Wat zijn Duurzame Produkten?

Onderstaand artikel is gepubliceerd op de SP website afdeling Eindhoven in de rubriek Ingezonden op 10 december 2009

Hoe Duurzaam is DSM??

In de media duikt de naam van DSM regelmatig op als het gaat om duurzaamheid .
Ook de nieuwe bestuursvoorzitter Sijbesma wordt vaak gevraagd naar zijn visie op Maatschappelijk Verantwoord of Duurzaam Ondernemen.

Sijbesma gebruikt daarvoor dan ook graag het bijbelse begrip van goed rentmeesterschap. Je mag de aarde niet zo uitwonen dat de volgende generatie(s) geen levenskansen meer heeft. Een mooi principe.
DSM vermeldt dan ook trots op haar website dat zij weer in de top geëindigd is van de Dow Jones Sustainability World Index . Ze zijn eerste geworden in de sector chemie en vierde als je alle sectoren rangschikt.
In een recent artikel in het NRC (8 december j.l.) noemt Sijbesma het product waar hij het meest trots op is de Stanyl ForTii, een nieuw ontwikkelde kunststof die zelfs bij 300 graden Celsius niet vervormt en niet in brand vliegt. Daarom is dit materiaal ideaal in auto’s onder de motorkap als vervanging van (eindige) metalen en veel lichter in soortelijk gewicht . Daardoor kan het brandstofgebruik bij nieuwe auto’s met dit materiaal weer omlaag. Dat is milieuwinst!
Er wordt niet vermeldt of deze nieuwe plastic uit fossiele stoffen (aardolie) gewonnen wordt, want dát is niet duurzaam. Ook niet wat de milieu- en gezondheidsschade is bij productie, gebruik en afvalverwerking ? Is deze kunststof biologisch afbreekbaar of zonder kwaliteitsverlies volledig “her” te gebruiken (Craddle to craddle principe)?
Daarover wordt allemaal niet gerept en dus blijf je als lezer met vraagtekens zitten. Is dit dan het paradepaardje?

Een veel beter verhaal is de samenwerking met het wereld voedselprogramma van de Verenigde Naties waar DSM al sinds 2007 aan meewerkt. In ontwikkelingslanden bestaat op grote schaal ondervoeding en slechte voeding waardoor vitaminetekorten ontstaan en ziektes het gevolg zijn. DSM als grootste (synthetische) vitamineproducent ter wereld levert nu speciale drankjes en supplementen met vitaminen waar in een bepaald gebied een gebrek aan bestaat. Daarmee helpen ze daadwerkelijk de noden in de wereld te verlichten.

Nog veel ernstiger is echter het feit dat DSM en andere chemiebedrijven al decennialang niet afbreekbare , sterk vervuilende (chloorverbindingen) en gezondheidsbedreigende plastics (PE,PP en PVC) hebben geproduceerd die nu in de Atlantische oceaan op twee plaatsen maar blijven rondcirkelen en uiteindelijk op alle stranden in minuscule deeltjes terecht komen.
Als het huidige principe : ”de vervuiler betaalt” geldt waarom moeten de kunststofchemiebedrijven dan niet via een extra milieubelasting de taak krijgen deze vervuiling in zee op te ruimen en de stranden te reinigen ?
Daarnaast via de wet een verbod op het produceren van niet afbreekbare en niet volledig her te gebruiken plastics.

Het is goed dat er nu in Nederland een landelijke campagne is gestart om plastic gescheiden in te zamelen. De gemeenten zijn belast met de uitvoering en zo staan er in Valkenswaard bij winkelcentra al containers voor plastic afval. Je moet wel een deskundige of chemicus zijn om het onderscheid te kunnen maken welke plastics wel en welke er niet in gegooid mogen worden. Dat is jammer en bovendien is het eigenlijk al veel te laat en ook niet voldoende.
Met zetmeelmoleculen (wel hernieuwbaar en dus duurzaam) kunnen kunststofvervangers gemaakt worden die wél biologisch afbreekbaar, composteerbaar zijn en geen schade toebrengen aan het milieu. DSM kan dus nog heel veel verbeteren op duurzaamheidsgebied.

Gemeente Eindhoven en Duurzaamheid

Onderstaand artikel is verschenen op de SP-website afdeling Eindhoven in de rubriek nieuws op 4 december 2009

Politiek en Bedrijfsleven werken samen aan Duurzaamheid

Dinsdagmiddag 1 december 2009 vond er in het Duurzaamheidcentrum ICSE (in de Philips Lichttoren) een strategiebijeenkomst plaats om Gemeentepolitici en ambtenaren in contact te brengen met Ondernemers en Deskundigen op het gebied van Duurzaamheid en Craddle to Craddle.

Initiatiefnemer voor deze bijeenkomst was SP gemeenteraadslid B.Gerard, die daarom van organisator de heer Gloudi als eerste het woord kreeg.
Gerard benadrukte dat de gemeentelijke plannen zoals een klimaatneutraal Eindhoven en een plan voor afvalloos produceren een brede instemming hebben gekregen in de Raad maar dat het ook ambtelijke lange termijnplannen zijn.
De gemeenteraad heeft echter ook behoefte aan concrete voorbeelden en inzichten op het gebied van duurzaamheid. Hij hoopte daarom dat er door deze bijeenkomst een goede basis wordt gelegd voor samenwerking tussen bedrijfsleven en gemeentelijke overheid op het gebied van duurzaamheid.

Met een opkomst van ongeveer zestig deelnemers, waaronder dertig mensen uit het bedrijfsleven en ruim twintig uit de gemeentelijke politiek was de middag zeer geslaagd, al merkte iemand wel op dat duurzaamheid kennelijk een mannen- onderwerp is gezien het geringe aantal vrouwen.

Daarna was het woord aan de heer Close, oprichter van Stichting “De stad van Morgen”, een platform voor specialisten om te streven naar een duurzame stad.
Na een korte uitleg van het initiatief overhandigde hij het “duurzaamheids-stokje” aan wethouder van Merrienboer, die als gespreksleider optrad.

Dit stokje is voor het eerst uitgereikt aan Balkenende tijdens de jaarlijkse Dag van de duurzaamheid 9-9-09. Door het stokje steeds door te geven wordt gehoopt dat de aandacht voor duurzaamheid als een milieuvriendelijke inktvlek door
Nederland stroomt.
Close refereerde ook aan bioloog professor Lovelock, de milieugoeroe en schrijver van het boek de Gaia-hypothese (1979), die de aarde als levend organisme beschouwt. Bij het verschijnen van zijn recente boek “De wraak van Gaia” (2007) deed hij in de media nog een dringende oproep aan alle mensen om samen te werken om het milieu en het ecosysteem te redden. Het is vijf voor twaalf !
Close sloot zijn inleiding af met een belangrijke boodschap. “Duurzaamheid is meerwaarde geven aan de klant en burger” en levert een viervoudige winst op: winst voor de maatschappij, de gemeente, natuur & milieu én de burgers !

Voor de biologische broodjes en drankjes kwamen daarna een aantal ondernemers aan het woord die vertelden hoe zij werken aan principes van Craddle to Craddle (C2C) en duurzaamheid. Na de pauze was het onderwerp duurzame energie en energiebesparing.

De ondernemer hr. van Veldhoven van EuroCeramics en producent van keramische rioleringssystemen is al sinds twee jaar C2C- gecertificeerd.


De uitgangspunten van C2C zijn beschreven in een gelijknamig boekje van Michael Baumgarten (ex-directeur Chemie van Greenpeace) en de Amerikaanse architect William McDonough. In hun visie zouden producten zodanig moeten worden ontworpen dat zij zonder kwaliteitsverlies volledig (eeuwig) hergebruikt kunnen worden of als biologisch afbreekbaar afval als voedingsstof voor het milieu dienen.
Het boekje dat zij schreven was ook C2C waarbij het papier gemaakt is van zetmeelmoleculen en de inkt vervangen is door een milieuvriendelijke stof. Bijkomend voordeel is dat het boekje waterafstotend is en bij een hogere temperatuur zomaar schoon te wassen is om hergedrukt te worden. Wil je het boekje niet meer dan gooi je het gewoon op de composthoop.
Inmiddels hebben zij met hun adviesbureau vele ondernemingen geholpen.

Bij EuroCeramics is het nu ook zo dat het afval of restmateriaal dat tijdens het bakproces ontstaat gewoon weer als grondstof kan dienen. Ook de riolerings-systemen aan het einde van de levensduur kunnen weer hergebruikt worden.
Daarmee bespaart het bedrijf dus dure grondstoffen en heeft in de toekomst mogelijk helemaal geen nieuwe grondstoffen meer nodig. Duurzaamheid is dus vooral ook economisch efficiënt en hoeft daarom ook niet duurder te zijn dan andere producten.
Ondernemer van Veldhoven noemde ook de afspraak dat gemeenten (en ook provincies) vanaf 2010 voor 50% duurzaam moeten inkopen en de landelijke overheid zelfs voor 100%. Het wettelijke verplichte Europese aanbestedingsbeleid zet C2C echter niet op voorsprong. De goedkoopste is zeker niet altijd de beste en een ondernemer moet ook een winstmarge hebben.
Verder werd geconstateerd dat C2C ook (nog) niets zegt over CO2 uitstoot (broeikasgas) of het energiegebruik. Dat zijn factoren die voor duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen wél van belang zijn.
Van Veldhoven deed zelfs een welgemeende oproep aan de partijen om hun partijpolitieke verschillen aan de kant te zetten en samen te handen ineen te slaan om meteen te gaan werken aan een duurzame stad en land.

De tweede ondernemer Starren van het kantoorinrichtingbedrijf OCS/Steelcase vertelde over hun ervaringen om duurzaamheid en C2C in praktijk te brengen.
Steelcase was het eerste bedrijf wereldwijd dat C2C gecertificeerd werd in 2006 en modieus en duurzaam vormgegeven bureaumeubilair heeft . Zij hebben als bedrijf ook het hele duurzaamheidcentrum ICSE ingericht.
Starren benadrukte dat C2C bedrijven ook stimuleert om na te denken over de hele productieketen: van ontwerp tot afvalverwerking, de totale levenscyclus.
Een aardige stelling was ook dat van Gansewinkel in de toekomst geen afvalverwerker meer is maar grondstofleverancier!

Daarna was er veel tijd om met elkaar in gesprek te gaan en vragen uit het publiek te beantwoorden. Gezien de aard van de vragen was het meteen duidelijk, dat er veel kennis onder de toehoorders aanwezig was en kwam men al snel bij de echte dilemma’s.
- Moet C2C ook lokaal gemaakt worden? De transportafstand is niet alleen belangrijk maar ook CO2 uitstoot.
- Hoe streng zijn de criteria van de overheid voor duurzaam inkopen (niet dus)?
- Zouden C2C producten niet beter gehuurd of geleased moeten worden in plaats van verkocht? Ja, dat zou beter zijn want dan blijven producten in bezit van de producenten.
- Meerdere vragen gingen ook over de gemeentelijke rol van afvalinzameling en beheerder infrastructuur waaronder riolering.
Moet dat niet overgeheveld worden naar bedrijven? Ja, dat zou goed kunnen.

Wethouder van Merrienboer bleek een goede gespreksleider te zijn en was inhoudelijk natuurlijk goed op de hoogte.
Een inspirerende middag met dank aan de SP afdeling Eindhoven.

Centrum voor Duurzaamheid & 40 jaar COS

Onderstaand artikel is verschenen op de SP website Afdeling Eindhoven op 30 november 2009 in de rubriek nieuws

Internationale Samenwerking en Duurzaamheid
Op vrijdag 27 november 2009 vond er in het nieuwe Eindhovense duurzaamheidcentrum ICSE ( International Center for Sustainable Excellence)
een drukbezochte bijeenkomst plaats ter gelegenheid van het 40 jarig bestaan van het Centrum van Ontwikkelingssamenwerking (COS) dat ook in het ICSE is
gevestigd.


Het ICSE is gehuisvest op de eerste verdieping van het gebouw Philips Lichttoren, dat van oudsher symbool staat voor het industriële lichttijdperk.
Dit gebouw zou vanaf nu symbool kunnen gaan staan voor duurzaamheid en economische mondiale ontwikkeling!
Het centrum is ingericht als museum en conferentieplaats waar allerlei duurzame, craddle-to-craddle en fairtrade producten zijn te bezichtigen variërend van een kartonnen bank en kapstok tot een elektrische auto, duurzaam kantoormeubilair, copier en vloerbedekking.
Een ideale plek voor het bedrijfsleven, gemeenten en de onderwijssector om kennis te maken met de nieuwste duurzame producten en ontwikkelingen.

Het COS had voor haar jubileum ook twee gastsprekers uitgenodigd.


De eerste spreker was Paulus Jansen , SP – tweede kamerlid en woordvoerder voor energie- en klimaatzaken, waarvoor ook speciaal vele Eindhovense SP-leden waren gekomen. Ingenieur Jansen heeft zelf in Eindhoven bouwkunde gestudeerd en kent de stad goed. Hij had een gedegen presentatie over de SP visie op thema’s als globalisering, duurzaamheid en internationale solidariteit. De SP erkent de noodzaak van internationale samenwerking en ook het belang van internationale organisaties als de VN, het IMF en de Wereldbank. Verder benadrukte hij dat deze organisaties wel veel democratischer en rechtvaardiger moeten gaan functioneren. Dus bijvoorbeeld meer macht bij de Algemene Vergadering in plaats van nu de Veiligheidsraad, waar de (oude) grootmachten een vetostem hebben. Hetzelfde geldt voor topontmoetingen van wereldleiders zoals de nieuwe G20 waar ook China, India en Brazilië bij aanwezig zijn. Het is de opvolger van de Grote 8 waar deze opkomende economieën niet bij aanwezig zijn. Jansen noemde ook de Europese Unie die meer moet doen aan eerlijke vrijhandel en het afbouwen van marktverstorende landbouwsubsidies en handelsbelemmeringen . Tegelijkertijd noemde hij ook het recht van ontwikkelingslanden om nationale belangen te laten prevaleren bij het ontwikkelen van een autonome landbouw, industrie en dienstverlening.
Kamerlid Jansen, met zijn brede en gedegen internationale kennis, wilde heel erg veel onderwerpen aansnijden in een veel te korte tijd die hem was toegewezen. Daardoor ging het volgens sommige toehoorders te snel en is de materie complex en moeilijk te behappen.
Na afloop ontstond er nog een levendige discussie met de aanwezigen.
De tweede spreker was de oud-hoogleraar economie Arnold Heertje.


Een hele generatie schoolgaande jeugd heeft “zijn” economieboek als examenstof gehad. Ruim drie jaar geleden is Heertje tot het inzicht gekomen dat de gangbare economische vrije markttheorie, waar hij ook een pleitbezorger van was, grote schade toebrengt aan het milieu en de samenleving. Sinds die tijd heeft hij zich actief ingezet voor een duurzame economische theorie. Enige uitgangspunten daarvan zijn terug te vinden in het boekje “Echte economie” dat de bezoekers ook gratis werd aangeboden.

Hij is ook een van de initiatiefnemers geweest van een groep bezorgde economiehoogleraren, verenigd in het platvorm duurzame en solidaire economie, die in Tilburg in 2008 en in Antwerpen in 2009 een groots opgezet symposium hebben georganiseerd: “Op weg naar een duurzame en solidaire economie”.
Zie ook een eerder bericht op deze website in de rubriek ingezonden http://www.eindhoven.sp.nl/ingezonden/2009/thelosen6.stmhttp://www.economischegroei.net/index.php?topic=vs-ws01

De slotverklaringen zijn aangeboden aan de politiek en dat heeft ertoe geleid, zo vertelde Heertje trots, dat de SER nu de opdracht van het kabinet heeft gekregen om een advies uit te brengen over een verruimd welvaartsbegrip en meetinstrumentarium( denk aan zoiets als de global footprint)). Tot nu toe wordt vrijwel alles in de politiek/economie opgehangen aan de groei van het bruto nationaal product (BNP). Bij een overstroming of andere natuurramp stijgt het BNP geweldig omdat er veel economische activiteit nodig is om een gebied weer op te bouwen. De ontstane economische en maatschappelijke schade zien we echter nergens terug.
Een eerder SER rapport uit 2000 getiteld “De Winst van Waarden” heeft ertoe geleid dat het Ministerie van Economische Zaken een jaar later Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen als speerpunt heeft gemaakt van haar beleid. Hopelijk leiden ook de nieuwe SER adviezen tot concrete veranderingen.

Heertje weet zijn publiek altijd weer te amuseren met scherpe observaties en karikaturen van vrouwen (koopziek) en het slechte rekenonderwijs.
Met grote ernst benadrukte hij daarna dat het uitgangspunt van de economie met haar schaarse middelen volledig gericht moet zijn op de échte behoeften van mensen nu, in de toekomst en wereldwijd! Dat is de essentie van een solidaire economie en samenleving waar ook de SP zich sterk voor maakt !

Geen verhoging AOW

Onderstaand artikel is gepubliceerd op de SP website afdeling Eindhoven vanaf 12 November 2009 in de rubriek Nieuws.



65 blijft 65

Op 12 november is er weer gedemonstreerd bij de Tweede Kamer na een oproep van de FNV tijdens de bespreking van het nieuwe AOW-wetsvoorstel in het parlement. Het debat was een week uitgesteld omdat de oppositie eiste dat Minister President Balkenende erbij aanwezig moest zijn.
De SP heeft ook al eerder opgeroepen door te gaan met acties en met name 21 November is uitgeroepen tot landelijke actiedag. In Eindhoven bij het Klokgebouw zal er ook een manifestatie gehouden worden in samenwerking met het FNV.
De opgestelde SP-volkspetitie "65 blijft 65" heeft inmiddels al ruim 150.000handtekeningen opgeleverd. Het wetenschappelijk bureau van de SP heeft ook een nieuw themanummer van Spanning uitgegeven geheel gewijd aan de AOW en trekt daarin duidelijke conclusies. De verhoging van de AOW leeftijd is ongewenst, onnodig en ook onzinnig !
Uit allerlei onderzoeken blijkt dat een meerderheid van de mensen tegen verhoging van de AOW leeftijd is. Het regeringsvoorstel kan daarom niet op een breed draagvlak rekenen, maar is toch door de Tweede Kamer aangenomen.
De arbeidsdeelname van mannen in de leeftijdscategorie 55-65 jaar was in 1973 nog 45%. In 2006 is dat gedaald naar zo’n 18 %. Voor vrouwen ligt dat nog veel lager, namelijk 8% voor beide jaren. Inmiddels loopt dat percentage omhoog door het afschaffen van vut-regelingen.
Toch is heel duidelijk dat er nog een belangrijke winst te behalen valt door mensen te stimuleren en te begeleiden om langer door te werken.
De AOW was en is een volksverzekering voor alle Nederlanders. De regering maakt er nu in haar wetsvoorstel een werknemersverzekering van, omdat het arbeidsverleden en de zwaarte van het werk bepalen wanneer iemand de AOW gaat krijgen.
Veel deskundigen hebben al aangegeven dat een afbakening naar de zwaarte van beroepen nooit tot een werkbare regeling zal leiden. Niet alleen fysiek, maar ook geestelijk kan werk heel zwaar zijn . Bovendien wil je ook niet dat 65 plussers nog voor de klas of als verpleegkundige aan een ziekenhuisbed staan .
Gelukkig gaat het wetsvoorstel niet direct in, maar ook niet heel geleidelijk ! Vanaf 2020 gaat de AOW leeftijd in één stap naar 66 jaar en vanaf 2025 naar 67 jaar. Dus iedereen die op 1 januari 2010 55 jaar of ouder is kan nog wel op 65 jarige leeftijd met pensioen. Pech voor mij, want ik ben een paar maanden te laat geboren!
Dit schept een grote rechtsongelijkheid!
De nieuwe pensioenregeling was nodig volgens het kabinet omdat er € 4 miljard bezuinigd moest worden. De SER kreeg de ruimte om met een alternatief plan te komen als het maar evenveel geld zou opleveren. Dat is helaas niet gelukt, omdat de werkgeversorganisaties weinig solidair waren met de vakbonden.
Enige weken geleden werden de resultaten bekend van een onderzoek uitgevoerd door de Universiteit van Utrecht onder leiding van hoogleraar Belastingrecht G.Michielse naar de afdracht van vennootschapsbelasting door multinationale ondernemingen in Nederland.
Het tv- programma Zembla besteedde er op 18 oktober jl. uitgebreid aandacht aan.
De Multinationals betalen veel minder belasting dan de wettelijke 25,5% en daardoor loopt de overheid een bedrag mis van circa € 16 miljard per jaar !! Staatssecretaris van Financiën Kees de Jager reageerde hier direct op, maar kwam met verouderde CBS cijfers (2001 tot 2006), die een veel rooskleuriger beeld schetsen. Multinationals zouden maar vier procent minder betalen dan de eis van 25,5% .
Een vreemde conclusie als je bedenkt dat juist hoge ambtenaren van de belasting-dienst eind februari 2008 al signaleerden dat de schatkist miljarden euro’s misliep aan vennootschapsbelasting bij multinationals, juist door nieuwe wetgeving die vanaf 1 januari 2007 in werking is getreden.
Eens te meer een bewijs voor de stelling “the rich pay less and the poor pay more”!
Later kwam de vakbond met het voorstel aan het kabinet om alle werknemers met een jaarsalaris van minder dan € 30.000 te "classificeren" als zwaar beroep en die dan wel op het 65e jaar met pensioen kunnen gaan. Een redelijk voorstel omdat alle lager betaalde functies ook meestal fysiek zwaar zijn en mensen met een lagere opleiding ook veel langer werken omdat ze eerder beginnen met werken dan werknemers met een hogere(en dus langere) opleiding. Daar komt nog bij dat uit onderzoek is gebleken dat mensen in de lagere sociale klasse gemiddeld 7 jaar korter leven dan mensen met een hogere opleiding en uit een hogere sociale klasse.
Het kabinet en ook de werkgevers voelen hier echter weinig voor. Dus zal het er weer op uitdraaien dat de gewone burger weer moeten opdraaien voor de gevolgen van de financiële en economische crisis en dat de banken hun riante bonussen kunnen behouden en ook de multinationals kunnen doorgaan met het maken van miljarden winsten!
Wanneer gaan we eens echt werken aan een solidaire samenleving??

Kleine banken presteren beter

Onderstaand artikel is gepubliceerd op de SP website, afdeling Eindhoven in de rubriek Ingezonden vanaf 13 oktober 2009 en ingekort op de website Antrovista, rubriek nieuws vanaf 14 oktober 2009

Small is beautiful!


Na alle onrust bij het failliet gaan van de DSB bank en de grote twijfels over de toezichthouders zoals De Nederlandse Bank en de Autoriteit financiële markten, maar vooral het gebrek aan intern toezicht door de commissarissen, is er nu vooral veel kritiek op oud VVD politici zoals Gerrit Zalm en Ed Nijpels. Hoe goed waren ze op de hoogte van het interne beleid, de hoogte van de provisies bij hypotheken en omstreden koopsompolissen en wat hebben zijn eraan gedaan? Ging het hun alleen om omzet, winst en de daarvan afgeleide hoogte van hun prestatiebonus?
Hadden zij oog voor de gevolgen voor burgers/klanten?
Een onderzoek voorgesteld door het kabinet zal hier duidelijkheid over moeten geven. Mogelijk heeft dat consequenties voor de huidige functies die de beide heren nu uitoefenen bij ABN/AMRO (Zalm) en APG (Nijpels), het voormalige ambtenaren pensioenfonds.
De politiek maar ook de Nederlandse bank onder leiding van Noud Wellink heeft de afgelopen jaren een zeer coulante houding aangenomen tegenover banken en financiële instellingen. Zelfregulering was het motto, wat simpel gezegd ook “vrijheid blijheid” betekent. Te hoge persoonlijke leningen waardoor mensen in de schulden komen, de zogenaamde woekerpolissen en veel te hoge hypotheken en provisies zijn het gevolg geweest.
Het imago en vertrouwen in banken en financiële instellingen heeft een flinke deuk opgelopen. Ze worden nu graaiers en zakkenvullers genoemd.
Door de fixatie op het korte termijn zelfbelang hebben zij de maatschappij grote schade berokkend en de economie in een crisis gestort.
Daardoor zullen er veel meer wetten en regels komen op nationaal, europees en mondiaal niveau voor de eigen vermogenssituatie, het risicobeleid, bonussen en verscherpt toezicht.
Interessant in dit verband is ook een onderzoek van SNL Financial naar de prestaties van Amerikaanse banken waarbij een onderscheid is gemaakt tussen grotere en kleinere banken.
De grens lag bij een totaal aan bankbezittingen van 5 miljard dollar. Daarmee vergeleken is de DSB bank maar een kleintje.
Grotere banken haalden in de eerste helft van 2009 een gemiddeld rendement op hun aandelenkapitaal van 3,15 % en een gemiddeld rendement op hun bezittingen (totale activa) van 0,31%. Bij de kleinere banken waren die cijfers respectievelijk 5,31% en 0,56% . Ook op een ander punt waren de verschillen groot. Bij de hele grote banken waren de afschrijvingen op leningen 1,6% en bij kleinere banken maar 0,2% !
Dus beleggers en klanten: “Kies voor klein”!

De overheid zou daarvan kunnen leren dat kleinere banken beter zijn en ook minder schade toebrengen aan de economie en samenleving indien zij failliet zouden gaan . Zij zijn niet “too big to fall”! Met name de SP pleit voor kleinschaligheid en menselijke maat in het onderwijs en de gezondheidszorg maar dat geldt zeker ook voor financiële dienstverlening waar vertrouwen en het kennen van de eigen klanten essentiëel zijn én beter renderen!

Wel gezeur over Topinkomens !

Onderstaand artikel is gepubliceerd op de SP-website afdeling Eindhoven, rubriek Ingezonden vanaf 6 Oktober 2009

Einde aan de Bonuscultuur!
Jort Kelder bewijst regelmatig lippendienst aan de financiële en managementelite door openlijk te stellen dat de hetze tegen hoge beloningen, voortkomend uit jaloezie van de gewone burger, maar eens afgelopen moet zijn. Kelder erkent wel dat uit onderzoek gebleken is dat meer dan 90% van de Nederlanders vindt dat de topinkomens beperkt moeten worden. Hij vindt dat echter "loos gekakel van het volk".

Geen wonder dat Kelder vindt dat we de meritocratie of misschien zelfs de dictatuur maar moeten invoeren zoals hij met het voorbeeld van Singapore duidelijk maakt. Hij verwijt de politiek "dat ze buigen voor populisme en …hunkeren naar de kiezersgunst". Als dat laatste inderdaad waar is dan zou er allang een wet aangenomen zijn om hogere inkomens te beperken. De nu genomen maatregelen zoals de villataks van 2,35% en de vermogensbelasting van 4% zijn maar marginale instrumenten om de inkomensongelijkheid aan te pakken, die juist de laatste 30 jaar in Nederland sterk is toegenomen.
Ook in de VS is de inkomensongelijkheid sinds de jaren 70 van de vorige eeuw sterk toegenomen. In 1976 bezat de rijkste 1% ongeveer 20% van het totale vermogen. In 1998is dat toegomen tot ruim 33 %! Hetzelfde geldt voor de welvaartsverdeling tussen landen. De 20% rijkste landen van de wereld bezaten 70% van het wereldinkomen, terwijl de 20% armste landen maar 2,3% bezaten. In 1997 is dat 90% geworden en de armste landen bezitten nog maar 1% ! (bron: UN Human Development Report)
Kelder vergeet dat liever. Het pleidooi van Balkenende voor een Rijndeltamodel wordt door Kelder ook als onzinnig afgeserveerd. Volgens dat model is de samenleving driegeleed met een overheid, de economie en de civil society. De overheid heeft als taak daarbij de juiste balans te vinden en te realiseren.

Bovendien is het zo dat niet alleen het gewone volk terecht ageert tegen topinkomens maar ook de wetenschappelijke elite. Zo heeft professor J. Tinbergen, de enige Nederlander die ooit de Nobelprijs voor Economie kreeg, al decennia geleden bepleit voor wat nu heet de Tinbergen-norm. Het verschil tussen het hoogste en laagste inkomen zou niet meer mogen bedragen dan een factor 5 ! Het zou juist van politieke moed getuigen als de regering niet alleen een minimuminkomen vastlegt, maar ook een maximuminkomen en dan niet alleen voor de publieke sector (de Balkenende-norm).

Verder is het ook nog zo dat uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat prestatiebeloning (externe prikkels) niet leidt tot betere bedrijfsresultaten. De intrinsieke factoren zoals de inhoud van de functie, de vrijheid om te beslissen en verantwoordelijkheid zijn veel belangrijker!


De topwinsten en -inkomens die in het bedrijfsleven en de financiële sector behaald worden ondermijnen de andere sectoren. Kelder wil politici en ambtenaren veel betere salarissen geven als zij ook maar "genoeg opleveren" !? In de kunstsector, de gezondheidszorg, de wetenschap en het onderwijs kun je de resultaten echter niet in een objectieve geldwaarde uitdrukken. Inkomensbeleid voor alle sectoren hoort bij het primaat van de politiek!

Solidariteit is een belangrijke maatschappelijke waarde maar die moet ook concreet vormgegeven worden via belastingen en wetten.

Het is gebleken dat in het rampjaar 2008 bij banken en financiële instellingen de bonussen nauwelijks zijn gedaald terwijl veel banken op omvallen stonden en de overheid moest ingrijpen met gemeenschapsgeld. Dus goede of slechte bedrijfsresultaten, voor de bonussen maakt het niet uit!

In de semi-publieke sectoren als universiteiten, hogescholen, ziekenhuizen en woningcorperaties gaat het niet veel beter, al zijn de bonussen daar veel lager. De vastgestelde Balkenende norm wordt echter ook daar met voeten getreden.

Eind september publiceerde het NRC een onderzoek over de bonussen bij woningcorperaties. De fusies van de afgelopen jaren in deze sector hebben niet tot efficiencyverbetering geleid maar wel tot hogere salarissen en bonussen voor de directie.

De fusie van de Sociale Woningstichting (SWS) en Stichting Hertog Hendrik van Lotharingen (HhvL), de voormalige Philipscorperatie, in Eindhoven tot het huidige Woonbedrijf leverde twee directieleden ieder een miljoen euro op!

Het is goed dat de SP-Tweede Kamerfractie een adviesaanvraag en wetsvoorstel bij de Raad van State heeft ingediend om bestuurders van ondernemingen via het strafrecht hard aan te pakken bij financieel wanbeleid en een ontbrekend risicobeleid.
Nu kan dat kennelijk alleen bij zaken waar het draait om (boekhoud-)fraude.

"Witte boorden criminaliteit" is lange tijd een ondergeschoven kindje geweest in het strafrecht en had bovendien geen prioriteit bij het Openbaar Ministerie!

Hoe solidair zijn multinationals ?

Onderstaand artikel is gepubliceerd op de SP-website afdeling Eindhoven, in de rubriek Ingezonden vanaf 30 juni 2009


The rich pay less !

De Engelse Hoogleraar Devereux publiceerde eind augustus 2007 in de Financial Times de resultaten van een onderzoek naar de afdracht van vennootschapsbelasting van Engelse multinationals. Conclusie: een derde van de grootste bedrijven betaalden helemaal geen belasting en de rest van de 700 bedrijven nauwelijks!
Hoe zit dat in Nederland?
Begin 2008 publiceerde het NRC resultaten van een onderzoek naar belastingverplichtingen van multinationals. De conclusie luidde dat zij nauwelijks vennootschapsbelasting betalen.
Het belastingstarief is de laatste jaren al gedaald en bedraagt nog maar 25,5%.
In werkelijkheid bleek van 23 AEX fondsen dat zij maar 16,8 % betaalden in 2006, toen de vennootschapsbelasting nog 29,6% bedroeg ! Iets meer dan de helft dus van de wettelijke eis.
De wetgever staat toe dat bedrijven extra aftrek kunnen krijgen, wanneer ze zich als een financiële instelling gedragen ten opzichte van hun buitenlandse dochterbedrijven. Via het rondpompen van geld in de vorm van leningen en daarover te betalen rentevergoedingen tussen moeder en dochterbedrijven krijgt men extra aftrek. Dat is echter geen core business van multinationals.
Tweede kamerleden van PvdA, Groen Links en de SP stelden hierover direct vragen aan Staatssecretaris De Jager. Dit leidde eerst tot een afwijzing, want de overheid geeft geen belastinginformatie over individuele belastingplichtigen.
Voor particulieren een begrijpelijk antwoord vanuit het oogpunt van de privacy.
Voor bedrijven met een beursnotering een belachelijk argument!
Via aangenomen moties van de heren Tang, Vendrik en Irrgang werden de bewindslieden gevraagd alsnog met deze informatie te komen.
Later verschafte de staatssecretaris wel enig inzicht. De totale betaalde belastingen van 23 Nederlandse multinationals met een AEX-notering, bedroegen € 1,3 miljard over 2007. In 2006 bedroeg dat nog 17,9 miljard voor alle Nederlandse vennootschappen!
Het grootste deel van die € 1,3 miljard wordt opgehoest door drie grote banken ING, ABN/AMRO en Fortis die samen 900 miljoen betalen. Dus 400 miljoen blijft er over voor de andere multinationals waaronder misschien Shell, Unilever, Philips en de anderen.
Een schijntje dus in het licht van de behaalde honderden miljarden winst.
Dus de conclusie kan niet anders luiden dan “the rich pay less”!

Terwijl deze MNO's zich zo graag profileren als Maatschappelijk Verantwoorde Ondernemingen zijn ze kennelijk weinig verantwoordelijk richting samenleving en belastingbetaler.
De wrange constatering is dat de grote en rijke bedrijven veel minder betalen dan de kleine bedrijven. Hetzelfde geldt voor de hoge inkomens die veel minder belasting betalen ondanks het hogere tarief, omdat zij gebruik maken van fiscale constructies of belastingontduiking hetgeen uiteindelijk een veel lagere belastingdruk oplevert.
Bekend is bijvoorbeeld het belastingverhaal van topondernemer Roel Pieper.
Pieper maakte 10 jaar lang gebruik van een regeling waarbij hij dertig procent van zijn belastbaar inkomen belastingvrij ontving. Deze '30-procentregeling' is bedoeld voor expats die voor een tijdelijke klus in Nederland zijn en voor Nederlanders die meer dan 15 jaar in het buitenland hebben vertoefd en hier een topfunctie gaan bekleden. De zogenaamde onmisbare “kenniswerkers”. Nu de belastingdienst deze gunstige regeling niet heeft verlengd is Pieper verhuisd naar de Franse Rivièra.

Geen wonder dat FNV voorzitter Jongerius het kabinet verwijt teveel de oren te laten hangen naar de werkgevers en ondernemers en te weinig oog heeft voor werknemers. De feiten ondersteunen die bewering. Minister Bos en de Jager hebben de kamer beloofd om met nieuwe maatregelen te komen zodat multinationals ook hun evenredige belasting-bijdrage leveren. In juni 2009 is dat nog steeds niet gebeurd want er moet eerst nog een consultatieronde plaatsvinden ! Dan moet ik meteen denken aan de slogan van de belastingdienst:" Leuker kunnen we het niet maken wel gemakkelijker"!

Eind november 2018 verscheen er een bericht in de media dat Shell al jaren geen winstbelasting betaalt. Dagblad Trouw had dit uitgezocht  op basis van een vertrouwelijk document van het Ministerie van Financiën. Door gebruik te maken van legale aftrekposten weet Shell de winstbelasting op nul te houden. In een publieke reactie laat Shell alleen weten dat ze zich aan de wet houden. Het is te gek voor woorden dat dit bedrijf met miljarden winsten ieder jaar de dans ontspringt, terwijl ze van alle infrastructuur, faciliteiten, subsidieregelingen gebruik maken.
Medio mei 2019 geven president-directeur Marjan van Loon van de Nederlandse tak en mede topmanager Alan McLean openlijk toe in een interview met Elsevier dat Shell in Nederland inderdaad al jaren gèèn winstbelasting of vennootschapsbelasting betaalt. Verder betaalt Shell  ook al jaren gèèn dividendbelasting. Het rijkste bedrijf, naar beurswaarde, van de AEX in Amsterdam betaalt niets, terwijl ze wel van àlle voordelen van Nederland gebruik maken. Dat is onbegrijpelijk, ook al geloven of denken deze managers dat het een "doodnormale zaak" is en niet in strijd met de Nederlandse wet. Formeel zijn daar ooit goedkeuringen voor gegeven, maar dan wel in achterkamertjes. Tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer op 29 mei 2019 bekenden nog meer CEO's en CFO's van onder andere Philips en AkzoNobel, dat ook zij momenteel gèèn winstbelasting betalen, mede door hoge kosten in het buitenland die ze in Nederland mogen verrekenen. Zij zien daar zelf geen enkel probleem in , want zij maken gebruik van de afgesproken belastingregels.
Bovendien dragen zij op andere manier bij aan de welvaart van Nederland door hun omvang en activiteiten zoals werkgelegenheid?
Nu wordt het wel eindelijk openbaar en gaat er hopelijk snel iets veranderen. Dit is moreel verwerpelijk. Wanneer krijgen we rechtvaardigheid?? 

Update eind 2019.
Misschien komt die rechtvaardigheid dan toch..., althans zeker een beetje. Kamerlid van Groen Links Bart Snels heeft een initiatiefwet opgesteld om ontwijking in geval van multinationals veel moeilijker te maken. Nu is het zo dat Shell verliezen van buitenlandse dochters kan aftrekken (verrekenen) van de Nederlandse winst . Kennelijk is dat al jaren zoveel dat er nu geen winstbelasting betaalt hoeft te worden. In de toekomst zouden deze verliezen alleen van andere Europese dochters mogen komen gedurende maximaal drie jaar (volgens Europese wetgeving). Verliezen uit de rest van de wereld zijn niet meer aftrekbaar vanaf 2021 !  Dat voorstel wil nu de huidige regering van premier Rutte overnemen en doorvoeren zo is de bekendmaking op Prinsjesdag 2019.