 30 november 2009 in de rubriek nieuws

Internationale Samenwerking en Duurzaamheid
Op vrijdag 27 november 2009 vond er in het nieuwe Eindhovense duurzaamheidcentrum ICSE ( International Center for Sustainable Excellence)
een drukbezochte bijeenkomst plaats ter gelegenheid van het 40 jarig bestaan van het Centrum van Ontwikkelingssamenwerking (COS) dat ook in het ICSE is
gevestigd.

Het ICSE is gehuisvest op de eerste verdieping van het gebouw Philips Lichttoren, dat van oudsher symbool staat voor het industriële lichttijdperk.
Dit gebouw zou vanaf nu symbool kunnen gaan staan voor duurzaamheid en economische mondiale ontwikkeling!
Het centrum is ingericht als museum en conferentieplaats waar allerlei duurzame, craddle-to-craddle en fairtrade producten zijn te bezichtigen variërend van een kartonnen bank en kapstok tot een elektrische auto, duurzaam kantoormeubilair, copier en vloerbedekking.
Een ideale plek voor het bedrijfsleven, gemeenten en de onderwijssector om kennis te maken met de nieuwste duurzame producten en ontwikkelingen.

Het COS had voor haar jubileum ook twee gastsprekers uitgenodigd.

De eerste spreker was Paulus Jansen , SP – tweede kamerlid en woordvoerder voor energie- en klimaatzaken, waarvoor ook speciaal vele Eindhovense SP-leden waren gekomen. Ingenieur Jansen heeft zelf in Eindhoven bouwkunde gestudeerd en kent de stad goed. Hij had een gedegen presentatie over de SP visie op thema’s als globalisering, duurzaamheid en internationale solidariteit. De SP erkent de noodzaak van internationale samenwerking en ook het belang van internationale organisaties als de VN, het IMF en de Wereldbank. Verder benadrukte hij dat deze organisaties wel veel democratischer en rechtvaardiger moeten gaan functioneren. Dus bijvoorbeeld meer macht bij de Algemene Vergadering in plaats van nu de Veiligheidsraad, waar de (oude) grootmachten een vetostem hebben. Hetzelfde geldt voor topontmoetingen van wereldleiders zoals de nieuwe G20 waar ook China, India en Brazilië bij aanwezig zijn. Het is de opvolger van de Grote 8 waar deze opkomende economieën niet bij aanwezig zijn. Jansen noemde ook de Europese Unie die meer moet doen aan eerlijke vrijhandel en het afbouwen van marktverstorende landbouwsubsidies en handelsbelemmeringen . Tegelijkertijd noemde hij ook het recht van ontwikkelingslanden om nationale belangen te laten prevaleren bij het ontwikkelen van een autonome landbouw, industrie en dienstverlening.
Kamerlid Jansen, met zijn brede en gedegen internationale kennis, wilde heel erg veel onderwerpen aansnijden in een veel te korte tijd die hem was toegewezen. Daardoor ging het volgens sommige toehoorders te snel en is de materie complex en moeilijk te behappen.
Na afloop ontstond er nog een levendige discussie met de aanwezigen.
De tweede spreker was de oud-hoogleraar economie Arnold Heertje.

Een hele generatie schoolgaande jeugd heeft “zijn” economieboek als examenstof gehad. Ruim drie jaar geleden is Heertje tot het inzicht gekomen dat de gangbare economische vrije markttheorie, waar hij ook een pleitbezorger van was, grote schade toebrengt aan het milieu en de samenleving. Sinds die tijd heeft hij zich actief ingezet voor een duurzame economische theorie. Enige uitgangspunten daarvan zijn terug te vinden in het boekje “Echte economie” dat de bezoekers ook gratis werd aangeboden.

Hij is ook een van de initiatiefnemers geweest van een groep bezorgde economiehoogleraren, verenigd in het platvorm duurzame en solidaire economie, die in Tilburg in 2008 en in Antwerpen in 2009 een groots opgezet symposium hebben georganiseerd: “Op weg naar een duurzame en solidaire economie”.
Zie ook een eerder bericht op deze website in de rubriek ingezonden http://www.eindhoven.sp.nl/ingezonden/2009/thelosen6.stmhttp://www.economischegroei.net/index.php?topic=vs-ws01

De slotverklaringen zijn aangeboden aan de politiek en dat heeft ertoe geleid, zo vertelde Heertje trots, dat de SER nu de opdracht van het kabinet heeft gekregen om een advies uit te brengen over een verruimd welvaartsbegrip en meetinstrumentarium( denk aan zoiets als de global footprint)). Tot nu toe wordt vrijwel alles in de politiek/economie opgehangen aan de groei van het bruto nationaal product (BNP). Bij een overstroming of andere natuurramp stijgt het BNP geweldig omdat er veel economische activiteit nodig is om een gebied weer op te bouwen. De ontstane economische en maatschappelijke schade zien we echter nergens terug.
Een eerder SER rapport uit 2000 getiteld “De Winst van Waarden” heeft ertoe geleid dat het Ministerie van Economische Zaken een jaar later Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen als speerpunt heeft gemaakt van haar beleid. Hopelijk leiden ook de nieuwe SER adviezen tot concrete veranderingen.

Heertje weet zijn publiek altijd weer te amuseren met scherpe observaties en karikaturen van vrouwen (koopziek) en het slechte rekenonderwijs.
Met grote ernst benadrukte hij daarna dat het uitgangspunt van de economie met haar schaarse middelen volledig gericht moet zijn op de échte behoeften van mensen nu, in de toekomst en wereldwijd! Dat is de essentie van een solidaire economie en samenleving waar ook de SP zich sterk voor maakt !

Geen verhoging AOW

2009-11-12T03:22:00.000-08:00

Onderstaand artikel is gepubliceerd op de SP website afdeling Eindhoven vanaf 12 November 2009 in de rubriek Nieuws.

65 blijft 65

Op 12 november is er weer gedemonstreerd bij de Tweede Kamer na een oproep van de FNV tijdens de bespreking van het nieuwe AOW-wetsvoorstel in het parlement. Het debat was een week uitgesteld omdat de oppositie eiste dat Minister President Balkenende erbij aanwezig moest zijn.
De SP heeft ook al eerder opgeroepen door te gaan met acties en met name 21 November is uitgeroepen tot landelijke actiedag. In Eindhoven bij het Klokgebouw zal er ook een manifestatie gehouden worden in samenwerking met het FNV.
De opgestelde SP-volkspetitie "65 blijft 65" heeft inmiddels al ruim 150.000handtekeningen opgeleverd. Het wetenschappelijk bureau van de SP heeft ook een nieuw themanummer van Spanning uitgegeven geheel gewijd aan de AOW en trekt daarin duidelijke conclusies. De verhoging van de AOW leeftijd is ongewenst, onnodig en ook onzinnig !
Uit allerlei onderzoeken blijkt dat een meerderheid van de mensen tegen verhoging van de AOW leeftijd is. Het regeringsvoorstel kan daarom niet op een breed draagvlak rekenen, maar is toch door de Tweede Kamer aangenomen.
De arbeidsdeelname van mannen in de leeftijdscategorie 55-65 jaar was in 1973 nog 45%. In 2006 is dat gedaald naar zo’n 18 %. Voor vrouwen ligt dat nog veel lager, namelijk 8% voor beide jaren. Inmiddels loopt dat percentage omhoog door het afschaffen van vut-regelingen.
Toch is heel duidelijk dat er nog een belangrijke winst te behalen valt door mensen te stimuleren en te begeleiden om langer door te werken.
De AOW was en is een volksverzekering voor alle Nederlanders. De regering maakt er nu in haar wetsvoorstel een werknemersverzekering van, omdat het arbeidsverleden en de zwaarte van het werk bepalen wanneer iemand de AOW gaat krijgen.
Veel deskundigen hebben al aangegeven dat een afbakening naar de zwaarte van beroepen nooit tot een werkbare regeling zal leiden. Niet alleen fysiek, maar ook geestelijk kan werk heel zwaar zijn . Bovendien wil je ook niet dat 65 plussers nog voor de klas of als verpleegkundige aan een ziekenhuisbed staan .
Gelukkig gaat het wetsvoorstel niet direct in, maar ook niet heel geleidelijk ! Vanaf 2020 gaat de AOW leeftijd in één stap naar 66 jaar en vanaf 2025 naar 67 jaar. Dus iedereen die op 1 januari 2010 55 jaar of ouder is kan nog wel op 65 jarige leeftijd met pensioen. Pech voor mij, want ik ben een paar maanden te laat geboren!
Dit schept een grote rechtsongelijkheid!
De nieuwe pensioenregeling was nodig volgens het kabinet omdat er € 4 miljard bezuinigd moest worden. De SER kreeg de ruimte om met een alternatief plan te komen als het maar evenveel geld zou opleveren. Dat is helaas niet gelukt, omdat de werkgeversorganisaties weinig solidair waren met de vakbonden.
Enige weken geleden werden de resultaten bekend van een onderzoek uitgevoerd door de Universiteit van Utrecht onder leiding van hoogleraar Belastingrecht G.Michielse naar de afdracht van vennootschapsbelasting door multinationale ondernemingen in Nederland.
Het tv- programma Zembla besteedde er op 18 oktober jl. uitgebreid aandacht aan.
De Multinationals betalen veel minder belasting dan de wettelijke 25,5% en daardoor loopt de overheid een bedrag mis van circa € 16 miljard per jaar !! Staatssecretaris van Financiën Kees de Jager reageerde hier direct op, maar kwam met verouderde CBS cijfers (2001 tot 2006), die een veel rooskleuriger beeld schetsen. Multinationals zouden maar vier procent minder betalen dan de eis van 25,5% .
Een vreemde conclusie als je bedenkt dat juist hoge ambtenaren van de belasting-dienst eind februari 2008 al signaleerden dat de schatkist miljarden euro’s misliep aan vennootschapsbelasting bij multinationals, juist door nieuwe wetgeving die vanaf 1 januari 2007 in werking is getreden.
Eens te meer een bewijs voor de stelling “the rich pay less and the poor pay more”!
Later kwam de vakbond met het voorstel aan het kabinet om alle werknemers met een jaarsalaris van minder dan € 30.000 te "classificeren" als zwaar beroep en die dan wel op het 65e jaar met pensioen kunnen gaan. Een redelijk voorstel omdat alle lager betaalde functies ook meestal fysiek zwaar zijn en mensen met een lagere opleiding ook veel langer werken omdat ze eerder beginnen met werken dan werknemers met een hogere(en dus langere) opleiding. Daar komt nog bij dat uit onderzoek is gebleken dat mensen in de lagere sociale klasse gemiddeld 7 jaar korter leven dan mensen met een hogere opleiding en uit een hogere sociale klasse.
Het kabinet en ook de werkgevers voelen hier echter weinig voor. Dus zal het er weer op uitdraaien dat de gewone burger weer moeten opdraaien voor de gevolgen van de financiële en economische crisis en dat de banken hun riante bonussen kunnen behouden en ook de multinationals kunnen doorgaan met het maken van miljarden winsten!
Wanneer gaan we eens echt werken aan een solidaire samenleving??

Kleine banken presteren beter

2009-10-13T04:36:00.000-07:00

Onderstaand artikel is gepubliceerd op de SP website, afdeling Eindhoven in de rubriek Ingezonden vanaf 13 oktober 2009 en ingekort op de website Antrovista, rubriek nieuws vanaf 14 oktober 2009

Small is beautiful!

Na alle onrust bij het failliet gaan van de DSB bank en de grote twijfels over de toezichthouders zoals De Nederlandse Bank en de Autoriteit financiële markten, maar vooral het gebrek aan intern toezicht door de commissarissen, is er nu vooral veel kritiek op oud VVD politici zoals Gerrit Zalm en Ed Nijpels. Hoe goed waren ze op de hoogte van het interne beleid, de hoogte van de provisies bij hypotheken en omstreden koopsompolissen en wat hebben zijn eraan gedaan? Ging het hun alleen om omzet, winst en de daarvan afgeleide hoogte van hun prestatiebonus?
Hadden zij oog voor de gevolgen voor burgers/klanten?
Een onderzoek voorgesteld door het kabinet zal hier duidelijkheid over moeten geven. Mogelijk heeft dat consequenties voor de huidige functies die de beide heren nu uitoefenen bij ABN/AMRO (Zalm) en APG (Nijpels), het voormalige ambtenaren pensioenfonds.
De politiek maar ook de Nederlandse bank onder leiding van Noud Wellink heeft de afgelopen jaren een zeer coulante houding aangenomen tegenover banken en financiële instellingen. Zelfregulering was het motto, wat simpel gezegd ook “vrijheid blijheid” betekent. Te hoge persoonlijke leningen waardoor mensen in de schulden komen, de zogenaamde woekerpolissen en veel te hoge hypotheken en provisies zijn het gevolg geweest.
Het imago en vertrouwen in banken en financiële instellingen heeft een flinke deuk opgelopen. Ze worden nu graaiers en zakkenvullers genoemd.
Door de fixatie op het korte termijn zelfbelang hebben zij de maatschappij grote schade berokkend en de economie in een crisis gestort.
Daardoor zullen er veel meer wetten en regels komen op nationaal, europees en mondiaal niveau voor de eigen vermogenssituatie, het risicobeleid, bonussen en verscherpt toezicht.
Interessant in dit verband is ook een onderzoek van SNL Financial naar de prestaties van Amerikaanse banken waarbij een onderscheid is gemaakt tussen grotere en kleinere banken.
De grens lag bij een totaal aan bankbezittingen van 5 miljard dollar. Daarmee vergeleken is de DSB bank maar een kleintje.
Grotere banken haalden in de eerste helft van 2009 een gemiddeld rendement op hun aandelenkapitaal van 3,15 % en een gemiddeld rendement op hun bezittingen (totale activa) van 0,31%. Bij de kleinere banken waren die cijfers respectievelijk 5,31% en 0,56% . Ook op een ander punt waren de verschillen groot. Bij de hele grote banken waren de afschrijvingen op leningen 1,6% en bij kleinere banken maar 0,2% !
Dus beleggers en klanten: “Kies voor klein”!

De overheid zou daarvan kunnen leren dat kleinere banken beter zijn en ook minder schade toebrengen aan de economie en samenleving indien zij failliet zouden gaan . Zij zijn niet “too big to fall”! Met name de SP pleit voor kleinschaligheid en menselijke maat in het onderwijs en de gezondheidszorg maar dat geldt zeker ook voor financiële dienstverlening waar vertrouwen en het kennen van de eigen klanten essentiëel zijn én beter renderen!

Wel gezeur over Topinkomens !

2009-08-11T05:23:00.000-07:00

Onderstaand artikel is gepubliceerd op de SP-website afdeling Eindhoven, rubriek Ingezonden vanaf 6 Oktober 2009

Einde aan de Bonuscultuur!
Jort Kelder bewijst regelmatig lippendienst aan de financiële en managementelite door openlijk te stellen dat de hetze tegen hoge beloningen, voortkomend uit jaloezie van de gewone burger, maar eens afgelopen moet zijn. Kelder erkent wel dat uit onderzoek gebleken is dat meer dan 90% van de Nederlanders vindt dat de topinkomens beperkt moeten worden. Hij vindt dat echter "loos gekakel van het volk".

Geen wonder dat Kelder vindt dat we de meritocratie of misschien zelfs de dictatuur maar moeten invoeren zoals hij met het voorbeeld van Singapore duidelijk maakt. Hij verwijt de politiek "dat ze buigen voor populisme en …hunkeren naar de kiezersgunst". Als dat laatste inderdaad waar is dan zou er allang een wet aangenomen zijn om hogere inkomens te beperken. De nu genomen maatregelen zoals de villataks van 2,35% en de vermogensbelasting van 4% zijn maar marginale instrumenten om de inkomensongelijkheid aan te pakken, die juist de laatste 30 jaar in Nederland sterk is toegenomen.
Ook in de VS is de inkomensongelijkheid sinds de jaren 70 van de vorige eeuw sterk toegenomen. In 1976 bezat de rijkste 1% ongeveer 20% van het totale vermogen. In 1998is dat toegomen tot ruim 33 %! Hetzelfde geldt voor de welvaartsverdeling tussen landen. De 20% rijkste landen van de wereld bezaten 70% van het wereldinkomen, terwijl de 20% armste landen maar 2,3% bezaten. In 1997 is dat 90% geworden en de armste landen bezitten nog maar 1% ! (bron: UN Human Development Report)
Kelder vergeet dat liever. Het pleidooi van Balkenende voor een Rijndeltamodel wordt door Kelder ook als onzinnig afgeserveerd. Volgens dat model is de samenleving driegeleed met een overheid, de economie en de civil society. De overheid heeft als taak daarbij de juiste balans te vinden en te realiseren.

Bovendien is het zo dat niet alleen het gewone volk terecht ageert tegen topinkomens maar ook de wetenschappelijke elite. Zo heeft professor J. Tinbergen, de enige Nederlander die ooit de Nobelprijs voor Economie kreeg, al decennia geleden bepleit voor wat nu heet de Tinbergen-norm. Het verschil tussen het hoogste en laagste inkomen zou niet meer mogen bedragen dan een factor 5 ! Het zou juist van politieke moed getuigen als de regering niet alleen een minimuminkomen vastlegt, maar ook een maximuminkomen en dan niet alleen voor de publieke sector (de Balkenende-norm).

Verder is het ook nog zo dat uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat prestatiebeloning (externe prikkels) niet leidt tot betere bedrijfsresultaten. De intrinsieke factoren zoals de inhoud van de functie, de vrijheid om te beslissen en verantwoordelijkheid zijn veel belangrijker!

De topwinsten en -inkomens die in het bedrijfsleven en de financiële sector behaald worden ondermijnen de andere sectoren. Kelder wil politici en ambtenaren veel betere salarissen geven als zij ook maar "genoeg opleveren" !? In de kunstsector, de gezondheidszorg, de wetenschap en het onderwijs kun je de resultaten echter niet in een objectieve geldwaarde uitdrukken. Inkomensbeleid voor alle sectoren hoort bij het primaat van de politiek!

Solidariteit is een belangrijke maatschappelijke waarde maar die moet ook concreet vormgegeven worden via belastingen en wetten.

Het is gebleken dat in het rampjaar 2008 bij banken en financiële instellingen de bonussen nauwelijks zijn gedaald terwijl veel banken op omvallen stonden en de overheid moest ingrijpen met gemeenschapsgeld. Dus goede of slechte bedrijfsresultaten, voor de bonussen maakt het niet uit!

In de semi-publieke sectoren als universiteiten, hogescholen, ziekenhuizen en woningcorperaties gaat het niet veel beter, al zijn de bonussen daar veel lager. De vastgestelde Balkenende norm wordt echter ook daar met voeten getreden.

Eind september publiceerde het NRC een onderzoek over de bonussen bij woningcorperaties. De fusies van de afgelopen jaren in deze sector hebben niet tot efficiencyverbetering geleid maar wel tot hogere salarissen en bonussen voor de directie.

De fusie van de Sociale Woningstichting (SWS) en Stichting Hertog Hendrik van Lotharingen (HhvL), de voormalige Philipscorperatie, in Eindhoven tot het huidige Woonbedrijf leverde twee directieleden ieder een miljoen euro op!

Het is goed dat de SP-Tweede Kamerfractie een adviesaanvraag en wetsvoorstel bij de Raad van State heeft ingediend om bestuurders van ondernemingen via het strafrecht hard aan te pakken bij financieel wanbeleid en een ontbrekend risicobeleid.
Nu kan dat kennelijk alleen bij zaken waar het draait om (boekhoud-)fraude.

"Witte boorden criminaliteit" is lange tijd een ondergeschoven kindje geweest in het strafrecht en had bovendien geen prioriteit bij het Openbaar Ministerie!

Hoe solidair zijn multinationals ?

2009-06-23T02:13:00.000-07:00

Onderstaand artikel is gepubliceerd op de SP-website afdeling Eindhoven, in de rubriek Ingezonden vanaf 30 juni 2009

The rich pay less !

De Engelse Hoogleraar Devereux publiceerde eind augustus 2007 in de Financial Times de resultaten van een onderzoek naar de afdracht van vennootschapsbelasting van Engelse multinationals. Conclusie: een derde van de grootste bedrijven betaalden helemaal geen belasting en de rest van de 700 bedrijven nauwelijks!
Hoe zit dat in Nederland?
Begin 2008 publiceerde het NRC resultaten van een onderzoek naar belastingverplichtingen van multinationals. De conclusie luidde dat zij nauwelijks vennootschapsbelasting betalen.
Het belastingstarief is de laatste jaren al gedaald en bedraagt nog maar 25,5%.
In werkelijkheid bleek van 23 AEX fondsen dat zij maar 16,8 % betaalden in 2006, toen de vennootschapsbelasting nog 29,6% bedroeg ! Iets meer dan de helft dus van de wettelijke eis.
De wetgever staat toe dat bedrijven extra aftrek kunnen krijgen, wanneer ze zich als een financiële instelling gedragen ten opzichte van hun buitenlandse dochterbedrijven. Via het rondpompen van geld in de vorm van leningen en daarover te betalen rentevergoedingen tussen moeder en dochterbedrijven krijgt men extra aftrek. Dat is echter geen core business van multinationals.
Tweede kamerleden van PvdA, Groen Links en de SP stelden hierover direct vragen aan Staatssecretaris De Jager. Dit leidde eerst tot een afwijzing, want de overheid geeft geen belastinginformatie over individuele belastingplichtigen.
Voor particulieren een begrijpelijk antwoord vanuit het oogpunt van de privacy.
Voor bedrijven met een beursnotering een belachelijk argument!
Via aangenomen moties van de heren Tang, Vendrik en Irrgang werden de bewindslieden gevraagd alsnog met deze informatie te komen.
Later verschafte de staatssecretaris wel enig inzicht. De totale betaalde belastingen van 23 Nederlandse multinationals met een AEX-notering, bedroegen € 1,3 miljard over 2007. In 2006 bedroeg dat nog 17,9 miljard voor alle Nederlandse vennootschappen!
Het grootste deel van die € 1,3 miljard wordt opgehoest door drie grote banken ING, ABN/AMRO en Fortis die samen 900 miljoen betalen. Dus 400 miljoen blijft er over voor de andere multinationals waaronder Shell, Unilever, Philips en de anderen.
Een schijntje dus in het licht van de behaalde honderden miljarden winst.
Dus de conclusie kan niet anders luiden dan “the rich pay less”!
Terwijl deze MNO's zich zo graag profileren als Maatschappelijk Verantwoorde Ondernemingen zijn ze kennelijk weinig verantwoordelijk richting samenleving en belastingbetaler.
De wrange constatering is dat de grote en rijke bedrijven veel minder betalen dan de kleine bedrijven. Hetzelfde geldt voor de hoge inkomens die veel minder belasting betalen ondanks het hogere tarief, omdat zij gebruik maken van fiscale constructies of belastingontduiking hetgeen uiteindelijk een veel lagere belastingdruk oplevert.
Bekend is bijvoorbeeld het belastingverhaal van topondernemer Roel Pieper.
Pieper maakte 10 jaar lang gebruik van een regeling waarbij hij dertig procent van zijn belastbaar inkomen belastingvrij ontving. Deze '30-procentregeling' is bedoeld voor expats die voor een tijdelijke klus in Nederland zijn en voor Nederlanders die meer dan 15 jaar in het buitenland hebben vertoefd en hier een topfunctie gaan bekleden. De zogenaamde onmisbare “kenniswerkers”. Nu de belastingdienst deze gunstige regeling niet heeft verlengd is Pieper verhuisd naar de Franse Rivièra.

Geen wonder dat FNV voorzitter Jongerius het kabinet verwijt teveel de oren te laten hangen naar de werkgevers en ondernemers en te weinig oog heeft voor werknemers. De feiten ondersteunen die bewering. Minister Bos en de Jager hebben de kamer beloofd om met nieuwe maatregelen te komen zodat multinationals ook hun evenredige belasting-bijdrage leveren. In juni 2009 is dat nog steeds niet gebeurd want er moet eerst nog een consultatieronde plaatsvinden ! Dan moet ik meteen denken aan de slogan van de belastingdienst:" Leuker kunnen we het niet maken wel gemakkelijker"!

Duurzame en solidaire Economie

2009-06-15T06:45:00.000-07:00

Onderstaand artikel is gepubliceerd op de SP website afdeling Eindhoven, onder de rubriek ingezonden vanaf 23 juni 2009

Het Appèl van Antwerpen

Begin van dit jaar heeft een groep prominente economen tijdens een symposium in Antwerpen een oproep gedaan om de politiek te bewegen serieus werk te maken met een solidaire en duurzame economie. Dit heeft geleid tot een Appèl van Antwerpen .
Deze conferentie was een vervolg op een eerdere bijeenkomst in Tilburg waar ook een verklaring is opgesteld (zie ook http://www.economischegroei.net/index.php?topic=logotest&style_id=0 ).
Het Appèl komt met drie aanbevelingen:

I De noodzaak van een nieuw en breed samenlevingsberaad, dat direct aanhaakt bij de crises van nu en waarin naast de sociale partners ook milieu-, vredes- en ontwikkelingsorganisaties, vrouwen, jongeren, wetenschappers en migranten participeren.

Een vooruitstrevend plan dat helaas nog niet wordt opgepakt want zo is gebleken dat voor de bankencrisis een oud bankier Maas(ING) gevraagd is om een commissie te vormen en voorstellen te doen voor een herstel van het vertrouwen in banken (geen maatschappijbrede samenstelling dus).

II. Zonder verder uitstel moet nu een begin worden gemaakt met het ontwikkelen en toetsen van het bestaand beleidsinstrumentarium en het ontwikkelen van nieuwe instrumenten. Deze moeten de noodzakelijke koerswending naar een meer duurzame en solidaire economie ondersteunen, uitwerken en begeleiden.
Hierbij moet je denken aan andere indicatoren voor welvaart en welzijn dan het alom bekende bruto binnenlands of nationaal product (bnp) die alleen economische groei meet, maar juist niet het verlies aan onvervangbare grondstoffen, de schade aan klimaat, milieu of maatschappij . We hebben behoefte aan indicatoren die de duurzaamheid van producten aangeven, of de CO2 uitstoot aangeven, het energie- en grondstoffenverbruik en global footprint (beslag op physieke oppervlakte).

III. Een beleidsinzet op het nationale, Europese en mondiale vlak,met een hernieuwde technologische inzet ten bate van zowel de solidariteit als de duurzaamheid in deze wereld. Dit mede ter voorbereiding van de noodzakelijke herziening van de Lissabon-akkoorden en de naderende klimaattop in Kopenhagen.
Begin maart spreken 30 vooraanstaande wetenschappers, waaronder Herman Wijffels, Jan Pronk, Farah Karima zich ook uit voor deze plannen.
Inmiddels heeft ook premier Balkenende in een schriftelijke reactie gereageerd op de voorstellen en daarbij aangegeven dat hij en het hele kabinet alle moeite zullen doen. Hij zegt letterlijk:”Het is van belang dat economische groei duurzaam is en dat wij de nodige onderlinge solidariteit niet uit het oog verliezen …… globalisering die verantwoord is: houdbaar, duurzaam en solidair.” .
We zullen het kabinet met deze voornemens kritisch volgen.

Triodosbank eervol onderscheiden

2009-06-08T04:06:00.000-07:00

Onderstaand artikel is geplaatst op de website Antrovista, rubriek nieuws vanaf 8 juni 2009

Triodos Bank is 'meest duurzame bank'!

Deze relatief kleine Nederlandse bank kreeg de onderscheiding afgelopen week op een congres over duurzaam bankieren, dat was georganiseerd door de Britse zakenkrant Financial Times en Wereldbankdochter IFC.
Triodos versloeg de andere concurrenten, waaronder Deutsche Bank en het Britse Standard Chartered, die waren gekozen uit in totaal 165 aanmeldingen.
Dat moet een aardige opsteker zijn geweest voor directievoorzitter Peter Blom, die ook aanwezig was op een bijzondere bijeenkomst in de Grote Kerk in Den Haag afgelopen vrijdag. Een dag over leiderschap met tal van interessante sprekers zoals Herman Wijffels, Ruud Lubbers, prinses Irene, Ruud Koornstra (Tendris en bekend van Ledlampen) en met als absoluut hoogtepunt de Dalai Lama. Spiritualiteit wordt kennelijk steeds meer geaccepteerd in ondernemerskringen en bij economen.

De dag daarna was Peter Blom ook de hoofdspreker op een studiemiddag in Congrescentrum Antropia te Driebergen, georganiseerd door de Werkgemeenschap voor Sociale Driegeleding. Daar luidde het thema Op weg naar een gezonde economie.
Een hele eer voor Peter Blom die zich al bijna 30 jaar heeft ingezet voor de Triodosbank en zich van kredietadviseur ontwikkeld heeft tot directeur en nu directievoorzitter.
In die dertig jaar heeft de Triodosbank zich ook concreet ingezet voor vele kleinschalige en duurzame projecten op het gebied van windenergie en een gezond landbouw. Veel bekendheid heeft de Triodosbank ook gekregen met microkredieten voor kleine ondernemers in ontwikkelingslanden. Voor grote banken waren deze kredieten niet interessant omdat ze te klein zijn en relatief veel administratie vergen. Dat is ook de reden dat de Triodosbank hoge rentepercentages vraagt voor microkredieten oplopend tot 25% . Niet geheel terecht, want het blijkt juist dat deze kleine ondernemers zeer kredietwaardig zijn. Een zeer hoog percentage microkredieten worden netjes inclusief rente afgelost en leveren dus geen risico op voor de bank. Bovendien is het duidelijk een ondernemerslening en geen consumptief krediet . Voor de laatste categorie leningen zijn percentages van 12 tot 18 % heel gebruikelijk. Een dergelijk productief krediet zou dus eigenlijk veel goedkoper moeten zijn. Toen ik daar een tijd geleden de Triodosbank over benaderde kreeg ik echter geen enkele reactie.
Interessant is ook het logo. Het suggereert mogelijk dat de bank werkt vanuit een visie op de samenleving waarin meerdere gebieden door elkaar vervlochten zijn . Maar waaruit blijkt concreet dat zij werken vanuit sociale driegeleding?
Aangezien er nu ook meer financiële transparantie is, want zo weten we inmiddels dat Peter Blom ook ruim 2 ton jaarsalaris verdient, zou het verstandig zijn ook meer verantwoording af te leggen over het gevoerde rentebeleid.

Europese Verkiezingen

2009-05-11T06:04:00.000-07:00

Onderstaand artikel is ook geplaatst als ingezonden brief op de website van de SP, afdeling Eindhoven vanaf 12 mei 2009. Vanaf 17 mei ook op de website Antrovista onder de rubriek nieuws

Voor of Tegen Europa ?

Binnenkort mogen wij weer onze stem uitbrengen en wel op 4 Juni .
De opkomst is de laatste jaren steeds vrij laag geweest omdat Brussel voor veel mensen de “ver van mijn bed show” is. Het Nederlandse Nee (per referendum) op het Europese grondwetsvoorstel heeft dat nog eens bevestigd. Staatssecretaris voor Europese Zaken Frans Timmermans probeert daar verandering in te brengen en heeft een 27-uurs bustocht door Nederland afgelegd, juist op 9 mei, De dag van Europa. Op die manier wil hij het belang van Europese politiek concreet maken.
Er zijn terecht vele kritische opmerkingen te maken over het weinig democratische en veel te bureaucratische circus in Brussel en Straatsburg . Veel te veel papierwerk in vele talen, teveel bemoeizucht en teveel lobbywerk. Een democratisch tekort is ook het feit dat het Europese parlement niet zelf met beleids- of wetsvoorstellen mag komen. Zij mogen alleen adviseren en soms besluiten nemen over beleidsvoorstellen aangedragen door de Europese Commissie. Na een besluit van het parlement moeten dan ook nog de regeringsleiders ermee akkoord gaan.
Dat is omslachtig en indirect.
Toch wil ik ook een lans breken voor het belang van deze gebrekkige Europese democratie.
Veel belangrijke zaken zoals het milieu, de economie en sociaal en internationaal recht kunnen we niet meer alleen nationaal oplossen. Daarvoor is overleg en een gemeenschappelijke aanpak nodig.
Enkele successen wil ik hier ook noemen. De Europese commissie heeft toch de mobiele telefoon- en sms-tarieven aan banden gelegd en de auto-industrie emissiegrenzen opgelegd.
Dat heeft Nederland alleen niet gedaan.
Er zijn nog niet eerder zoveel bedrijven bestraft voor oneerlijke handelspraktijken (kartel- en prijsafspraken) als de laatste jaren mede ook door (“onze”) Eurocommissaris Neelie Kroes.
Ook heeft het Europees parlement besloten om de giftigheid en milieueffecten van alle chemische stoffen te laten onderzoeken (Project REACH). Een zeer belangrijk besluit voor onze volksgezondheid en het milieu.
Uitgaande van de sociale driegeleding is het ideaal een solidaire en associatieve economie.
De voorloper van de Europese Unie was de Europese Gemeenschap van Kolen en Staal (EGKS) heeft daarbij het voorbeeld gegeven. Juist Europese economische samenwerking leidt tot succes en groei ! Om binnen de Europese grenzen te komen tot een “level playing field” hebben we ook behoefte aan gelijke sociale wetgeving op het gebied van de omvang van de werkweek, arbeidstijden, aantal vakantiedagen, pensioenleeftijd, minimumlonen, arbeidscontracten, ontslagregelingen etc.
Hoe je dus ook denkt over een vaste benoemde EU-voorzitter, het Europees handvest, een toekomstige Europese defensie of het buitenlands europees beleid: ga stemmen en kies de partij die volgens jou het beste Europese ideaal nastreeft.

Parlementair Onderzoek Kredietcrisis

2009-04-30T13:19:00.000-07:00

Onderstaand artikel is gepubliceerd op de website van SP afdeling Eindhoven, rubriek ingezonden brieven vanaf 30 april en op de website Antrovista, rubriek nieuws, vanaf 5 mei 2009

Onderzoek naar de bankencrisis !

De tweede kamer heeft inmiddels besloten om een parlementair onderzoek in te stellen naar de mogelijke oorzaken van de financiële crisis. Dat zal in twee delen gebeuren waarbij eerst onderzooek gedaan wordt naar de periode van voor september 2008. De commissie zal onder leiding staan van SP- Kamerlid Jan de Wit.
Tot nu toe worden vooral graaiende bankiers, falend toezicht, slechte hypotheken en te lage solvabiliteit als mogelijke oorzaken genoemd die het vertrouwen van beleggers ernstig hebben aangetast en daardoor de beurskoersen van financiële instellingen helemaal onderuit haalden. Veel banken zoals Fortis, ABN/Amro en ING konden alleen nog met steun van de overheid overeind gehouden worden.
Een oplettende Nederlandse onderzoeker F. de Mooy heeft echter een mogelijk andere oorzaak gevonden (zie tijdschrift Apokalyps nu voorjaar 2009) .
Juist op 11 september 2008 , dus precies 7 jaar na de aanslagen op de Twin Towers in New York, was er een elektronische run op Amerikaanse banken. In minder dan 2 uur tijd (om precies te zijn van 09.00 tot 11.00 uur) werd een totaal bedrag van $ 550 miljard onttrokken aan Amerikaanse rekeningen.
De Federal Reserve Bank oftewel FED (de Amerikaanse Bank , maar in feite een consortium van 12 private banken) ontdekte dit om 11.00 uur in de ochtend en gaf het ministerie van Financiën opdracht om meteen zo’n $ 105 miljard weer in het bankensysteem te pompen. Dit had echter weinig effect en dus werd besloten bankrekeningen te blokkeren en een garantstelling te geven van $ 250.000 per rekening zodat er geen verdere paniek zou uitbreken.
Deze informatie is afkomstig van het democratisch congreslid Paul Kanjorski en voorzitter van de “House Capitol Markets”-commissie van het Huis van Afgevaardigden. Hij kreeg deze informatie tijdens een speciale bijeenkomst op 15 september met de vorige minister van financiën Paulson en voorzitter Paul Bernanke van de FED.
Kanjorski vertelde hierover tijdens een interview op C-SPAN ( zie ook http://www.youtube.com/watch?v=pD8viQ_DhS4 )
Grote vraag is natuurlijk wie deze partijen zijn die deze crisis hebben veroorzaakt en wat hun bedoeling daarbij was !
Gelukkig gaat de onderzoekscommissie dat nu voor ons uitzoeken !

Essent moet behouden blijven!

2009-04-28T10:54:00.000-07:00

Onderstaand bericht is gepubliceerd op de website van SP afdeling Eindhoven onder de rubriek ingezonden brieven vanaf 27 april en op de website Antrovista onder de rubriek nieuws vanaf 30 april 2009.

Foto is afkomstig van website SP afdeling Eindhoven

Ze zijn Nuts !

Met een ludieke actie getiteld “Ze zijn Nuts” heeft de SP landelijk actie gevoerd tegen de verkoop van (het vroegere nutsbedrijf) Essent. Voorlopig hebben ze daarbij een kleine maar belangrijke overwinning behaald. De Provinciale Staten van Noord Brabant heeft afgelopen week met een klein verschil tegen de verkoop aan het Duitse energiebedrijf RWE gestemd. De provincie N-Brabant is met 30,8 % de grootste aandeelhouder van Essent en de verkoop gaat alleen door als 80% van de aandeelhouders ermee instemmen. Toch moeten uiteindelijk de Gedeputeerden van Noord Brabant de beslissing nemen en die valt over 2 weken. Zij zouden een besluit van Provinciale Staten naast zich neer kunnen leggen en dan kan de verkoop alsnog doorgaan. Vooruitlopend op het besluit hebben de Statenleden RWE al opgeroepen om nog extra toezeggingen te doen met betrekking tot investeringen in duurzaamheid, een zwak punt van het huidige RWE. RWE heeft echter al laten weten niet met extra voorstellen te komen. Na deze voorlopige tegenvaller heeft het bestuur van Essent meteen weer de publiciteit gezocht om er toch op aan te dringen dat deze unieke kans niet gemist mag worden. Zonder de RWE zal de toekomstige winstuitkering omlaag gaan (die afgelopen jaar nog 444 miljoen Euro bedroeg , de helft van de winst van Essent ) en staan er banen op het spel omdat men minder investeringen kan doen in duurzame energie. Allemaal spierballen taal !
Prof . Schenk, deskundige op het gebied van fusies heeft op basis van onderzoek aangetoond dat Essent wat grootte betreft voldoende levensvatbaar is . Bij verdere schaalvergroting zal juist het prijspeil toenemen en de energiezekerheid mogelijk in gevaar komen. Dat heeft zich een paar jaar geleden nog voorgedaan bij de inmiddels failliete Amerikaanse energiegigant Enron . Zij hebben de staat Californië meerdere keren zonder stroom gezet, omdat ze deze stroom lucratief aan andere partijen hadden doorverkocht. We hoeven geen leidende rol te spelen in Europa op energiegebied. Meerdere energieleveranciers in ons land is juist beter voor de samenleving.
We zouden inderdaad “nuts=gek” zijn om voor deze belangrijke levensbehoefte afhankelijk te worden van het buitenland. Dit energiebedrijf is met geld van de overheid (en dus van ons allemaal) opgericht en ontwikkeld en het is dus van eminent algemeen belang dat dat zo blijft !

Consumentenautoriteit onder vuur

2009-03-31T05:59:00.001-07:00

Onderstaand artikel is gepubliceerd op de website Antrovista vanaf 17 april 2009 onder de rubriek nieuws.

De afgelopen weken heeft telefoonaanbieder Pretium inmiddels al twee keer in meerdere landelijke kranten een paginagrote advertentie geplaatst om burgers te informeren over het veronderstelde onrecht dat de Consumentenautoriteit (CA) haar heeft aangedaan.
De CA is een sinds 2005 bestaande toezichthouder voor het consumentenrecht en eerlijke handel. Via diverse kanalen zouden klachten zijn ingediend bij de CA voor oneerlijke klantenwerving van de zijde van Pretium.
Pretium heeft daarvoor inzage moeten geven in documenten en ook transcripties moeten aanleveren van gevoerde telefoongesprekken met potentiële klanten.
Daaruit zou niet blijken dat Pretium zich onterecht zou voordoen als KPN bij abonnees van die telefoonaanbieder. Toch heeft de CA in dec. 2008 besloten Pretium te bestraffen met een opgelegde boete van € 87.000 en een dwangsom op te leggen indien Pretium haar werkwijze niet verandert.
In een persbericht van 7 maart legt de CA uitgebreid uit dat zij zorgvuldig onderzoek heeft verricht en daarbij heeft vastgesteld dat Pretium inderdaad niet duidelijk en volledig is geweest in haar informatie naar potentiële klanten. Pretium maakt daarbij gebruik van externe callcenters.
Pretium heeft via de rechter geprobeerd openbaarmaking van het besluit tegen te houden. De CA heeft een uitspraak van de rechter echter niet afgewacht en nadat Pretium de publiciteit zocht heeft de CA het besluit openbaar gemaakt.
In de advertentie maakt Pretium de CA vele verwijten. Zij zou niet zorgvuldig, vooral selectief en zelfs gemanipuleerd hebben met onderzoeksgegevens om conclusies te kunnen trekken.
Eerdere onderzoeken van de Reclame Code Commissie en de geschillencommissie Telecommunicatie hebben Pretium juist vrijgepleit.
Kennelijk heeft de CA na anderhalf jaar geen andere weg meer gezien dan alle moeite en publiciteit maar om te zetten in een veroordeling.
Pretium kan nog terecht bij de Adviescommissie voor bewaarschriften tegen de CA, maar zoals het woord al zegt levert dit slechts een advies op dat de CA met argumenten kan negeren.
De aantijgingen, indien waar, van Pretium richting een onafhankelijke toezichthouder, die juist in het belang van de consument zou moeten optreden, zijn zeer ernstig en doen grote afbreuk aan het vertrouwen in de overheid.

Crisispakket Overheid

2009-03-30T02:45:00.000-07:00

Onderstaand bericht is geplaatst op website Antrovista onder de rubriek nieuws vanaf 6 april 2009 en ook op de website van de SP afdeling Eindhoven onder ingezonden brieven vanaf 4 april 2009

Hoe komen we de crisis echt te boven?

Na weken van intensief overleg hebben de drie regeringspartijen dan toch een akkoord bereikt over de aanpak van de crisis. Hoewel er veel kritiek op te geven valt toch maar eerst de positieve punten.
Het kabinet gaat gelukkig op korte termijn niet bezuinigen, waardoor de overheidsschuld de komende jaren wel zal toenemen. Deze wereldwijde crisis vereist echter buitengewone maatregelen. Het kabinet wil nu zelfs investeren in de economie en de samenleving. Zo zal er zeker € 4 miljard gaan naar het onderwijs zodat Nederland weer uitkomt op het Oeso gemiddelde van 5,8% . Dat is nog niet eens echt ambitieus, want eigenlijk zouden we met onze kenniseconomie in de kopgroep moeten zitten.
Duurzame energie krijgt ook een extra stimulans. Wouter Bos vertelde heel overtuigend donderdagavond in een actualiteitenprogramma dat er een groot windmolenpark in de Noordzee komt dat 1 op de 6 gezinnen in Nederland van duurzame windenergie zal gaan voorzien. De overheid wil ook de productie, introductie van elektrische auto’s en een netwerk van snelle oplaadpunten financiëel gaan stimuleren. Verder trekt het kabinet veel geld uit om huizen en gebouwen beter te isoleren en veel energiezuiniger te maken (dubbele beglazing en isolatie).
De regering wil ook extra geld uittrekken voor maatregelen om de jeugdwerkeloosheid aan te pakken en mensen met tijdelijke arbeidscontracten beter te beschermen. Dat is allemaal goed nieuws voor het milieu en de maatschappij, toch zijn er ook vele gemiste kansen.

-Waarom het miljardenvretende Joint Strike Fighter project niet stopzetten?
De huidige straaljagers kunnen nog decennia mee, zo is gebleken.
- Waarom schaffen we niet per direct het Koningshuis af dat jaarlijks bijna 100 miljoen Euro kost en geven we de Oranjes daarvoor in de plaats een echt vrij leven, in plaats van een glazen “poppenkastleven”. Dat is beter dan te verbieden dat Beatrix in navolging van Bernhard steeds weer aan geheime Bilderbergconferenties meedoet.
Dat geld kan beter gestoken worden in een versterking van ons democratisch politieke bestel.
-Waarom de hypotheekaftrek voor huizen boven de € 500.000 niet meteen stopzetten?
Het kabinet gaat nu alleen iets doen aan verhoging van het huurwaardeforfait voor huizen boven de 1 miljoen Euro. Dat betreft maar een kleine groep en levert dus weinig op.
- Waarom zoveel geld naar banken en financiële instellingen, die duidelijk hebben gefaald en met geld van burgers hebben zitten “gokken”. Structuurbanken moeten opgesplitst worden zodat de gezonde delen verder kunnen gaan en de rotte delen failliet gaan. De overheid en de maatschappij moeten niet de dupe worden, dus bescherming van spaarders en ondernemerskredieten is wel nodig.
-Waarom heeft het kabinet niet de moed om de topinkomens aan te pakken, het grootste maatschappelijke ongenoegen op dit moment.
Stel verplicht een maximuminkomen in van € 200.000 ! Daarmee wordt de inkomenssolidariteit in ere hersteld.
Afgelopen week vond ook het tweede grote Rijnlandcongres plaats waar Michel Albert zijn al uit 1991 stammende boek “Capitalism contre Capitalism “ toelichtte met een pleidooi voor een Rijnlandse of Scandinavische vorm van sociaal kapitalisme. Nog beter zou het zijn om Sociale of Maatschappelijke Driegeleding als het werkelijke alternatief te presenteren. Pleitbezorgers van de sociale impuls van de antroposofie kunnen nu hun kans grijpen.

Verzekeraars in opspraak

2009-03-09T04:32:00.000-07:00

Onderstaand bericht is verschenen op de website Antrovista, rubriek mens en samenleving vanaf 13 maart 2009

Trias Politica of het verhaal van de “checks & balances”

De Franse verlichtingsfilosoof Montesquieu beschreef al in 1748 het concept van de noodzakelijke scheiding der machten als basisprincipe voor de overheid. Er moet een strikte scheiding zijn tussen wetgevende macht, uitvoerende macht en controlerende macht. Met het voorbeeld van een financiële administratie bij een organisatie is dat meteen duidelijk. De boekhouder van een bedrijf moet uiteindelijk gecontroleerd worden door een accountant die de jaarstukken goedkeurt.

In de huidige praktijk ontbreekt het echter vaak aan deze noodzakelijke scheiding.
Als ik een bezoek aan de tandarts breng heb ik altijd een ongemakkelijk gevoel. Niet zozeer door de mogelijke pijn en het ongemak van een behandeling, maar veeleer door het feit dat de tandarts enerzijds beoordelaar is van mijn gebitstoestand en anderzijds adviseur als het gaat om noodzakelijke behandelingen en vervolgens ook de behandeling zelf ter hand neemt. Ik moet dan maar hopen dat ik niet de duurste of misschien een onnodige behandeling krijg. Praktische redenen prevaleren hier boven
principiële uitgangspunten.
Veel ernstiger is echter de situatie bij verzekeringen. Het kritische tv-programma Zembla van 8 februari had als titel “verzekerd van ellende” en dat spreekt boekdelen.
Het programma bespreekt uitgebreid drie voorbeelden en laat daarbij ook twee voormalige medewerkers van verzekeraars aan het woord die vertellen over het interne verzekeringsbeleid. Dat komt erop neer dat kleinere claims geen enkel probleem vormen. Meteen uitbetalen. Zo gauw het echter gaat om grotere bedragen wordt meteen aan de handrem getrokken en worden claims afgewezen.
Dubieus is ook de rol van zogenaamde onafhankelijke schadebureaus die soms volledig juridisch/financiëel eigendom zijn van verzekeraars of wat hun portefeuille betreft (financiëel) afhankelijk zijn van verzekeraars.
Voor de verzekerde zit er dan niets anders op dan een gang naar de rechter, maar dat is een proces van jaren en al die tijd moet de gedupeerde maar zien te overleven. Als individu moet je dan de strijd aangaan tegen een juridische afdeling van een verzekeringsmaatschappij die een lange (financiële) adem heeft.
Een onafhankelijke rechtsinstantie zou aan het begin een oordeel moeten vellen over de schadeclaim en niet de verzekeraar zelf, want die heeft er alle belang bij dat de claim niet gehonoreerd wordt of laag uitvalt. Toetsing achteraf door de rechter bij onenigheid kan zo voorkomen worden en bespaart jarenlange onzekerheid en rechtsongelijkheid. Wetgever: “ herstel de checks & balances” !

Wijze adviezen of kleren van de keizer ?

2009-02-28T14:03:00.000-08:00

Onderstaand bericht is gepubliceerd op de website Antrovista, rubriek mens & maatschappij vanaf 3 maart 2009

“Reddingsplan voor de economie”

In het NRC van 24 februari 2009 presenteerden vijf prominente topeconomen (de professoren Bovenberg, van Wijnbergen,Jacobs, Boot en Buiter) hun adviezen aan de overheid om de huidige economische crisis aan te pakken.
De economen verwijten linkse politieke partijen dat zij teveel overheidsgeld willen uitgeven om de economie te stimuleren. Omgekeerd verwijten zij rechtse partijen dat die vooral de overheidsfinanciën willen saneren. Er moet “een balans zijn tussen het stimuleren van de economie en tegelijkertijd de overheidsfinanciën saneren”, zo stellen de economen! "Stimuleren moet en wel in de woningbouw en investeringsprojecten van gemeenten en provincies". Daarmee wordt de economie een impuls gegeven. "Daartegenover moet de AOW leeftijd wel naar 67 jaar en moet de hypotheekaftrek aangepakt worden". Deze maatregelen zullen vooral de gewone man (en vrouw) flink treffen en zijn al veelvuldig in de pers bepleit, zodat deze adviezen weinig origineel zijn.
Voor een solidaire en duurzame economie is echter meer nodig en daarvoor zou de overheid misschien eens te rade moeten gaan bij ngo’s en anders- globalisten in plaats van te luisteren naar gevierde economen, die deze crisis ook niet hebben zien aankomen.
Om de solidariteit in de samenleving te herstellen zou de Tinbergennorm ingevoerd moeten worden. Het verschil tussen het hoogste en laagste inkomen zou niet een factor 5 zoals Tinbergen aangaf, maar maximaal een factor 10 of 12 mogen zijn.
Het hoogste inkomen zou dan max. € 2 ton bedragen en dat is voor de hoogste functie, namelijk die van minister-president . Ooit heeft de politiek de moed gehad om minimumlonen vast te stellen en nu is het tijd om maximuminkomens wettelijk vast te leggen.
Het treft dan tenminste de mensen die het verdienen en niet de gewone werknemer.
Als de overheidsfinanciën gesaneerd moeten worden, begin dan met het opheffen van het Ministerie van Onderwijs en het deelministerie van Cultuur. Daarnaast kan het ministerie van Economische zaken teruggebracht worden tot een adviescommissie.
Het is namelijk niet de rol van de overheid om zich met deze maatschappelijke sectoren te bemoeien.
Een laatste advies zou nog kunnen zijn om ook het Ministerie van Sociale Zaken op te doeken en in ruil daarvoor iedereen een basisinkomen te geven.
Verder zouden alle duurzame produkten tegen een nulprocent BTW tarief belast moeten worden; denk aan ledlampen, electrische auto's, zonne- en wind- en andere duurzame energiebronnen!

Duurzame Ontwikkeling

2009-02-09T07:16:00.000-08:00

Onderstaand artikel is gepubliceerd op website Antrovista rubriek Mens en Samenleving vanaf 10 februari 2009

Energiezuinig of Duurzaam ?

Laten we als voorbeeld de lamp nemen.
Anton Philips, die trouwens ook een ver familielid blijkt te zijn van Karl Marx, heeft begin 1900 de gloeilamp naar Rusland gebracht. Philips ging als het ware het licht brengen naar een groot en donker land. Deze gloeilamp is in 100 jaar nauwelijks verder ontwikkeld behalve dat de levensduur verder is verkort, want Philips wilde liever ieder jaar nieuwe lampen verkopen. Er kleeft nog een ander groot bezwaar aan deze gloeilamp. Maar 2 % van de energie wordt omgezet in licht en de rest is feitelijk verlies(warmte). De afgelopen 10 jaar zijn er daarom veel nieuwe spaarlampen(eigenlijk TL-lampen) ontwikkeld, die veel energiezuiniger zijn. Een 8 Watt spaarlamp levert evenveel licht als een 40 Watt gloeilamp en levert dus 80% energiebesparing op. Helaas zitten in iedere spaarlamp kleine hoeveelheden kwik. Dat is dus chemisch afval met ook een duidelijk gezondheids- en milieurisico.

Het kleine uitvinders- en ontwikkelingsbedrijf Tendris te Naarden, opgericht door twee Haagse ex-vrije schoolleerlingen en twee achterkleinzonen van Anton Philips, is in 2001 gestart en heeft nu een nieuwe ledlamp ontwikkeld.
Deze Pharoslamp geeft evenveel licht als een 40Wat gloeilamp, maar verbruikt maar 3,4 Watt (dus 90% energiebesparing)!. Daar komt bij dat het een veel warmer prettiger licht geeft en geen kwik bevat. Ook is er inmiddels een dimbare versie wat bij spaarlampen niet mogelijk is. Heel bijzonder is ook dat deze ledlamp meer dan 50.000 branduren meegaat, dus een levensduur heeft van 25 tot 35 jaar. De nieuwste ontwikkeling is een ledlamp met een ingebouwde kleine zonnecel speciaal voor ontwikkelingslanden. Deze uitvinding is in mei 2008 beloond door de Wereldbank met een prestigieuze prijs. Ook de Bil Clinton Foundation zet zich in voor dit kleine bedrijfje en bijzondere produkt.
De Europarlementscommissie van milieu heeft met ruime meerderheid medio februari 2009ingestemd met een verbod op gloeilampen. Dit jaar verdwijnen al de 100 Watt lampen uit de winkel en in 2012 zouden alle gloeilampen uit de winkel verdwenen moeten zijn.
Dat scheelt consumenten € 25 tot 50 op de jaarlijkse energierekening maar voor heel Europa scheelt het ook 15 miljoen ton CO2 ! Een moedig besluit.
Dankzij een samenwerking met de Postcodeloterij en het Wereld Natuurfonds krijgen binnenkort 2,5 miljoen Nederlanders een gratis Pharoslamp met een winkelwaarde van
€ 25. Tendris noemt zichzelf een Madurodam-bedrijfje maar wel met aspiraties van een wereldverbeteraar en duurzame onderneming!
Begin 2009 is bekend geworden dat Philips een 10% belang heeft genomen in de Tendris Holding en daardoor ook toegang heeft tot de technologie van de Ledlampen. Het voordeel daarvan is wel dat de produktie en afzet flink zal toenemen.

Recent heeft Ruud Koornstra een boekje uitgegeven met de aansprekende titel: "Wat Led je"?

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen met pensioengeld !

2009-02-02T04:03:00.000-08:00

Onderstaand bericht is in een ingekorte versie ook verschenen op de website Antrovista rubriek Mens en Samenleving vanaf 5 febr. 2009

Verantwoord Beleggen

Iedereen heeft er de laatste tijd veel over kunnen lezen en horen.
De wettelijk verplichte dekkingsgraad van 105% wordt door de meeste grote pensioenfondsen niet meer gehaald. Pensioenfondsen ABP, Zorg&Welzijn en Metaal &Techniek zijn gezakt naar een dekking van ongeveer 90% en hun rendementen zijn over 2008 met 20% gedaald !
Zijn zij ook overvallen door de tsunami van de financiële crisis of ligt het ook aan hun eigen beleggingsbeleid?
Prof.dr. C.de Lange en drs. J. van Vliet beweren in een ingezonden artikel in het NRC dat het toezicht van de Nederlandse Bank onder de maat is geweest. Aan het eind van het 1e kwartaal van 2007 hadden de gezamenlijke pensioenfondsen 91 miljard gestoken in vastrentende waarden met een rating van A of lager! Het totale belegde bedrag bedraagt 600 miljard Euro.

Aan het eind van het 2e kwartaal van 2008 waren deze toegenomen tot 101 miljard Euro, terwijl de crisis al in volle gang was. Nu kunnen we constateren dat deze risicovol belegde gelden grotendeels verdampt zijn. De DNB heeft dus niet gewaarschuwd en pensioenfondsen opgedragen deze risicoportefeuilles af te bouwen.
Nog erger is dat de DNB de in het Bazel I akkoord (1988) afgesproken solvabiliteits-eisen van 8 % voor banken en financiële instellingen niet heeft bewaakt. Op het hoogtepunt van de crisis waren er banken met een verhouding eigen vermogen/ vreemd vermogen van tussen de 3 en 5 %! Een relatief kleine risicoportefeuille kan dan al snel leiden tot grote problemen. Vanaf 2007 is het Bazel II akkoord in werking getreden en die geeft banken weer meer speelruimte wat betreft de solvabiliteit afhankelijk van de eigen risicobeoordeling van kredieten.Juist die risico-beoordeling heeft echter gefaald!
Jammer voor de gepensioneerden die nu geen geïndexeerd pensioen krijgen. Maar er is meer!
Al eerder waren de pensioenfondsen negatief in het nieuws omdat ze belegden in bedrijven die clusterbommen en landmijnen produceerden.
Pensioenfondsen hebben in Nederland niet de plicht hun beleggingen openbaar te maken terwijl dat in de VS wel moet.
Ook hebben pensioenfondsen veel geld belegd in omstreden hedgefunds en private equity fondsen. Deze schimmige bedrijven dwingen bedrijven met geleend geld en via vijandige overnames zich te splitsen en ze daarna op te zadelen met grote schulden. Op den duur leidt dat weer tot grote aantallen ontslagen werknemers en strijken de fondsen de dikke bonussen op. Pensioenfondsen worden bestuurd door werkgevers- en werknemersorganisaties die via deze risicovolle beleggingen zichzelf in hun staart bijten. Pensioengelden zouden eenvoudig (dus ook weinig bureaukosten) en risicoloos belegd moeten worden in bijvoorbeeld 10-jaars staatsleningen. Dat levert tussen de 4,2 en 4,4% rente op. Vast en zeker!
De werknemers die verplicht moeten sparen bij pensioenfondsen en ook gepensioneerden hebben zelf geen inspraak op het beleid en dat moet ook veranderen! Geen gesol met onze oudedagsreserve!

Economische Hoofdwet

2009-01-27T06:15:00.000-08:00

Onderstaand artikel is verschenen in het tijdschrift Driegonaal, Jaargang 31, nummer 1/2, november 2009 en is ook een aanvulling op het boekje: "Verbeter de wereld (en begin samen) : De sociale Hoofdwet", R.Steiner en uitgegeven door Nearchus 2009 ISBN 10: 90-73310-60-1

De Sociale Hoofdwet empirisch onderzocht en getoetst.

Het is al ruim 100 jaar geleden dat Rudolf Steiner in 1905 de Sociale Hoofdwet beschreef en die luidde:
“Het welzijn van een geheel van samenwerkende mensen is des te groter, naarmate de enkeling minder aanspraak maakt op het resultaat van zijn prestaties, dat wil zeggen naarmate hij meer daarvan aan zijn medewerkers (lees andere werkenden) afstaat en naarmate meer van zijn behoeften niet uit eigen prestaties, maar uit de prestaties van de anderen worden bevredigd” (*).
De sociale hoofdwet geeft ons een beschrijving van een sociale werkelijkheid die volkomen haaks staat op de sociale en economische praktijk in onze tijd.
Voor de huige neo-liberale economie geldt het Amerikaanse motto “private interest leads to public benefit = privébelang leidt tot algemeen voordeel”. Dit motto herkennen we ook in “The American Dream”, het heilig geloof dat verkondigt dat je van krantenjongen tot multimiljonair en van acteur tot president op kunt klimmen.
De laatste decennia heerst vooral het economisch liberalisme waarin alle vrijheid gegeven wordt aan het individu en ondernemers. “Ieder voor zich en God voor ons allen”!
Het is van belang je te realiseren dat Rudolf Steiner deze wetmatigheid niet als een ethisch beginsel of morele intentie formuleerde, maar als een wetenschappelijke wetmatigheid, vergelijkbaar met natuurwetten zoals de wet van de zwaartekracht.
Een eeuw nadat de sociale hoofdwet voor het eerst geformuleerd werd, is het nog steeds mogelijk om deze empirisch te toetsen en te controleren op juistheid. Deze economische en sociologische wet geldt voor het gehele sociaal maatschappelijke gebied, daar waar mensen samenwerken in organisaties, bedrijven, maar ook in een land of zelfs wereldwijd.
Als je de sociale hoofdwet strikt economisch beschouwd kun je welzijn ook vervangen door welvaart. Kunnen we dan aannemelijk maken dat er zoiets bestaat als een wet van toenemende meeropbrengst, anders dan de ons bekende economische theorie van afnemende meeropbrengst? Deze laatste 'wet' is een ervaringsregel.
De ervaring leert dat, wanneer aan een constant gehouden productiefactor (denk aan grond) successievelijk eenheden van een variabele productiefactor (zoals arbeid) worden toegevoegd, de totale opbrengst (bijvoorbeeld graan) eerst méér en later minder dan evenredig stijgt met de toename van de variabele factor.

De kleinste eenheid waarin samengewerkt kan worden is het gezin. Geldt in een gezin dat naarmate de ouders minder voor zichzelf opeisen en dus meer in het huishouden, het gezin, de opvoeding en het onderwijs van hun kinderen stoppen, het hele gezin welvarender wordt? Dat is inderdaad het geval. Men heeft wel eens berekend dat onderwijs een zeer vruchtbare investering is die het twaalfvoudige opbrengt . Bezien over meerdere generaties wordt het effect nog sterker en je hoeft geen wiskundige te zijn om dit multiplier effect aan te tonen.
Voor het gezin als kleinste sociale eenheid blijkt de sociale hoofdwet dus te gelden.

Macrosociaal of maatschappelijk gezien kunnen we denken aan de betekenis van het vrijwilligerswerk. Het vormt een goed voorbeeld van de belangeloze inzet van de enkeling voor de samenleving; een sportvereniging of maatschappelijke organisatie.
Doorgaans eisen vrijwilligers niets van de vruchten van hun prestaties voor zichzelf op. Hoe vruchtbaar is dat werk? Welke bijdrage levert het aan het welzijn van het geheel? Vast en zeker een aanzienlijke; zowel in de vorm van de voldoening die het vrijwilligerswerk de vrijwilliger zelf biedt, maar ook maatschappelijk gezien.
Dit meestal vrij onzichtbare werk (het zogenaamde grijze circuit) dat veelal buiten de statistieken blijft, wordt weleens het cement in de samenleving genoemd.
Een CBS onderzoek uit 2004 laat zien dat circa 43% van de mannen en vrouwen vanaf 18jaar en ouder vrijwilligerswerk verricht in georganiseerd verband. Natuurlijk is het aantal mensen en de totale tijdsbesteding in het vrijwilligerswerk minder dan de totale omvang van de beroepsbevolking en het aantal uren betaald werk.
Desondanks is het effect enorm, al is de economische waarde moeilijk vast te stellen.
Zelf ben ik betrokken bij Stichting Voedselbank Eindhoven die in slechts enkele jaren uitgroeide tot een groep van 70 vrijwilligers die wekelijks voor ruim 700 klanten een voedselpakket organiseert.In ongeveer 6 jaar zijn er in heel Nederland 110 voedselbanken opgericht en actief. De naamsbekendheid is meer dan 90%!
Deze vrijwilligersorganisatie ontvangt gratis restvoedsel van groothandelsbedrijven en fabrieken dat niet meer verkocht kan worden, maar wel geschikt is voor consumptie. Het wordt gegeven aan mensen die tijdelijk onder het bestaansminimum zitten.
Zonder de belangeloze inzet van oversteek-, oppas- en voorleesmoeders, buddies, vrijwilligers in verzorgings- en verpleeghuizen, in sportverenigingen, voedselbanken en vele, vele anderen zou ons sociale bouwwerk in zijn voegen kraken en de maatschappij arm en leeg zijn.

Op een andere, en misschien iets ruimere manier, kunnen we op macro sociaal gebied ook wijzen op het belastingstelsel. Zou je, indachtig de sociale hoofdwet, kunnen stellen dat naarmate de inkomsten-, omzet- en winstbelastingen hoger zijn het welzijn van de samenleving hoger is? Empirisch lijkt dit te kloppen als je Westeuropese landen( Nederland, Duitsland en de Scandinavische landen) met een hoge belastingvoet vergelijkt met bijvoorbeeld de Verenigde Staten die een lage belastingvoet kennen. West-Europa kent dan ook niet alleen betere sociale voorzieningen, maar ook kleinere inkomensverschillen, minder mensen die onder de armoedegrens leven en een betere toegang tot onderwijs en gezondheidszorg.

In politieke termen gesproken lijkt een zogenaamd links beleid beter voor het algemeen welzijn dan een rechts beleid dat mikt op belastingverlaging en een vermindering van sociale voorzieningen.
Een progressief belastingstelsel, waarbij de hogere inkomens relatief meer belasting betalen dan de lagere inkomens lijkt in overeenstemming met de sociale hoofdwet.
Er zijn vele studies gedaan naar de relatie tussen financiële rijkdom en geluk, o.a. door prof R.Veenhoven van de Erasmus Universiteit. Voor welgestelden levert een verdere welvaartstijging veel minder op in termen van welzijn of geluk, dan voor niet-welgestelden. Dus er is aanvankelijk sprake van een toenemende meeropbrengst, maar die slaat later om in een duidelijk afnemende meeropbrengst.

Een ander thema is dat van het basisinkomen. Voor de invoering van het basisinkomen lijkt, vanuit de sociale hoofdwet gezien, veel te zeggen. De overheid (als uitkeringsinstantie) verdeelt de totale door alle samenwerkende mensen opgebrachte sociale premies en belastingen gelijkelijk onder de bevolking en voorkomt daarmee dat de enkeling rechtstreeks aanspraak maakt op de vruchten van zijn werk/inzet.
Alle bureaucratische sociale wetgeving en uitkeringsinstanties worden daarbij grotendeels overbodig.
Het zou mensen ook de vrijheid geven om écht te kiezen voor dat werk of die activiteiten die, gezien aanleg en talenten, het beste passen en maatschappelijk zinvol kunnen worden ingezet. Dan is er in de beloningssfeer geen oneigenlijke concurrentie meer tussen het bedrijfsleven en het overige sociaal-culturele leven.
Mensen worden nu vaak verleid om in de economie te gaan werken vanwege de hogere beloningen, omdat er in bedrijven nu eenmaal meer geld gegenereerd wordt dan in de andere sectoren, zoals onderwijs,overheid en gezondheidszorg. Maatschappelijk gezien zijn alle sectoren even relevant en betekenisvol voor het welzijn van mensen.
Tegenstanders van het basisinkomen vinden we vooral in de liberale hoek. Zij huldigen de veronderstelling dat een uitkering (financiële vergoeding zonder tegenprestatie) schadelijk is voor de economie en de samenleving, aangezien de mens van nature lui en gemakzuchtig zou zijn en een prikkel nodig heeft om te werken (X-theorie van Mc Gregor). Ook deze redenering is in strijd met de sociale hoofdwet en zou met vele voorbeelden uit de praktijk bestreden kunnen worden.

In bredere zin kan het werken in loondienst ook opgevat worden als in lijn met de centrale gedachte achter de sociale hoofdwet. Het ontkoppelen van arbeid en inkomen, zo heeft Rudolf Steiner dat genoemd. Het inkomen zou in het rechtsleven bepaald moeten worden en niet in het economische leven.
In loondienst krijgen personeelsleden een vast inkomen, gerelateerd aan hun functieniveau en conform de CAO afspraken. Daardoor is hun bestaanszekerheid losgekoppeld van de opbrengsten van hun inspanningen in het maatschappelijke gebied, waarin ze werkzaam zijn. Leerkrachten kunnen zich geheel inzetten voor de ontwikkeling van het opgroeiende kind en artsen en verpleegkundigen voor de gezondmaking van de zieke en behoeftige medemens.
Dat levert een grotere mate van welzijn op dan wanneer ziekenhuizen en scholen zich gedragen als bedrijven en zich richten op eigen voordeel en het maken van winst. Wanneer artsen rechtstreeks voor eigen verrichtingen mogen declareren zal dat uiteindelijk leiden tot maatschappelijke schade.

Hoe zit het dan met het communisme, zou je je kunnen afvragen? Waren de historische voorbeelden in Rusland onder Lenin en Stalin en in China onder Mao of de huidige communistische regimes in Noord-Korea en Cuba lichtende voorbeelden van de effecten van de sociale hoofdwet.? Enerzijds wel want iedereen (uitgezonderd de partij elites) kreeg een vrijwel gelijke, vaste beloning en vrije toegang tot huisvesting, onderwijs en gezondheidszorg. De bevolking had geen recht (en dus ook geen aanspraak) op de opbrengsten van hun inspanningen, want die waren staatseigendom. Ieder had wel recht op basisgoederen als voedsel en kleding. Deels was dit rechtvaardig en was de werkende bevolking tevreden. Een grote groep Koreanen en Cubanen ervaart dat ook nog steeds zo. Het grote verschil is echter dat er geen sprake is van vrijwilligheid. Mensen hebben er niet voor kunnen kiezen, het werd hun opgelegd. Zo moesten hoogopgeleiden ook het werk van gewone arbeiders uitvoeren(in China ten tijde van Mao). Anderzijds was er ook sprake van zeer beperkte rechten en grote onvrijheden op sociaal cultureel gebied.

Rudolf Steiner heeft, ruim tien jaar nadat hij de sociale hoofdwet formuleerde, de sociale driegeleding beschreven. Daarin wordt gesteld dat het bedrijfsleven het meest optimaal functioneert, wanneer de productiemiddelen en het eigendom van het bedrijf niet in handen zijn van de ondernemer of aandeelhouders, maar van instituties in het geestesleven (bijvoorbeeld stichtingen). Dat voorkomt dat de ondernemer/eigenaar de “verdiensten” van het bedrijf, zoals het opgebouwde vermogen en winsten, voor zichzelf kan opeisen en het bedrijf kan verhandelen/verkopen als ware het een product.
Daarnaast zou het bedrijfsleven in de vorm van associaties moeten samenwerken. Leveranciers, productiebedrijven, handelsondernemingen en consumenten, alle schakels in de bedrijfskolom samen in één overlegvorm. Zij kunnen dan eerlijke afspraken maken over hoeveelheden, prijzen, kwaliteit en service. Op die manier verloopt het economische proces efficiënt en effectief met een minimale verspilling van grondstoffen en energie. In de economie gaat het per slot van rekening om schaarse goederen!
Velen beschouwen de associatie als een aardig theoretisch concept, maar constateren tegelijkertijd dat er in de praktijk toch weinig voorbeelden van associaties zijn. Toch zijn er wel degelijk organisaties die deze richting opgaan. Dat begint bij landbouwcoöperaties waar boeren gezamenlijk de volgende schakel in de bedrijfskolom, bijvoorbeeld aardappelmeelfabrieken, suikerbedrijven of melkfabrieken, beheren en zo vraag en aanbod op elkaar afstemmen.
Andere voorbeelden zijn: Ben & Jerry’s Homemade (een ijsproducent), de Body Shop (cosmetica) en de fair tradebeweging, zoals Max Havelaar. Zij maken vaste afspraken en werken nauw samen met hun leveranciers. Een volgende stap in de richting van associaties zou zijn wanneer ook handelsondernemingen en consumenten erbij betrokken worden.
In het klein zie je dat al in de biologische- en BD-landbouw in de vorm van “groenten”-abonnementen. De klant bestelt een bepaald voedselpakket en de boer kan daar weer zijn teeltprogramma op afstemmen en zo is de cirkel rond.
Dit systeem leidt ook tot openheid en inzichtelijkheid van kosten en onderlinge verdeling.
We kunnen dus concluderen dat de sociale hoofdwet ook werkt in bedrijven en organisaties met een winstoogmerk zolang medewerkers maar betaald worden volgens centraal vastgestelde CAO-loonafspraken en ondernemers of aandeelhouders geen financiële opbrengsten kunnen claimen en onttrekken aan het bedrijf afhankelijk van het financiële resultaat. Uiteraard is prestatiebeloning tegengesteld aan de sociale hoofdwet en dus niet wenselijk. De bankencrisis van 2007/2008 is deels veroorzaakt door de exorbitante prestatiebonussen van management en handelaren in de financiële dienstverlening, die leidde tot het nemen van grote risico's en uiteindelijk het omvallen van banken.

Enige jaren geleden(Science, november 2006) werden de resultaten van een opzienbarend psychologisch onderzoek verricht door Amerikaanse onderzoekers onder leiding van Kathleen Vohs bekend. Via allerlei psychologische experimenten werden mensen half bewust en half onbewust aan geld of rijkdom herinnerd. Het directe gevolg daarvan was dat mensen daarna meer geneigd waren om voor zichzelf in plaats van voor de ander te zorgen. Uit het voorafgaande herinneren we ons nog dat veel geld niet gelukkiger maakt, nu blijkt ook dat “denken-aan-geld” mensen al minder sociaal maakt! Je zou daarmee kunnen stellen dat de sociale hoofdwet behalve sociologisch en economisch ook een psychologische wetmatigheid is!

Samenvattend mag duidelijk zijn dat met de hierboven genoemde voorbeelden voldoende is aangetoond dat de sociale hoofdwet inderdaad een verifieerbare wetenschappelijke theorie is, die voorspelbare resultaten oplevert.
Rest ons de opgave om hieraan meer bekendheid te geven via publicaties, onderwijs en onderzoek. Het komt er daarbij op aan organisaties en instituties zo vorm te geven dat de sociale hoofdwet zijn werkzaamheid kan hebben ten behoeve van het geheel! Daardoor zal het welzijn individueel, regionaal, nationaal en mondiaal verder kunnen stijgen.Dat is ook een belangrijke stap op weg naar een meer solidaire economie!

(*) vertaling D.Brüll in boek “De sociale Impuls van de antroposofie” Christofoor 1985

Onrechtmatige Debetrente

2009-01-12T04:21:00.000-08:00

Onderstaand artikel is gepubliceerd op website Antrovista onder de rubriek mens & maatschappij vanaf 13 januari 2009

Maatschappelijk Geaccepteerd??

In een vorig artikel heb ik al kort aangegeven dat er een rechtzaak loopt tegen de ABN AMRO,vanwege onduidelijkheden in het bij- en afboeken van bedragen op rekeningen.
De heer Bastiani en oprichter van Stichting Bankrente Terug heeft deze zaak aangekaart bij de Rechtbank in Amsterdam en de zitting is, na meerdere keren uitstel, gehouden op 18 december j.l. De uitspraak zal zijn op 18 februari 2009, maar werd later verschoven naar april 2009.
Wie op de hoogte wil blijven verwijs ik naar www.bankrenteterug.nl
Het eigenlijke probleem is dat bedragen die binnenkomen pas een dag later worden gevaluteerd (feitelijk verwerkt) terwijl afschrijvingen met terugwerkende kracht een dag eerder worden geadministreerd. Op deze manier kunnen klanten dus te maken krijgen met twee extra dagen debetrente. Bij grotere bedragen en een rente van 12% of meer bij rood staan kan dat bedrag aardig oplopen. Aangezien het om duizenden klanten gaat lopen de hierdoor verkregen opbrengsten in de miljoenen Euro’s. Een rapport van Mc.Kinsey concludeert dat het gaat om € 60 miljoen in 2005 voor heel Nederland.Volgens oud-bankier Wijn zou het zelfs gaan om een bedrag van € 1,2 miljard.
Al eerder heeft Bastiani deze kwestie voorgelegd aan de Nederlandse Bank die reageerde met de mededeling dat deze handelwijze m.i.v. van 1 november 2009 officieel verboden zal worden vanwege een Europese richtlijn.
De juristen van de ABN AMRO voerden als verweer aan dat deze praktijken al decennia bestaan en deze inkomsten ziet als noodzaak om de kosten van het betalingsverkeer te dekken én dat het maatschappelijk geaccepteerd is (?).
Uit de opmerkingen van de drie rechters tijdens de zitting is al wel duidelijk geworden, dat zij twijfels hebben over de juridische status van het verschuiven van de rentedatum. Stichting Bankrente Terug put hier de hoop uit dat de klacht gegrond wordt verklaard. Onduidelijk is dan nog wel over welke periode een eventuele verrekening moet plaatsvinden.
Na de woekerpolissen zullen de banken in deze kwestie opnieuw in het stof moeten bijten.

Hoe solidair is onze economie?

2009-01-05T03:16:00.000-08:00

Onderstaand artikel is gepubliceerd in het tijdschrift Driegonaal, jaargang 30, nummer 5/6 van juni 2009 en ook op de SP website afdeling Eindhoven in de rubriek ingezonden vanaf 14 juli 2009

“The poor pay more”!!

Aan het begin van de vorige eeuw heeft R.Steiner een maatschappijvisie uitgewerkt die hij Sociale Driegeleding noemde.
Broederschap zou daarbij het belangrijkste leidende principe of waarde voor de economie moeten zijn, ook wel solidariteit genoemd.

Dat is eigenlijk heel vanzelfsprekend als je bedenkt dat het in de economie om schaarse goederen gaat waar we heel efficiënt (lees zuinig) en effectief (voor de juiste toepassing of behoefte) mee om moeten gaan. In de bijbel vinden we daar de uitdrukking goed rentmeesterschap voor.
Effectief kun je hierbij ook opvatten in de betekenis dat de hele mensheid behoeften heeft en aanspraak moet kunnen maken op een deel van de productiemiddelen, grondstoffen en geproduceerde producten. Dus niet alleen het rijke westen maar ook alle mensen in ontwikkelingslanden. Dan pas is er sprake van echte broederschap.
De vraag is echter of onze huidige neoliberale, marktgerichte economie daaraan bijdraagt. Als we de berichten in de media van het afgelopen jaar samenvatten dan was er eerst sprake van een hypotheekcrisis, daarna een kredietcrisis en nu crisis in de hele financiële en economische wereld. Juist de financiële markt was de meest liberale markt, zonder veel overheidsbemoeienis en zeker ook falend toezicht.
Solidariteit heeft echter ook nog een andere betekenis en dat zien we terug in het huidige belastingstelsel waarbij de sterkere schouders meer dragen dan de zwakkere schouders. Hoe hoger het inkomen hoe hoger het belastingspercentage.
De hypotheekrenteaftrekregeling was bijvoorbeeld bedoeld om lagere inkomens aan een eigen huis te helpen en dat heeft decennia goed gewerkt. Alexander Pechtold van D’66 bracht bij de laatste algemene beschouwingen in de 2e kamer het voorstel naar voren om de hypotheekrenteaftrek te beperken tot € 500.000. Mensen die zich duurdere huizen kunnen permitteren hebben deze overheidssubsidie zeker niet nodig.
Een juiste stap dus om het belastingstelsel nog meer solidair te maken.
Zo gaan er tegenwoordig ook stemmen op om de premies voor de basisverzekering
voor ziektekosten inkomensafhankelijk te maken en daarmee zou de solidariteit nog verder in ere worden hersteld. Die solidariteit bestond er ook al in een andere vorm. Iedereen betaalt namelijk premie en uit de totale pot worden de ziektekosten betaald van mensen die gebruik van de gezondheidszorg (moeten) maken.
De premies voor een aantal sociale verzekeringen treffen de lagere inkomens ook zwaarder dan de hogere inkomens. De premies voor de werknemersverzekeringen WAO, WW en ZVW (zorgverzekeringswet) worden geheven tot een bepaald maximum premieloon (€ 46.204,83/jaar in 2008). Hogere inkomens betalen dus relatief veel minder. Helaas dus een omgekeerde solidariteit, die bovendien onrechtvaardig is. Het is alsof lagere inkomensgroepen meer gebruik maken van deze sociale verzekeringen en daarom meer moeten betalen.

Niet alleen in de politiek maar juist ook in de economie zou solidariteit het uitgangspunt moeten zijn. Armere mensen zouden lagere prijzen moeten betalen dan de rijkeren of op zijn minst gelijke prijzen. Zijn daar ook voorbeelden van?
In de bankwereld niet, want wie meer spaargeld opzij kan leggen krijgt een hoger rentepercentage dan de kleine spaarder.
In de energiemarkt ook niet, zo bleek uit de nieuwe folder van mijn energie-leverancier. Juist de kleinverbruiker betaalt een hoger tarief dan de grootverbruiker. Dat heet dan zakelijk tarief, maar sommigen noemen het ook verkapte economische overheidssteun.
Op de hypotheekmarkt, zo heeft de recente geschiedenis in de VS laten zien, geldt dat kleine (risicovolle) hypotheken zijn afgesloten voor de laagste inkomensgroepen maar wel met hogere tarieven. Voor de nu in ontwikkelingslanden verstrekte micro-kredieten geldt ook een veel hoger rentepercentage dan op doorsnee zakelijke kredieten. Zelfs de Triodosbank hanteert voor microkredieten rentepercentages van 25% of meer en dat is zelfs veel meer dan de rente op het consumptieve krediet, of een persoonlijke lening die iedere Nederlander boven de 18 kan krijgen (nu maximaal 18% rente). Dat soort gemakkelijk te verkrijgen leningen brengt ook al heel wat burgers in schuldproblemen en vandaar dat het huidige kabinet de criteria wil aanscherpen en de registratie (Bureau Krediet Registratie) verbeteren.
Het kan niet anders of je moet constateren dat de armen méér in plaats van minder betalen! Dat is asociaal en al zeker niet solidair.
Hypotheekbanken legitimeren dat door te stellen dat behalve de administratieve last de kleinere hypotheken ook meer risico’s met zich mee brengen. De laagste inkomensgroepen met een zwakke maatschappelijke positie zouden eerder werkeloos kunnen worden, of ziek worden, of eerder scheiden waardoor de rentelasten niet meer opgebracht kunnen worden en het huis per opbod verkocht moet worden. Dat mag statistisch gezien wel waar zijn maar een villa is echter veel minder courant (verhandelbaar) dan een gewoon rijtjeshuis en dus zijn de risico’s beperkt.
De opgedane ervaring met microkredieten heeft inmiddels ook aangetoond dat de kleine leners (en zeker de vrouwelijke deelnemers) zeer kredietwaardig en het meest betrouwbaar zijn. In meer dan 90% van de gevallen wordt de lening plus rente geheel terugbetaald. Dat is een veel hoger percentage dan bij alle andere zakelijke kredieten. De kleine ondernemers zouden dus juist een lagere rente moeten betalen. De lagere inkomensgroepen zouden op zijn minst gelijk behandeld moeten worden.
Dat zou pas eerlijk, rechtvaardig en solidair zijn!

ABN Amro in de beklaagdenbank

2008-12-18T02:27:00.000-08:00

Onderstaand artikel is gepubliceerd op de website Antrovista onder de rubriek mens & maatschappij vanaf 20 december 2008

Banken over de schreef !

Dankzij de oplettendheid van een actuaris, de heer Bastiani, loopt er vandaag een rechtzaak tegen de ABN Amro bank.
Inzet is het onrechtmatig innen van boeterente bij het rood staan. Deze rente van 18%is sowieso al erg hoog als je het vergelijkt met rentepercentages van andere aanbieders van kortlopende kredieten die meestal tussen de 8 en 10% ligt. In een oligopolistische markt heeft een consument echter weinig te kiezen. Het probleem is echter nog erger.
Dankzij de mogelijkheid van internetbankieren kunnen bedragen snel van de ene naar de andere rekening worden overgeschreven. Op je digitale bankafschrift kun je deze wijziging een of twee dagen later ook zien.
Als je echter op dezelfde dag dat je salaris is bijgeschreven een grote uitgave zou doen kan het toch zo zijn dat je een flinke boeterente krijgt opgelegd. Dit vanwege het feit dat het extra geld er nog niet “echt”staat en het vorige saldo onvoldoende was voor de grote uitgave. Volgens Bastiani zou het ook nog eens zo zijn dat die uitgave ook nog een dag eerder wordt afgeboekt dan de daadwerkelijke betaling. Dit is wat accountants antidateren noemen en dat is een vorm van boekhoudfraude.
De banken hebben er dus baat bij om afschrijvingen versneld te boeken en bijschrijvingen "even" uit te stellen. Door deze werkwijze creëert een bank grote sommen kasgeld, maar benadeelt wel direct de rekeninghouder.
Al eerder zijn banken door de rechtbank gesommeerd om overboekingen binnen een vastgestelde maximale tijdsduur te verwerken. In de digitale wereld kan dat allemaal nog veel sneller, maar banken hebben er voordeel bij als ze doen alsof deze handelingen nog via mensenhanden gaan en dus tijd kosten.
Bastiani heeft becijferd dat de ABN Amro er tientallen miljoenen euro’s aan verdient.
Deze werkwijze, die veel mensen niet eens opmerken, komt ook bij andere banken voor dus hopelijk heeft een veroordeling een precendentwerking.
Op een vraag van een verslaggever van Radio 1 gistermiddag over de kwaliteit van de verzamelde informatie, antwoordde Bastiani dat hij daar wel vertrouwen in had.
Een actuaris houdt zich namelijk beroepshalve bezig met het doorrekenen en evalueren van financiële risico’s. Traditioneel zijn actuarissen werkzaam in de verzekeringssector, banken of pensioenfondsen waar zij een verantwoordelijkheid dragen om toe te zien op de financiële eisen zoals solvabiliteit en rentabiliteit. Bastiani weet dus van wanten !
Beter één waakzame burger dan alle toezichthouders zoals de Autoriteit Financiële Markt en de Nederlandse bank bij elkaar.
Voor een individuele rekeninghouder gaat het misschien om relatief kleine bedragen maar het treft met name de armste groep omdat zij regelmatig “rood” staan. Alweer een voorbeeld van the poor pay more !

Lichtpuntjes

2008-12-11T03:00:00.000-08:00

Er gloort hoop!

Zo tegen het einde van het jaar wanneer de donkere dagen van Kerst naderen en in deze economische malaise, is het goed om op zoek te gaan naar enkele lichtpuntjes.
In de media hoorde ik dat autofabrikant Honda zijn formule 1 activiteiten op korte termijn gaat beëindigen. Deze miljoenen verslindende sponsoring was niet meer acceptabel nu er door de huidige economische crisis duizenden medewerkers ontslagen moeten worden.
Als reactie daarop kwam het idee dat de formule 1 races, die niet alleen geld- maar ook brandstof-, banden- en gehoorverslindend zijn, omgevormd zouden moeten worden naar greenraces. Een kans en een uitdaging om nieuwe duurzame, energiezuinige en veilige technologieën voor auto’s te ontwikkelen en te testen.
Een tweede lichtpuntje is de onverwachte daling van de olieprijs en de daaraan gekoppelde gas- en elektriciteitsprijzen die er samen voor zorgen dat de koopkracht voor de Nederlandse burger in 2009 juist met 1% à 2% extra zal stijgen. Wie had zoiets nog verwacht?
Een derde lichtpuntje was het afscheid van Roel van Duijn uit de actieve politiek op bijna 65 jarige leeftijd tijdens een speciale bijeenkomst in politiek café De Balie.
Hij is geboren in een antroposofisch gezin in Den Haag, maar is vooral bekend als leider en medeoprichter van protestbeweging Provo en Kabouter. Tijdens een actieve periode van 40 jaar heeft hij verschillende politieke functies bekleedt in Amsterdam en de provincie Noord-Holland. Tussendoor heeft hij ook ruim zes jaar een biologische kaasboerderij gehad.
Wat ik me vooral van Roel herinner was een ingezonden stuk in het NRC in de jaren 80 waarin hij een pleidooi hield voor Sociale Driegeleding als gewenste maatschappijvisie.

Zijn belangrijkste inspirator was Peter Kropotkin, een Russische prins en filosoof die het fundament heeft gelegd voor een anarchistisch, socialistische beweging in Rusland ten tijde van de revolutie. Deze beweging werd echter vervolgd en hard aangepakt door Lenin. Roel van Duyn heeft in 1969 een boekje over hem geschreven en noemt hem een wijze kabouter.
Toen hij net als prinses Irene er blijk van gaf dat hij ook met bomen en aardgeesten kon communiceren werd hij door veel media niet meer serieus genomen.
In een radio interview van het programma Linkk afgelopen zondag, vertelde hij dat het zielenheil van mensen belangrijker was dan politieke en maatschappelijke thema’s. Daarom heeft hij nu een adviesbureau voor mensen met liefdesverdriet.
Geluk is namelijk de grootste zegen!

Hypotheekcrisis

2008-12-08T03:28:00.000-08:00

Onderstaand bericht is gepubliceerd op website Antrovista onder de rubriek mens en samenleving in december 2008

The Poor pay more.

Iedereen weet intussen wel dat de huidige financiële en economische crisis ontstaan zijn door een hypotheekcrisis. In de V.S. werden subprime hypotheken verkocht omdat president Bush graag wilde dat iedere Amerikaan een eigen huis kon bezitten. Aan mensen met een laag en zelfs zonder vast inkomen werden hypotheken verkocht met variabele rentepercentages die in het begin vrij laag waren maar al snel opliepen.
Dat deze werkwijze ook in Nederland voorkomt is duidelijk gebleken in de Zembla documentaire getiteld “wildwest bankieren” van 7 december j.l.
De grote hypotheekverstrekker Lehman Brothers, in de V.S. failliet gegaan, had ook een Nederlandse dochter die onder de naam ELQ risicovolle hypotheken verkocht. Voor mensen die vanwege een schuld bij bureau krediet registratie (BKR) bekend waren of geen vast inkomen hadden was ELQ de uitkomst, want bij een gewone hypotheekverstrekker konden deze mensen niet terecht. Via tussenpersonen werden de hypotheken aan de man gebracht met zeer aantrekkelijke provisiepercentages.
Een hypotheek van 2 ton incl levensverzekeringspolis levert aan provisie al gauw een bedrag van € 10.000 op, een riante vergoeding voor een aantal uurtjes werk!
In Nederland geldt een wettelijke “zorgplicht” voor tussenpersonen en die moet voorkomen dat klanten in de problemen kunnen komen. Voor een dergelijk bedrag zetten tussenpersonen hun ethische principes echter graag opzij. Veel bedrijven en financiële instellingen kennen namelijk maar een moraliteit en dat is geld verdienen, veel geld!
Door de oplopende rentepercentages kunnen de maandelijkse lasten tot ruim € 2.000 per maand oplopen bij een hypotheek van ruim 2 ton. Het kan niet anders of dit moet tot grote schuldproblemen leiden of zelfs huisuitzetting!
"The poor pay more" blijkt ook hier maar al te waar!
Ontluisterend was ook om te horen hoe de Autoriteit financiële markten (Afm) zich opstelt in deze kwesties. Een bestuurder van de Afm legt geduldig uit dat zij werken “op basis van klachten van consumenten of organisaties en dan een
risicoanalyse opstellen en op basis daarvan haar prioriteiten stelt”.
Ze komen dus pas in actie op basis van informatie van klokkenluiders of gewetensbezwaarden! Voor het zelf actief informatie verzamelen en onderzoek uitvoeren ontbreekt kennelijk de mankracht.
Feit is dat de Afm de hypotheekverstrekker ELQ en ook haar tussenpersonen "geen strobreed in de weg" heeft gelegd. Zij konden hun gang gaan en zich over de rug van de meest kwetsbare groep flink verrijken.
ELQ zelf loopt intussen geen enkel risico want zij verhandelen de net afgesloten hypotheken zo snel mogelijk aan andere financiële instellingen alsof het een gloeiend stukje houtskool is!
Wanneer worden deze oneerlijke handelspraktijken nu eens eindelijk bestraft?

Vliegtarieven

2008-11-24T02:54:00.000-08:00

Onderstaand bericht is verschenen op de website Antrovista rubriek Mens en Maatschappij eind november 2008

Is vliegen te duur of te goedkoop?

De laatste weken is er weer regelmatig ophef over de in juli van dit jaar in Nederland ingevoerde vlieg- of ecotax. Zo stond afgelopen week in de krant dat Ryanair de luchthaven Maastricht/Aachen niet meer zal gebruiken. Hetzelfde geldt voor chartermaatschappij Transavia die een groot aantal vluchten niet meer vanaf Schiphol maar vanaf Belgische of Duitse luchthavens zal laten vertrekken. Geen wonder dat de Belgische overheid daarom kort geleden besloten heeft om de ecotax in België niet te gaan invoeren. Zij hebben wat extra economische groei hard nodig.
De eerste indruk is dat Nederland zichzelf hierdoor economisch op achterstand zet ten opzichte van de omringende landen, maar voor het milieu is het in ieder geval beter.
Een recent onderzoek van de Stichting Natuur en Milieu, in opdracht van de EU, heeft namelijk aangetoond dat de schadelijke stoffen zoals ammoniak, stikstofdioxide en fijn stof in de lucht de kwaliteitsnormen op grote schaal overschrijden. Nederland heeft de koppositie binnen Europa samen met België en Hongarije. Fijn stof (PM10) levert de meeste gezondheidsschade op: astma, longkanker, hart- en vaatziekten en luchtwegklachten .
De echte vraag is echter, zuiver economisch gekeken, of vliegtarieven te hoog of juist te laag zijn?
Op kerosine (de vliegtuigbrandstof) wordt namelijk geen accijns en in de luchtvaart als geheel geen BTW geheven en zo heeft vliegen een belangrijk prijsvoordeel ten opzichte van de scheepvaart of (vracht-)wagenvervoer. Zo verleidt je iedereen om het vliegtuig te nemen. Het vliegen is feitelijk te goedkoop in vergelijking met andere vervoersmogelijkheden. Trein-, bus- , taxi- en scheepvaart-verkeer hebben die financiële voordelen niet.
Interessant is ook een onderzoek naar de tarieven.
Laten we allereerst onze eigen trots en moedermaatschappij KLM nemen. Die hanteert een schimmig tarievenstelsel waar niemand wijs uit wordt, maar waarvan wel meteen duidelijk is dat de kortste afstanden zeker niet het goedkoopste zijn !
Als je vanuit Amsterdam naar New York retour wil vliegen dan betaalde je daar in mei 2008 bijna € 600 voor. Doe je dat vanuit London dan kost het maar € 341, vanuit Madrid € 340, vanuit Frankfurt € 507 en vanuit Rome € 517 . De laatste reizen gaan allemaal via Amsterdam. Waarom zijn burgers uit andere Europese landen goedkoper af terwijl ze een duidelijk langere afstand moeten afleggen? Deze prijzen zijn dus geen afspiegeling van de werkelijk gemaakte kosten maar hebben meer te maken met de mate van concurrentie en marktmisbruik.
KLM wil graag klanten werven in andere landen, die normaal de voorkeur aan hun moedermaatschappij zouden geven. Jammer voor de Nederlanders die op Schiphol ook al te maken hebben met bijna de hoogste vlieghavenkosten van heel Europa en hoge parkeerkosten. Verder is het zo dat de ticketprijzen bijna van dag tot dag verschillen als ware het beurskoersen.
Er is nog een lange weg te gaan naar een eerlijke en solidaire economie!!

Een Eerlijke Economie

2008-11-10T07:49:00.000-08:00

Onderstaand artikel is een uitwerking van een lezing t.g.v. het
25 jarig jubileum van ODIN ketenorganisatie in Biologisch Dynamische en Biologische Landbouw te Geldermalsen op 9 November 2008

Een Eerlijke Economie

In deze tijd van financiële mondiale perikelen klinkt de roep naar een eerlijk en duurzaam financieel stelstel steeds luider en daar hoort zeker ook de echte economie bij en daar zal ik mij vandaag tot beperken!

Een eerlijke economie begint bij een Eerlijk product en dat geldt zeker voor voedsel. Voedsel moet veilig en gezond zijn voor mens en milieu . Hoe belangrijk dat is en zeker nog niet vanzelfsprekend wil ik illustreren met een drietal recente onderzoeksresultaten:

A) Onderzoek van de Consumentenbond in het voorjaar van 2008 waaruit blijkt dat in de afgelopen 20 jaar de aanwezigheid van vitaminen en mineralen in vollegrondsgroente fors is teruggelopen, soms met meer dan 50% ! Een belangrijk mineraal is de zeer nuttige stof selenium die bijna niet meer te meten was. Feitelijk is de grond zo goed als dood door de moderne intensieve landbouwmethoden. Behalve de Consumentengids besteedde alleen de Telegraaf en de Volkskrant er aandacht aan !
Met gevarieerde voeding halen we dus niet meer voldoende vitaminen en mineralen uit ons voedsel. Toch blijft de overheid en met name de Gezondheidsraad dat nog steeds beweren. Is dit resultaat dan nieuw?? Nee, ook al in 1995 verscheen een rapport van de Stichting Orthomoleculaire Educatie die ook al beweerde dat evenwichtige voeding niet voldoende bouwstoffen oplevert. Dat is notabene al 13 jaar geleden!!

B) In September van dit jaar werden de resultaten van een onderzoek bij 4.000 zwangere vrouwen in Rotterdam bekend. Daaruit bleek dat in de urine meer afbraakproducten van pesticiden en bepaalde kunststoffen (weekmakers) werden aangetroffen. In Rotterdam waren deze percentages duidelijk hoger dan een vergelijkbare steekproef in de VS. Wat doen deze stoffen met het ongeboren kind en cognitieve ontwikkeling??
Een recent Deens onderzoek van prof. P.Grandjean heeft aangetoond dat veel van de in Europa toegelaten landbouwbestrijdingsmiddelen de zich ontwikkelende hersenen van foetussen beschadigen!
Vergelijkbare resultaten bleken ook al enige jaren geleden bij onderzoek naar stoffen in moedermelk .
Toch vond onze huidige landbouwminister Gerda Verburg het niet nodig om op Europees niveau deze pesticiden echt hard aan te pakken en te verbieden. In januari 2009 zal het Europees parlement stemmen over nieuwe regelgeving voor het gebruik van landbouwgifstoffen.
Via www.pesticidewatch.eu kun je je stem nog uitbrengen.

C) Uit een ander in september gepubliceerd Amerikaans onderzoek van de Universiteit van Texas in het Journal of Cancer blijkt dat hoge concentraties vitamine E tot een ruim 60% lagere kans op longkanker leiden! Longkanker is de meest dodelijke kanker met maar een 5% overlevingskans. Toch wordt dit geen voorpaginanieuws!
Hiermee is echter wel aangetoond hoe belangrijk vitaminen en mineralen als lichaamsbouwstoffen zijn en hoe ernstig het is als we via voeding deze stoffen in onvoldoende mate binnen krijgen. Daarnaast zouden de giftige en schadelijke landbouwbestrijdingsmiddelen direct verboden moeten worden.

Gezonde voeding is dus de basis van gezond leven en daarom verdient Biologische Dynamisch(BD) voedsel wat mij betreft Vier Sterren! Meer nog dan biologische en ekologische teeltwijzen heeft de BD nog extra zorg voor een gezonde aarde via de preparaten van bergkristal en koemest.
Een gezonde bodem is een voorwaarde voor een duurzame landbouw.
Interessant zijn ook de resultaten van onderzoek door het gebruik van koperen ploegen naar een ontwerp van Viktor Schauberger. Die schijnen de opbrengst en de bodemgesteldheid nog extra te verbeteren.

Een gezonde, eerlijke economie is behalve een gezond, duurzaam product ook een kwestie van eerlijke productie en handel waarbij efficiënt (met minimale verspilling) en effectief (voor juiste behoefte en doelgroep) geproduceerd en verhandeld wordt.
Ook eerlijke voorlichting hoort daarbij en geen misleidende reclame.
Het Louis Bolk instituut doet op dit gebied veel goed werk.
Daarnaast is het voor een eerlijke economie nodig dat de kosten transparant zijn en vooral dat er sprake is van eerlijke prijzen.
Onderdeel daarbij zijn rechtvaardige lonen voor alle in het economisch proces betrokken personen.
Odin Estafette is daar de laatste jaren steeds opener over, ook via de jaarlijkse nieuwsbrieven, en wil daar ook in een associatief overleg transparant over zijn.
Het initiatief voor dat overleg is vanuit de handelsketen gekomen en die hebben daarmee ook de regie in handen. Een verbeterpunt zou kunnen zijn dat bij een echt associatief overleg alle drie partijen, namelijk producenten, handelsbedrijven en consumenten tezamen overleggen en evenwicht brengen in alle relevante belangen.
Odin heeft ook de stap gezet via Stichting Sleipnir om het bedrijfseigendom uit de private sfeer te halen en te neutraliseren .
Daarmee blijft het bedrijf ook voor de toekomst behouden.
Een aantal BD landbouwbedrijven hebben hetzelfde gedaan via de Stichting BD Grondbeheer.

Graag wil ik Odin dan ook feliciteren met haar 25 jarig jubileum.
In die 25 jaar is er heel wat gebeurd en vooral ook maatschappelijk!
Denk aan een rapport in 1987 getiteld “Our Common future” van de Brundtlandcommissie, waarmee het thema duurzame ontwikkeling serieus op de politieke agenda is gezet. Ook het rapport van de SER in 2000 met de titel “Winst door Waarden” heeft Duurzaam Ondernemen in de politiek en in het bedrijfsleven een enorme impuls gegeven.

Ruim 25 jaar geleden was ik bezig met de afronding van mijn studie Technische Bedrijfskunde aan de Technische Universiteit te Eindhoven. Daar was toen ook al een kleine groep mensen bezig in de vakgroep aangepaste technologie. Zij ontwikkelden windmolens, waterpompen, oventjes en landbouwwerktuigen voor ontwikkelingslanden. Ook hielden ze zich bezig met ontwikkelingseconomie en kleinschalig ondernemen, geïnspireerd door Schumacher “Small is beautiful”.
Met enige medestudenten hebben wij toen ook een rondreizende tentoonstelling gemaakt over kleinschalig ondernemen, waar ook de windmolenfabrikant Lagerwey in besproken werd.
In die tijd heb ik ook meegeholpen met het opzetten van een bedrijfskunde wetenschapswinkel, omdat wij vonden dat wetenschappelijke kennis ook ten goede moest komen aan de samenleving en kapitaalarme groeperingen.
Later betrokken geraakt bij Stichting Memomunt in Amsterdam en met name enige jaren lid geweest van de kredietcommissie. Met een aantal medevrijwilligers probeerden we kleinschalige mens- en milieuvriendelijke bedrijven zakelijk te adviseren en financieel te ondersteunen met kleine kredieten. Dat gebeurde vaak ook via persoonlijke borgstellingen zoals ook de Triodosbank destijds deed.
De mens- en milieuvriendelijke bedrijven misten soms toch een gezonde financiële basis om te overleven en te groeien.
In die tijd ook veel natuurvoedingswinkels en handelsbedrijven bezocht en geadviseerd. Voor de meeste mensen een clubje “geitenwollensokkenmensen” die bezig waren met alternatieve, kleinschalige landbouw maar ze werden nauwelijks serieus genomen!
Na mijn afstuderen toegetreden tot het antroposofisch adviesbureau Commentor (dat toen al bestond uit vier personen waaronder Mouringh Boeke en Nico Franken). Meerdere opdrachten hebben we in BD bedrijven uitgevoerd en zelf met name voor Loverendale een aantal adviesopdrachten uitgevoerd.
Met groot plezier zag ik dan ook dat Loverendale nog steeds leverancier is van Odin!
Stichting Memo (althans de Nederlandse poot) en Adviesbureau Commentor bestaan niet meer, maar het gedachtengoed van mens- en milieuvriendelijk ondernemen heeft volgens mij wel een grote ontwikkeling en transformatie doorgemaakt.
Duurzaam of Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen(MVO) staat sinds een aantal jaren hoog op de politieke agenda. Het kan dus verkeren! Van marginale beweging tot mainstream nu en dat in circa 25 jaar!
Bij MVO draait het om de balans tussen Planet, People and Profit (of Prospherity) en dat is precies waar Stichting Memo en Memomunt ook voor stond en is het goed dat de “P” van profit erbij gekomen is.
Veel grotere bedrijven ontkomen er tegenwoordig niet aan om een MVO jaarverslag te publiceren en zo verantwoording af te leggen.
Met 4e jaars studenten Technische Bedrijfskunde van de Fontys Hogeschool analyseren en bespreken wij vele MVO jaarverslagen.
Toch heb ik gemerkt dat de maatschappijvisie van R.Steiner, namelijk de Sociale of Maatschappelijke Driegeleding pas echt inzicht geeft en een beoordelingskader geeft voor wat maatschappelijk verantwoord eigenlijk is. Volgens R.Steiner zou de economie zich moeten ontwikkelen vanuit de kernwaarde van broederschap of solidariteit. Deze opvattingen heb ik ook vastgelegd in een boekje Trias Politica Ethica.
In de afgelopen 25 jaar is er veel gebeurd. De komende 25 jaar zal er nog veel meer gebeuren. Er is vaak sprake van een exponentiële ontwikkeling.
Groei is nodig en de BD beweging zou juist voorop moeten lopen ten opzichte van biologisch voedsel en Max Havelaarprodukten. Afgelopen week nog stond in de kranten dat het assortiment van deze producten in supermarkten weer behoorlijk is gegroeid.
Toch liggen we in Nederland nog ver achter ten opzichte van andere landen als Oostenrijk(10,4%), Zwitserland(8,0%), Finland(7,2%), Zweden(6,5%) en Italië wat betreft het totale oppervlak gecertificeerde biologische land- en tuinbouw, die maar 2,5% bedraagt (bron OECD).
Wij allemaal, klanten, producenten en handelaren, onderzoekers en publicisten moeten BD promoten en meer onder de aandacht brengen.
We mogen niet dezelfde fout maken als Philips die met haar kwalitatief betere videosysteem toch de strijd heeft verloren van het inferieure VHS-systeem. BD is the Best!!
We moeten niet alleen klein associatief denken maar ook groot.
Sla de handen ineen om Nederland BD minded te maken. Alle consumenten hebben recht op gezond en veilig voedsel en moeten dat opeisen. De overheid moet op haar beurt gevaarlijke stoffen zoals chemicaliën en landbouwbestrijdingsmiddelen direct verbieden in het belang van de volksgezondheid.

De klant is allang geen koning meer!

2008-10-30T12:51:00.000-07:00

Onderstaand artikel is gepubliceerd op de website Antrovista onder de rubriek Mens & Maatschappij vanaf november 2008

Een eerlijke Economie?!

Medio oktober las ik een persbericht in de krant dat KPN door telecomtoezichthouder Opta een boete heeft gekregen van € 1,5 miljoen voor het geven van selectieve kortingen aan zakelijke klanten. KPN gaf deze kortingen aan nieuwe klanten die bij de concurrent zaten. Door hier selectief in te zijn handelde KPN in strijd met de non-discriminatie verplichting zo stelde de Opta. De KPN is daar ook al eerder meerdere keren voor veroordeeld.
Korte tijd later kreeg ik een afschrift onder ogen van een kinderspaarrekening bij de ABN/AMRO. Een rekening die mijn vader geopend heeft bij de geboorte van ons eerste kind. Een extra appeltje voor de dorst tegen de tijd dat mijn kind zelfstandig in het leven staat. Helaas constateerde ik dat de rente nog maar 1% bedroeg.
Opeens herinnerde ik me een grote reclameposter bij het bankfiliaal waar nieuwe klanten gelokt worden met rentepercentages tot 5% en voor kinderspaarrekeningen tot boven de 4%. Kennelijk is hier hetzelfde aan de hand als bij de KPN.
Bestaande klanten worden duidelijk benadeeld ten opzichte van nieuwe klanten. Meteen moest ik denken aan het recent verschenen boek “Kloteklanten” van Egbert Jan van Bel uit 2007. Daarin wordt treffend verwoord dat klanten een noodzakelijk kwaad zijn, maar tegelijkertijd als heel lastig en vervelend worden beschouwd en waar vooral niet naar geluisterd wordt! Veel bedrijven hebben een hekel aan klanten en hebben ze alleen nodig om producten aan te slijten en daarna zoeken ze het maar uit. De klant is geen koning, maar een bron van inkomsten.
Toen ik per internet een klacht indiende kreeg ik snel een ontvangstmelding per email en later thuis ook nog een brief dat de klacht was ontvangen en dat ik binnenkort een reactie zou krijgen, maar wel per telefoon want het was natuurlijk vertrouwelijk. Volgens mij wil men liever niets zwart op wit te zetten uit angst voor mogelijke juridische gevolgen.
Korte tijd later kreeg ik inderdaad een telefoontje van een medewerker van de afdeling cliëntenservice. Uiteindelijk kwam deze persoon met de oplossing dat ik maar een nieuwe kinderspaarrekening moest openen en de oude opheffen en dan zou ik dus ook de nieuwe rente krijgen. Dat betekent voor mij extra administratie en zeker ook voor de bank extra administratief werk.
Dat is kennelijk de voorkeursbehandeling van eigen klanten !
Uit onderzoek in het bedrijfsleven is namelijk gebleken dat het verwerven van nieuwe klanten minimaal een factor 3 duurder is dan het behouden van bestaande klanten. Bedrijven zouden hun eigen klanten dus juist moeten koesteren!
Toen ik moeilijke vragen ging stellen werd het erg stil aan de andere kant van de lijn. Waarom krijgen de eigen klanten niet rechtstreeks deze informatie en de hogere rente waar zij ook recht op hebben? Waarom worden eigen klanten duidelijk benadeeld in plaats van gelijk behandelt in vergelijking met nieuwe klanten?
Waarom moet de klant extra actie ondernemen en in latere instantie de bank ook extra administratie verrichten? Dat het onrechtvaardig is zal iedereen beamen maar het gebeurt op grote schaal bij telefoon-, internet en bankbedrijven.
De centrale vraag is of dit gedrag van bedrijven ook strafbaar is? Voor de Opta wel, maar hoe zit het bij de Autoriteit Financiële Markten(Afm)?
Aangezien mijn verontwaardiging steeds groter werd heb ik inmiddels deze klacht voorgelegd aan de consumentenprogramma’s Radar en Kassa en ook de Afm.
Natuurlijk ben ik erg benieuwd welke reacties erop zullen volgen.
Kennelijk is er nog een hele weg te gaan voordat er sprake is van een eerlijke economie waar vertrouwen wederzijds is en een gelijke behandeling vanzelfsprekend !

Nma: Veroordeling kartelafspraken

2008-10-09T01:14:00.000-07:00

Onderstaand artikel is verschenen in tijdschrift Driegonaal
jrg 29 no. 2 in juni 2007

Associatieve economie en het verhaal van de straatstenen

Een gezonde economie is gebaat bij onderlinge afspraken, die economisch gezien effectief zijn. In de praktijk zijn dat soort afspraken echter wettelijk gezien verboden.
Dat ondervonden een twintigtal producenten van betonnen straatstenen die in 2006 door de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) een boete kregen opgelegd. Zij hadden onderlinge afspraken gemaakt over het verdelen van binnengekomen orders. Volgens de wet op de mededinging is dat strafbaar omdat het de vrije concurrentie belemmert en de markt(afnemers) zou benadelen.

Natuurlijk is het goed dat er een onafhankelijke autoriteit is, die toeziet op een gezonde werking van het economische verkeer. Monopolievorming en onderlinge prijsafspraken die nadelig zijn voor de consument dienen verboden en bestraft te worden.
Toch kunnen we de vraag opwerpen of in het geval van de betonnen straatstenen er sprake is van opzet en het de bedoeling was om de markt te verstoren of te benadelen, of dat er misschien sprake was van een gezonde economische intuïtie om zelfstandige bedrijven zinvol te laten samenwerken.
Een betonnen straatsteen is, technologisch gezien, een eenvoudig te produceren standaardproduct waarop geen concurrentievoordeel te behalen valt door je te onderscheiden in kwaliteit (kleur, afmeting of samenstelling) of service. De overheid, en met name provincies en gemeenten, is de grootste afnemer van deze stenen, die gebruikt worden voor de bestrating van straten en voetpaden, en hanteert daarbij standaardeisen.
De ‘straatstenenmarkt’ is dus een pure prijsmarkt waar bedrijven ertoe veroordeeld zijn om elkaar te beconcurreren op prijs. Door deze concurrentie zal de marge slinken en de verkoopprijs nauwelijks boven de kostprijs liggen. Zakt men onder de kostprijs dan leidt dat op de langere termijn tot faillissementen.
In het door de NMa bestrafte overleg inventariseerden de producenten de onafhankelijk van elkaar ontvangen orders en verdeelden deze onder elkaar.
Dankzij deze hoeveelheidsafspraken kon de productiecapaciteit van de verschillende bedrijven optimaal worden ingezet: bedrijven hoefden geen productie stil te leggen of personeel te ontslaan omdat ze te weinig orders hadden en de andere bedrijven hoefden geen extra investeringen te plegen of extra personeel aan te nemen omdat zij juist te veel orders hadden. Dergelijke onderlinge afspraken kunnen juist gezond op de economie werken omdat ze verspilling van menskracht, machines en grondstoffen helpen voorkomen. Een vorm van associatieve economie dus.

Geen economisch maar een juridisch verschil.
Veel bedrijven in andere sectoren doen hetzelfde, denk maar aan Van der Leegte (VDL), een conglomeraat van bedrijven in de metaalsector, en Damen Shipyards als verzameling van kleinere bedrijven in de scheepsbouw.
Het enige verschil is dat zij een juridisch geheel vormen (BV of NV). Dat maakt een onderlinge (interne) verdeling van binnengekomen orders wél geoorloofd.
De geldende economische wetgeving ‘dwingt’ bedrijven dus als het ware om elkaar kapot te concurreren of te fuseren door elkaar over te nemen, waardoor een oligopolie of zelfs een monopolie kan ontstaan dat de markt wél kan overheersen.
Het meest bekende voorbeeld daarvan was Joep van de Nieuwenhuizen, die eind jaren negentig geprezen werd als vindingrijke, Brabantse bedrijvendokter die kleinere metaalbedrijven overnam en inlijfde in de Begemangroep. Na jaren van acquisities werd hij zo groot dat hij reuzen als het defensieconcern RDM kon overnemen.
Daarna raakte hij echter steeds vaker in opspraak vanwege financiële malversaties. Zo loopt er nog een juridische procedure tegen hem wegens verdenking van het betalen van steekpenningen aan het regime Pinochet in Chili rond de verkoop van Leopardtanks.

Concurrentie en rentmeesterschap

Hoezo gezonde “vrije concurrentie”? Vrije concurrentie op het gebied van ideeën en technologische innovaties om economische processen nog efficiënter en doelmatiger te laten verlopen is een goede zaak. Goed ondernemerschap is juist een vorm van goed rentmeesterschap om alle productiefactoren (kapitaal, machines, arbeid, informatie en grondstoffen) zo in te zetten dat er een goed economisch resultaat geleverd wordt met minimale verspilling en optimaal rendement.
In de jaren zeventig van de vorige eeuw schreef de Engelse econoom E.F. Schumacher een boekje “Small is beautiful” dat werd omarmd door de anti-kapitalistische kleinschaligheidsbeweging. Schumacher wordt echter veelal verkeerd begrepen. Hij nam de menselijke maat als uitgangspunt en gaf aan dat de technologie juist kleinschalige menselijke productieverhoudingen moest creëren en geen mammoeten van conglomeraten, zoals de moderne multinationals.
Maar veel belangrijker nog was zijn overtuiging dat iedere economische activiteit zijn eigen “optimale schaal” had. Voor energieopwekking of waterwinning is dat een andere schaal dan voor broodbakken of de productie van papier.
Zoals het axioma luidt: in de economie gaat het om ‘schaarse’ goederen. Daar goed mee omgaan is de hoofdopgave van ieder economisch systeem en dat houdt in dat verspilling in alle opzichten dient te worden voorkomen.
Volledige vrije mededinging leidt vaak tot verspilling en zelden tot de gewenste innovaties.
Een associatieve economie met onderlinge afspraken voldoet daaraan wel.
De door Rudolf Steiner bepleite solidariteit in het economische verkeer verdient een echte kans boven de nu gehanteerde vrijheid in het economische verkeer, die meer een gedwongen vrijheid is die tot grote economische schade leidt. Solidariteit in de economie betekent de belangen van alle partijen (producenten, handelaren en consumenten) respecteren en onderling in balans brengen. Daarbij is overleg en afstemming over kwaliteit, hoeveelheden, plaats en prijs noodzakelijk en zinvol!

The Poor pay More!

2008-09-23T03:49:00.000-07:00

“Hoe solidair is onze economie"?

Aan het begin van de vorige eeuw heeft R.Steiner een maatschappijvisie uitgewerkt die hij Sociale Driegeleding noemde.
Broederschap zou daarbij het belangrijkste leidende principe of waarde voor de economie moeten zijn, ook wel solidariteit genoemd.
Dat is eigenlijk heel vanzelfsprekend als je bedenkt dat het in de economie om schaarse goederen gaat waar we heel efficiënt (lees zuinig) en effectief (voor de juiste toepassing of behoefte) mee om moeten gaan. In de bijbel vinden we daar de uitdrukking goed rentmeesterschap voor.
Effectief kun je hierbij ook opvatten in de betekenis dat de hele mensheid behoeften heeft en aanspraak moet kunnen maken op een deel van de productiemiddelen, grondstoffen en geproduceerde producten. Dus niet alleen het rijke westen maar ook alle mensen in ontwikkelingslanden. Dan pas is er sprake van echte broederschap.
De vraag is echter of onze huidige neoliberale, marktgerichte economie daaraan bijdraagt. Als we de berichten in de media van het afgelopen jaar samenvatten dan was er eerst sprake van een hypotheekcrisis, daarna een kredietcrisis en nu crisis in de hele financiële en economische wereld. Juist de financiële markt was de meest liberale markt, zonder veel overheidsbemoeienis en zeker ook falend toezicht.
Solidariteit heeft echter ook nog een andere betekenis en dat zien we terug in het huidige belastingstelsel waarbij de sterkere schouders meer dragen dan de zwakkere schouders. Hoe hoger het inkomen hoe hoger het belastingspercentage.
De hypotheekrenteaftrekregeling was bijvoorbeeld bedoeld om lagere inkomens aan een eigen huis te helpen en dat heeft decennia goed gewerkt. Alexander Pechtold van D’66 bracht bij de laatste algemene beschouwingen in de 2e kamer het voorstel naar voren om de hypotheekrenteaftrek te beperken tot € 500.000. Mensen die zich duurdere huizen kunnen permitteren hebben deze overheidssubsidie zeker niet nodig.
Een juiste stap dus om het belastingstelsel nog meer solidair te maken.
Zo gaan er tegenwoordig ook stemmen op om de premies voor de basisverzekering
voor ziektekosten inkomensafhankelijk te maken en daarmee zou de solidariteit nog verder in ere worden hersteld. Die solidariteit bestond er ook al in een andere vorm. Iedereen betaalt namelijk premie en uit de totale pot worden de ziektekosten betaald van mensen die gebruik van de gezondheidszorg (moeten) maken.
De premies voor een aantal sociale verzekeringen treffen de lagere inkomens ook zwaarder dan de hogere inkomens. De premies voor de werknemersverzekeringen WAO, WW en ZVW (zorgverzekeringswet) worden geheven tot een bepaald maximum premieloon
(€ 46.204,83/jaar in 2008). Hogere inkomens betalen dus relatief veel minder.
Helaas dus een omgekeerde solidariteit, die bovendien onrechtvaardig is. Het is alsof lagere inkomensgroepen meer gebruik maken van deze sociale verzekeringen en daarom meer moeten betalen.

Niet alleen in de politiek maar juist ook in de economie zou solidariteit het uitgangspunt moeten zijn. Armere mensen zouden lagere prijzen moeten betalen dan de rijkeren of op zijn minst gelijke prijzen. Zijn daar ook voorbeelden van?
In de bankwereld niet, want wie meer spaargeld opzij kan leggen krijgt een hoger rentepercentage dan de kleine spaarder.
In de energiemarkt ook niet, zo bleek uit de nieuwe folder van mijn energie-leverancier. Juist de kleinverbruiker betaalt een hoger tarief dan de grootverbruiker. Dat heet dan zakelijk tarief, maar sommigen noemen het ook verkapte economische overheidssteun.
Op de hypotheekmarkt, zo heeft de recente geschiedenis in de VS laten zien, geldt dat kleine (risicovolle) hypotheken zijn afgesloten voor de laagste inkomensgroepen maar wel met hogere tarieven. Voor de nu in ontwikkelingslanden verstrekte micro-kredieten geldt ook een veel hoger rentepercentage dan op doorsnee zakelijke kredieten. Zelfs de Triodosbank hanteert voor microkredieten rentepercentages van 25%of meer en dat is zelfs veel meer dan de rente op het consumptieve krediet, of een persoonlijke lening die iedere Nederlander boven de 18 kan krijgen (nu maximaal 18% rente). Dat soort gemakkelijk te verkrijgen leningen brengt ook al heel wat burgers in schuldproblemen en vandaar dat het huidige kabinet de criteria wil aanscherpen en de registratie (Bureau Krediet Registratie) verbeteren.
Het kan niet anders of je moet constateren dat de armen méér in plaats van minder betalen! Dat is asociaal en al zeker niet solidair.
Hypotheekbanken legitimeren dat door te stellen dat behalve de administratieve last de kleinere hypotheken ook meer risico’s met zich mee brengen. De laagste inkomensgroepen met een zwakke maatschappelijke positie zouden eerder werkeloos kunnen worden, of ziek worden, of eerder scheiden waardoor de rentelasten niet meer opgebracht kunnen worden en het huis per opbod verkocht moet worden. Dat mag statistisch gezien wel waar zijn maar een villa is echter veel minder courant (verhandelbaar) dan een gewoon rijtjeshuis en dus zijn de risico’s beperkt.
De opgedane ervaring met microkredieten heeft inmiddels ook aangetoond dat de kleine leners (en zeker de vrouwelijke deelnemers) zeer kredietwaardig en het meest betrouwbaar zijn. In meer dan 90% van de gevallen wordt de lening plus rente geheel terugbetaald. Dat is een veel hoger percentage dan bij alle andere zakelijke kredieten. De kleine ondernemers zouden dus juist een lagere rente moeten betalen. De lagere inkomensgroepen zouden op zijn minst gelijk behandeld moeten worden.
Dat zou pas eerlijk, rechtvaardig en solidair zijn!

Consumeren of Consuminderen ?

2008-09-15T06:23:00.000-07:00

Dit artikel is verschenen op de website Antrovista september 2008 en
in e-nieuwsbrief Driegonaal Michaël 2008

Het stimuleren van een Zuinigheidsbonus

In ieder economieboek dat middelbare schoolkinderen onder ogen krijgen staat dat het in de economie gaat om schaarse goederen. Het is ook om die reden dat we met deze goederen efficiënt(=zuinig) en effectief (voor de juiste toepassing of het juiste doel) om moeten gaan.
Bedrijven die actief zijn in de economie vergeten dat liever uit eigenbelang. Ze verkopen liever meer dan minder en stimuleren kopers om juist meer te kopen en geven daar ook korting op. De prijs voor honderd artikelen is hoger dan wanneer je er duizend koopt en dat noemt men hoeveelheidskorting. Begrijpelijk is dat wel vanuit het perspectief van de producent die 1000 artikelen ook goedkoper kan maken dan slechts 100 artikelen. Zijn vaste kosten zijn verdeeld over meer producten ook lager.
Voor het milieu of de samenleving als geheel is dat echter een slechte zaak want we verbruiken daardoor meer grondstoffen en eindige energie.
Vanuit het geheel gekeken zou je dus juist een zuinigheidsbonus in plaats van een overconsumptiebonus moeten krijgen. Dat stimuleert mensen om te consuminderen!

Toen ik hierover een tijdje aan het mijmeren was kreeg ik een advertentie onder ogen van een energieleverancier die kennelijk wel oog heeft voor de grote belangen en niet louter uit is op eigen bedrijfsvoordeel.
Het bedrijf OXXIO, van oorsprong Engels en inmiddels ook weer in handen van een Engelse belegger, is enige jaren in handen geweest van het bedrijf Tendris te Naarden met mede oprichter Koornstra. Deze Haagse ex-vrije schoolleerling heeft eerst met een medeleerling een mediabedrijf opgezet en had het geluk de bedenker te zijn van het succesvolle televisieprogramma “De Stoel”. Met het geld dat zij na verkoop van het mediabedrijf hadden verdiend zijn ze een eigen investerings- en ontwikkelingsmaatschappij begonnen, om zoals ze het zelf zeiden de grote problemen van de wereld aan te pakken.
Eerst ontwikkelden ze een technisch apparaatje dat in iedere gewone auto geplaatst kan worden om het benzineverbruik te verminderen. Het werkte maar van TNO kregen ze om onduidelijke redenen geen wetenschappelijk onderbouwd rapport. Zij werken liever voor de grote klanten werd hun vertrouwelijk verteld. Daarna ontwikkelden ze de eerste groene creditkaart die kooptransacties met CO2-uitstoot compenseert. Inmiddels hebben zij ook meerdere typen zeer energiezuinige en duurzame ledlampen ontwikkeld voor huishoudelijk gebruik, voor tuinbouwkassen (stimuleert de plantengroei nog meer dan TL- of lampverlichting) en zelfs als straatverlichting (minder licht maar wel met een beter zicht in het donker).
Via intensieve telefooncampagnes hebben ze OXXIO als goedkoop alternatief op de Nederlandse markt gebracht. Zij deden dat op een manier die door consumenten-programma’s als Kassa en Radar wel als aggressieve verkooptechniek werd bestempeld.
Het aantal abonnementen vloog desondanks omhoog.
De nieuwste campagne van OXXIO is echter zeer verrassend. Zij adverteren en werven sinds april van dit jaar nieuwe klanten met het aanbod dat als klanten erin slagen om in drie jaar tijd hun energieverbruik met 10 % te verminderen, zij een extra bonus krijgen van € 300 !
Letterlijk zeggen zij:”Met deze bespaarbonus wil Oxxio consumenten aanzetten nu eens echt minder energie te verbruiken. Wij willen dat onze klanten minder bij ons afnemen. En het is ons menens. De tijd van alleen maar praten over klimaatverandering is volgens ons nu dus echt voorbij. Met behulp van deze actie kan iedereen over een periode van drie jaar 10% minder energie verbruiken dan op dit moment. Natuurlijk helpen we iedereen daarbij, onder meer via onze 'slimme meter'. Met 10% lager verbruik zijn de kosten natuurlijk al lager, maar daar doen we dus nog een schepje bovenop. Een commerciële leverancier die minder wil gaan verkopen aan zijn klanten lijkt wellicht wat vreemd, maar we zien het als een investering in onze klanten. Een investering in het aantrekken van nieuwe klanten en in het aanpakken van het klimaatprobleem. Als eerste energieleverancier willen we serieus werk maken van energie besparen. We willen zoveel mogelijk klanten die zo weinig mogelijk energie verbruiken, want de groenste energie is energie die je niet gebruikt!”
Dit initiatief zou de alternatieve nobelprijs voor de economie of zo verdienen en ook op vele andere manieren navolging moeten krijgen. Stimuleer de zuinigheid!

Boek in voorbereiding

2008-06-09T03:35:00.000-07:00

Een boek over de Solidaire Economie is in voorbereiding.
Het is een vervolg op het boek Trias Politica Ethica maar dan helemaal toegespitst op de economie.
Onderstaand alvast een deel uit het boek:

Solidaire Economie,
een spirituele visie op Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen.

De wereld zal zich niet voorbij zijn huidige crisistoestand
kunnen ontwikkelen als we van denkwijzen blijven uitgaan
die de crisis juist hebben veroorzaakt
Albert Einstein
Voorwoord
Na het verschijnen van het boek Trias Politica Ethica in het voorjaar van 2006 kreeg ik vele positieve reacties uit een brede kring van kennissen. Opvallend daarbij was dat de meeste mensen zich heel goed konden voorstellen wat maatschappelijke driegeleding feitelijk impliceert. Vrijheid in het sociaal maatschappelijk gebied, de “civil society”, daarnaast gelijkheid in het rechtsgebied. Beide zijn heel logisch en vanzelfsprekend.
De meeste moeite bleek men echter te hebben met het begrip solidariteit of broederschap voor het economische leven. Diepgeworteld zit bij veel mensen het misplaatste idee dat het in het bedrijfsleven vooral gaat om vrijheid, in de betekenis van vrij ondernemerschap, vrije concurrentie en vrije marktwerking. Dat is de aanleiding geweest om dit boek geheel te wijden aan het bedrijfsleven en het economische verkeer. Er zal een poging worden gedaan om huidige gehanteerde economische theorieën te bespreken en te weerleggen. Daarbij wil ik ook vooral praktisch zijn met voorbeelden. Ook binnen de universitaire economie begint er een bewustzijn door te breken dat de bekende economische theorieën tekortkomingen kennen en aangevuld dienen te worden. Een stroming die hier vooral veel aandacht aan besteed is de gedragseconomie, die feitelijk wil uitgaan van het concrete gedrag van economische partijen in plaats van louter theoretische modellen.
Mijn interesse voor economische verschijnselen werd allereerst gevoed door een studie technische bedrijfskunde te Eindhoven, waar ik vooral aan het einde van mijn studie gekozen heb voor vakken op het gebied van de ontwikkelingseconomie, als voorbereiding op een afstudeeropdracht in een ontwikkelingsland. Die vakken werden rond 1982 in Tilburg gegeven werden door prof. Jansen en dr. Vingerhoets. De ontwikkelingsvisie van prof. Jan Tinbergen en Amartya Sen, de latere Nobelprijswinnaar voor de economie, waren het meest populair.
Sen, zelf uit India afkomstig kende de armoede van nabij, maar concludeerde dat dit niet het gevolg was van gebrek aan voedsel (door milieurampen) maar door gebrek aan middelen om het voedsel te kopen. Tegelijkertijd probeerde ik er praktisch mee aan de slag te gaan via vrijwilligerswerk in de kredietcommissie van Stichting Memomunt te Amsterdam en ook via een project als de oprichting van een bedrijfskunde wetenschapswinkel aan de TU/e die maatschappelijke organisaties en kleine bedrijven wilde laten profiteren van wetenschappelijke bedrijfskunde kennis. Daarnaast hebben wij een reizende tentoonstelling gemaakt die milieuvriendelijk en kleinschalig ondernemen wilde stimuleren, mede geïnspireerd door R.F. Schumacher “Small is beautiful”.
Jaren later kwam daar de visie van R.Steiner bij op het gebied van sociale driegeleding waarbij hij pleitte voor solidariteit in de economie . Ook introduceerde hij een nieuwe samenwerkingsvisie, te weten associaties. Een deel van deze ontwikkelingen zijn momenteel terug te vinden in trends als Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen of Duurzaam Ondernemen. Dat vormt de leidraad voor mijn werk als Hogeschooldocent bij Fontys te Eindhoven, opleiding Technische Bedrijfskunde.
Een solidaire economie beschouw ik als de meest vergaande en omvattende uitwerking van wat algemeen als Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen wordt genoemd. Men hanteert daarbij vele verschillende definities en nog meer praktische uitwerkingen. De meeste hebben betrekking op zorgvuldig en minimaal gebruik van energie en grondstoffen, het beperken van milieuschade, het voorkomen van kinderarbeid en het tegengaan van corruptie. Meestal hanteert men de slogan “People, Planet and Profit” om ook de volgorde van belangrijkheid aan te geven. Het winstaspect is dus het minst belangrijk en komt ná mensen en milieu!
Bij solidaire economie gaat het wat mij betreft ook om het eigendom van bedrijven, een rechtvaardige inkomensverdeling en nieuwe samenwerkingsvormen zoals associaties (waar consumenten een belangrijke rol spelen in overleg met producenten en handelaren).
Dat noem ik een spirituele visie en heeft te maken met het feit dat ik mijn bronnen ook heb gezocht in spirituele stromingen zoals de antroposofie, het christendom en de islam.

De eerlijkheid gebiedt mij om te zeggen dat het begrip solidaire economie al veel langer bestaat en uitgedragen wordt door vele maatschappelijke, civil society bewegingen: zoals Hefboom en Stichting Memo in België, Vereniging Solidair in Utrecht, Bureau Ver(?) antwoord in Tilburg, X min Y Solidariteitsfonds te Amsterdam, Omslag (Werkplaats voor duurzame ontwikkeling) in Eindhoven, Vereniging de Vakgroep te Utrecht. Ook in wetenschappelijke kring is er aandacht voor dit onderwerp door Lou Keune, universitair hoofddocent aan de Universiteit van Tilburg en enkele vakgroepen van Universiteiten in België.
Wie op Internet een zoektocht begint kan voor vele verassingen komen te staan want het is een brede maatschappelijke beweging die uitloopt tot de kring van anders-globalisten .
Ook internationaal is er veel belangstelling. Zo was er eind november 2006 een groot tweedaags congres aan de Technische Universiteit van Berlijn rondom het fenomeen Solidarische Ökonomie met vele sprekers en 1400 bezoekers!
Ook in Nederland vond begin januari 2008 een groots opgezette conferentie plaats aan de Universiteit van Tilburg. Het kernthema luidde: “Een comfortabele waarheid: groei naar een duurzame en solidaire economie”. Ruim driehonderd mensen bespraken de schaduwzijden van economische groei. Het is voor het eerst dat in Nederland en Vlaanderen een dergelijk omvangrijke bijeenkomst aan dit onderwerp gewijd is. De conferentie begon met een indringend betoog van de Amerikaanse politiekeconoom Susan George. George is medeoprichtster van Attac, de beweging voor een eerlijkere globalisering en ook fellow van het in 1974 opgerichte Amsterdamse Trans National Institute. Het TNI is een internationaal netwerk van activistische wetenschappers en publicisten die zich bezig houden met mondiale vraagstukken. Allereerst benadrukte zij het belang van het vervangen van de belangrijkste economische welvaartsindicator Bruto Binnenlands Product.(BBP). Economische groei gemeten via het BBP betekent dat meer oorlogen, meer ziekten, meer criminaliteit juist zorgen voor extra groei.
De klassieke neoliberale economen “tellen alleen de uitgaven bij elkaar op” maar hebben geen zicht op de werkelijke kosten en opbrengsten voor mens, samenleving, natuur en milieu. Sommige kosten van economische activiteiten kunnen enorm zijn. Denk aan het gebruik van pesticiden in de landbouw waardoor de bijen uitsterven en de bestuiving misschien handmatig zou moeten??
“Hoe kunnen we de aarde redden van dat roofzuchtige kapitalisme, dat maar op een ding gericht is, namelijk winst maken en zich altijd alles wil toe-eigenen”? “Het kapitalisme is geen normaal of gezond systeem dat rekening houdt met de toekomst. We hebben wetten nodig en politieke krachten om ons te beschermen. Er zijn brede allianties uit de samenleving nodig om de politiek en overheid in de gewenste richting te sturen”, aldus enkele citaten.
De economie is geen hoger doel op zich waar de natuur en cultuur naar willekeur voor gebruikt kan worden. Nee, de economie moet binnen de natuur en cultuur “passen”. Van een aanbodeconomie moeten we naar een vraageconomie binnen ecologische en cultureel maatschappelijke grenzen.
George sprak over de sterke behoefte aan een “nieuw groot verhaal”, een nieuwe samenlevingsvisie waar iedereen een rol in kan hebben, vergelijkbaar met de verlichting of de Griekse democratie. Dat verhaal moet uit Europa komen! Maatschappelijke Driegeleding met daarbinnen het principe van een solidaire economie is volgens mij zo’n verhaal.
Zij riep op tot urgente vorming van een soort wederopbouwplan om de mondiale economische verhoudingen duurzaam en rechtvaardig te maken 'nu het nog nét kan'.
Vervolgens bespraken vooraanstaande economen, o.a. prof. Heertje, de problemen van de huidige economie en de manier waarop die gemeten wordt. Ze benadrukten de noodzaak om te werken aan een conversie van de economie. Een gezonde dosis zelfkritiek hadden de economen wel door erop te wijzen dat wetenschappers hun kritische visie moeten bundelen door te wijzen op de fundamentele foute redeneringen van de neoliberale economie.
Arnold Heertje pleitte ook voor een verruimd welvaartsbegrip. De economie gaat over de omgang met schaarse middelen en daar horen ook milieu, cultuur en luchtkwaliteit bij. Niet alles is te monetariseren, volgens Heertje, want er zijn ook niet meetbare (imponderabele) factoren die toch meegewogen moeten worden in economische besluitvorming.
Helaas bleven voorstellen tot concrete oplossingen veelal uit. Toch was het zeer opvallend dat alle forumleden, met inbegrip van de vertegenwoordigers van de vakbeweging, een hoge prioriteit gaven aan de noodzaak van een effectief milieubeleid vanuit een doorleefde urgentie en met oog voor solidariteit tussen arm en rijk. De aanwezige politici onderstreepten die urgentie door te verklaren dat het toegroeien van de economie naar een grotere mate van duurzaamheid en solidariteit boven het behoud of de groei van het bestaand nationaal inkomen moest prevaleren. Helaas lag de nadruk teveel op het meten van de economische groei en het zoeken naar betere indicatoren. De politiek heeft uiteindelijk wel toegezegd een aantal onderzoeken naar die betere indicator te zullen laten uitvoeren. Helaas heeft men de boodschap van Susan George maar gedeeltelijk begrepen, waar het de urgentie betreft!
Later is er een samenvattend document verschenen getiteld “Verklaring van Tilburg: een comfortabele waarheid” met de oproep om via ondertekening daarvan de urgentie duidelijk te maken aan politiek en samenleving. In deze verklaring worden als concrete eerste stappen zes speerpunten geformuleerd:
- een sociaal-cultureel speerpunt: de groeiende materiële consumptie per hoofd van de bevolking dient omgebogen te worden.
- een structureel speerpunt: beperkingen van de personele en bedrijfsinkomens zijn onontbeerlijk. Mondiale herverdeling, duurzame consumptie en productiepatronen.
- een institutioneel speerpunt: de noodzaak om een overlegorgaan of breed maatschappelijk beraad in het leven te roepen.
- een inkomensmatigend speerpunt: via overleg dan wel regulering komen tot een maximering van het netto inkomen.
- een fiscaal speerpunt: duurzaamheid stimuleren en het omgekeerde belasten.
- een productnormerend speerpunt: via de overheid vaststellen van duidelijke productnormen.

Boek Trias Politica Ethica

2008-06-09T03:34:00.001-07:00

Vakblad SCOPE : Tijdschrift voor Bedrijfskundig Ingenieurs
Uitgave September 2006

BOEKRECENSIE:
Titel: TRIAS POLITICA ETHICA
Subtitel: Een politiek-ethische bijdrage aan de waardendiscussie,
Schrijver: Ruud Thelosen.
ISBN-nummer: ISBN 90-73310-42-3

Dit boek gaat over actuele maatschappelijke vraagstukken. Aan de orde komen “de wurggreep” van de economie op de cultuur, economische invloeden in onderwijs en wetenschap, economische belangen binnen de politiek, dilemma’s in de gezondheidszorg, media & de publieke ruimte en inkomenspolitiek: de angel uit de maatschappelijke discussie. De laatste 2 hoofdstukken zijn: Bedrijven als privé-eigendom: een ernstige vergissing en Associaties: een nieuwe samenwerkingsvorm in het bedrijfsleven.

Onze collega, bedrijfskundig ingenieur Ruud Thelosen, docent aan de Fontys Hogeschool in Eindhoven, behandelt de vraagstukken vanuit het anthroposofische gezichtpunt van de sociale driegeleding. Hierbij wordt een onderverdeling gemaakt in 3 belangrijke levensgebieden: het sociaal maatschappelijke gebied (het sociale leven, inclusief kunst, cultuur, onderwijs en wetenschap), het rechtsgebied (inclusief de overheid en de politiek) en het economische- of bedrijfsleven. Bij ieder van de 3 gebieden hoort een ethisch principe, respectievelijk vrijheid, gelijkheid en solidariteit. De specifieke opgave voor het rechtsleven (overheid en politiek dus) ligt in de bevordering van gelijkheid, van de autonomie van de 3 geledingen ten opzichte van elkaar. Inspiratie is Trias Politica van Montesquieu, die uit gaat van een strikte scheiding tussen wetgevende macht, uitvoerende macht en rechterlijke macht. Zo formuleert de auteur een korte en krachtige politieke ethiek, zijns inziens een maatschappij visie, die het tanende vertrouwen in de overheid kan keren.

Knap hoe hij vervolgens belangrijke, actuele, complexe, ethische vraagstukken helder en consistent behandelt, een geslaagde bedrijfskundige analyse vanuit een expliciete referentie.

Het geheel mondt uit in heldere principiële, radicale stellingnames: “bedrijven als privé-eigendom: een ernstige vergissing”, en “associaties: een nieuwe samenwerkingsvorm in het bedrijfsleven”. Hij haakt aan bij de discussie over het Rijnlandse en het Angelsaksische model: “Noch de aandeelhouders, noch personeelvertegenwoordigers, noch enige andere groep belanghebbenden kunnen a-priori enige aanspraak maken op eigendom” en “Het bedrijfsleven heeft dus niet alleen een strikt financiële doelstelling maar ook een maatschappelijke doelstelling”.

Al met al een zeldzaam boekje. Knap ook om zoveel zaken doorzichtig te maken in minder dan 100 pagina’s. Het lijkt mij een geval van: in de beperking toont zich de meester, een aanrader voor de maatschappelijke verantwoorde bedrijfskundige